dienbatn
25-07-2006, 01:38 AM
TÂY NINH
Nga Sơn
Tây Ninh là tỉnh biên giới của miền Đông Nam Phần. Phía Bắc giáp ba tỉnh của Campuchia với đường biên giới dài 240km, phía Đông là tỉnh Bình Dương và Bình Phước, phía Nam giáp thành phố Saigon và Long An. Tỉnh có hai cửa khẩu quốc gia là Mộc Bài và Xa Mát.
Tỉnh Tây Ninh có diện tích 4.028km vuông, dân số năm 2002 là 1.001.600 người gồm Việt, Khmer, Hoa, Chăm. Tỉnh lỵ là thị xã Tây Ninh và tám huyện: Tân Biên, Tân Châu, Dương Minh Châu, Châu Thành, Hòa Thành, Bấn Cầu, Gò Dầu, Trảng Bàng.
Phía Bắc tỉnh từ thị xã Tây Ninh trở lên, nhiều rừng núi trong đó núi Bà Đen cao 986m. Phía Nam đất khá bằng phẳng, có hai con sông lớn chảy qua là sông Vàm Cỏ Đông và sông Saigon được chận lại tạo nên hồ Dầu Tiếng rộng 27.000ha, giúp tưới tiêu cho 17.000ha đất công nghiệp.
Tây Ninh là nơi tiếp giáp vùng núi cao nguyên Nam Trung Phần và đồng bằng sông Cửu Long, thuộc miền đất cao của Nam Phần. Phần lớn là đất đỏ và đất xám rất tốt cho việc trồng trọt, nhất là trồng rừng và cây công nghiệp.
Tây Nihh có khí hậu ôn hòa quanh năm nhiệt độ trung bình năm 26 - 27 độ C, lượng mưa trung bình cả năm từ 1400 đến 200 mm. Có hai mùa rõ rệt: mùa khô từ tháng 12 đến đầu tháng 4 năm sau, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11.
Thị xã Tây Ninh cách Saigon 99km. Năm trên tuyến đường xuyên Á mố mở rộng (quốc lộ 22A), hai chiều sáu làn xe từ thành phố Saigon qua Trảng Bàng, Gò Dầu tới cửa khẩu Mộc Bài dài 73km. Hiện nay, khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài đang trở thành trung tâm thượng mại lớn của Việt Nam và Campuchia. Quốc lộ 22A từ Gò Dầu qua thị xã Tây Ninh đi cửa khẩu Xa Mát.
Vì ở giữa nối thành phố Saigon với thủ đô Phnôm Pênh của Campuchia, Tây Ninh là vị trí chiến lược về kinh tế và quốc phòng. Ngày xưa đây là đất Phù Nam. Sau đó thuộc phủ Gia Định (thời nhà Nguyễn). Năm 1936 đặt phủ Tây Ninh gồm hai huyện Tây Ninh và Quang Hòa, sau đổi thành Tây Ninh.
1. Núi Bà Đen:
Miền Nam ít núi đồi nhưng đặc biệt Tây ninh có núi Bà Đen tương đối cao: 986m, nhìn từ xa trông giống như chiếc nóm úp trên cánh đồng. Từ xa xưa núi đã có nhiều giai thoại, nên là nơi thờ phụng của dân chúng trong vùng, trên núi có chùa Vân Sơn trông xuống hồ nước. Đường lên núi quanh co, có nhiều cảnh trí do thiên nhiên tạo ra. Du khách muốn viếng núi Bà Đen ngày nay rất dễ vì nơi đây đã là khu du lịch nên khi tới thị xã thì có nhiều phương tiện: xe ôm, xe du lịch... Vì chỉ cách thị xã Tây Ninh có 11km, tới nơi sẽ có hướng dẫn viên du lịch dẫn lên tới đỉnh để thuyết minh những di tích tại đây. Lên cao về phía Đông là ngọn núi Cầu, phía tây Bắc là núi Heo và núi Phụng. Trong núi có nhiều hang động đẹp. Nhiệt độ ở đây thường thấp hơn nhiệt độ ở thị xã và các nơi khác trong vùng.
2. Thánh Thất Cao Đài:
http://www.phongthuy.com.vn/forum/style_images/1/folder_mime_types/gif.gif (http://www.phongthuy.com.vn/forum/index.php?act=Attach&type=post&id=282) TAY_NINH_2.bmp (http://www.phongthuy.com.vn/forum/index.php?act=Attach&type=post&id=282) ( 1.68mb ) Số lần tải về: 22
Nằm cách thị xã Tây Ninh 4 km về hướng Đông. Thánh thất là một khu kiến trúc nghệ thuật nổi tiếng, được bắt đầu đặt nền mống xây cất vào khoảng năm 1926. Thánh thất tọa lạc trong một khuôn viên rộng 1km vuông có tường rào bao bọc. Trong khu Thánh Thất Cao Đài có nhiều điện thờ, nhà làm việc, nhà ở. Nổi bật trong khu này là Đền Thánh, một kiến trúc trông giống như nhà thờ Thiên Chúa Giáo, dài 100m có hai tháp cao. Phía trước trên cao là hình Thiên Nhãn, một con mắt tỏa hào quang, biểu tượng của đạo Cao Đài. Kiến trúc Thánh Thất từ ngoài vào trong thể hiện sự hài hòa giữa mỹ thuật kiến trúc Á Đông và Tây phương: những hàng cột rồng rực rỡ kiểu cung điện, các vòm mái và hoa văn trang trí khéo léo, tinh xảo, biểu hiện tinh thần Tam giáo (Phật, Lão và Khổng).
Tại đây còn một số kiến trúc đẹp và mỹ thuật khác như cổng Chánh Môn, các tháp mộ, đền thờ Phật Mẫu. Đặc biệt là Bá Huê Viên với nhiều cây cảnh, nhiều loại hoa thơm, cỏ lạ. Lễ lớn nhất hàng năm là lễ vía Đức Chí Tôn (ngày 9 tháng giêng âm lịch). Ngày lễ lôi cuốn hàng chục ngàn người các nơi về tham dự.
Đạo Cao Đài:
(Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ 15-01-1926)
Ý nghĩa tổng quát Cao Đài là Đài là ở trên cao nