Quyền Phủ Quyết - VETO

[Đại Chủ]

VETO- quyền phủ quyết - một từ mà trong các bản tin thế giới rất hay được nhắc đến- xuất phát từ tiếng La tinh . Veto có nghĩa là I forbid (tôi cấm ) , nó thường được dùng để ngăn chặn một phần hoặc toàn bộ của một đạo luật do khối Lập pháp thông qua . Quyền Veto thường được trao cho người đứng đầu nhà nước (Tổng Thống, Hoàng đế) hoặc cho một hội đồng giám sát (Hội đồng bảo an LHQ, Hội đồng bảo vệ tại Iran,....) . Quyền Veto có thể là tuyệt đối (absolute) hoặc là giới hạn (limited) .
Quyền phủ quyết có nguồn gốc từ thời La Mã . Khi xưa các chức sắc đứng đầu chính quyền La Mã (consuls, tribunes) có quyền đưa ra phủ quyết dựa vào các sự trưng cầu dân ý , để chống lại các quyết định của Viện Nguyên lão ( Senate) .
Tại Mỹ, Tổng thống có quyển phủ quyết "giới hạn" . Một đạo luật khi được cả hai viện thông qua, nhưng Tổng thống có thể dùng quyền phủ quyết để không ký lệnh ban hành nó . Quyền phủ quyết của Tổng Thống Mỹ không thể loại bỏ đạo luật đó, mà chỉ có thể khiến nó có hiệu lực muộn hơn . Trong trường hợp Tổng Thống dùng quyền Veto, trong vòng 10 ngày lưỡng Viện sẽ xem xét lại dự luật đó . Nếu cả hai viện lại một lần nữa thông qua đạo luật này thì Tổng thống bắt buộc phải ký ban hành . Trong trường hợp có ít nhất 2/3 tổng số nghị sĩ trong mỗi Viện ủng hộ cho dự luật thì Tổng thống Mỹ không còn được dùng quyền Veto nữa .
Tại Thụy Sỹ, Hội đồng Liên Bang (Bundesrat) không thể trực tiếp đưa ra quyền phủ quyết với các dư luật của Hạ Viện (Nationalsrat) , nhưng nếu có 50.000 chữ ký của cử tri, hoặc ít nhất 8 Bang (Kantons) không đồng ý với dự luật thì Hội đồng liên bang có thể dùng quyền Veto để chống lại dự luật này . Điều này được đưa vào hiến pháp Thụy Sỹ ở thế ỷ 19 và gọi là "Quyền phủ quyết của nhân dân" .
Tại Anh , Nữ Hoàng có quyền phủ quyết lại bất cứ dự luật nào của Quốc Hội , và quyền phủ quyết này là tuyệt đối (Royal Veto) . Khi Nữ Hoàng dùng quyền phủ quyết, đạo luật đó sẽ không có hiệu lực nữa , tuy nhiên lần cuối cùng các Hoang đế Anh dùng quyền phủ quyết là vào năm 1708 bởi Nữ Hoàng Anne . Từ đó đến nay, chưa một vị Hoàng đế nào của Anh dùng quyền phủ quyết mà hiến pháp trao cho .
5 Thành viên thường trực của HĐBA UNO ( Mỹ, Pháp, Anh, Nga, Trung Quốc) có quyền phủ quyết tuyệt đối với mọi quyết định của UNO . Mọi quyết định của UNO dù được đại đa số thông qua nhưng chỉ cần 1 trong 5 nước trên dùng quyền phủ quyết, quyết định đó sẽ bị vô hiệu hóa .
Hội đồng bảo vệ ở Iran (12 thành viên) cũng có quyền phủ quyết tuyệt đối với các dự luật của Quốc Hội .
Tổng thống Italia có quyền phủ quyết tương tự như Tổng thống Mỹ .
Trong việc bầu Giáo Hoàng, Hoàng đế các nước Áo, Pháp, Tây Ban Nha được phép dùng quyền phủ quyết tuyệt đối để chống lại kết quả bầu của Hồng Y đoàn (Conclave) . Năm 1903, Cardinal Rampolla được đa số phiếu bầu, nhưng Hoàng đế Franz Joseph I của Áo dùng quyền phủ quyết, và Giáo Hoàng Pius X được bầu ra . Sau Công đồng Vatican II (1962), mọi quyền phủ quyết trong việc bầu Giáo Hoàng bị tuyệt đối cấm , sự bầu chọn của Hồng Y đoàn là kết quả sau cùng, không một ai được phép chống lại ...

[bcbc]

Chuyện về những lá phiếu phủ quyết - Veto

http://clerkkids.house.gov/images/bill_law/override.gif

Năm thành viên của Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc (HĐBA LHQ), Trung quốc, Pháp Nga, Anh và Mỹ được hưởng đặc quyền "quyền phủ quyết". Quyền lực này đã đã từng là vấn đề gây tranh cãi quyết liệt kể từ khi Hiến chương Liên Hợp quốc được soạn thảo hồi 1945.


Liên bang Xô viết hồi đó và Mỹ cương quyết không chấp thuận việc thành lập LHQ nếu họ không được trao quyền phủ quyết, và đã hơn 60 năm trôi qua cuộc tranh cãi về lá phiếu phủ quyết vẫn tiếp tục, vẫn là vấn đề lớn tốn nhiều giấy bút.


Quyền phủ quyết, theo quan điểm của nhiều nước là di sản của thời kỳ Chiến tranh Lạnh, và do vậy trong thế giới với thực tế khác xa nửa thế kỷ trước, vấn đề này cần phải được thảo luận lại.


Những ví dụ nóng hổi, hồi đầu tháng 7, nước Mỹ muốn đệ trình một dự thảo nghị quyết với HĐBA, cho phép kết nạp Kosovo vào đại gia đình Liên hợp quốc. Đây là một tỉnh của Serbia nhưng đa số dân lại là người gốc Albania.


Tuy nhiên, Nga lại đe doạ sử dụng quyền phủ quyết để ngăn cản ý định của Mỹ. Phía Mỹ thì khăng khăng cho rằng HĐBA phải có giải pháp tức thời đối với Kosovo và không thể chậm trễ hơn, nhưng Nga, đồng minh của Serbia, muốn có nhiều thời gian để xem xét vấn đề này.


http://www.vtc.vn/newsimage/original/vtc_144974_c.jpg Phủ quyết là đặc quyền của các cường quốc



Một vấn đề bế tắc khác đang nổi lên tại HĐBA đó là vấn đề Iraq với nguy cơ trở thành 3 nhà nước của người Sunni, Shia và người Kurd. Chưa hết, vấn đề Tây Sahara, việc ly khai của tỉnh Trans-Dniester ở Moldova và tỉnh Nam Ossetia ở Grudia …sớm hay muộn sẽ châm ngòi cho đối đầu chính trị và ngoại giao giữa Nga và Mĩ, và "chiến trường" là LHQ.


Đỉnh cao của của thời ký chiến tranh lạnh là những năm 60 và 70 của thế kỷ trước, hai siêu cường Liên Xô và Mỹ vận dụng quyền phủ quyết, mà theo miêu tả của các nhà ngoại giao tại LHQ thời bấy giờ, là với tần suất “nhanh như cánh quạt” và hầu hết các lá phiếu phủ quyết đó là không công bằng, ngăn cản các quốc gia gia nhập LHQ chỉ bởi vì các lý do chính trị hay vì quyền lợi quốc gia.


Tính cho đến nay, Trung Quốc đã 5 lần dùng quyền phủ quyết, Pháp 18 lần, Nga (Liên Xô trước đây) 122 lần, Anh 32 lần và Mỹ 81 lần. Phần lớn số lần phủ quyết của Nga là trong khoảng 10 năm đầu thành lập HĐBA.



Kể từ năm 1984 trở lại đây, Mỹ là nước phủ quyết nhiều nhất với 43 lần, tiếp đến là Anh (10 lần), Nga (4 lần) rồi đến Pháp và Trung Quốc (3 lần).


-st-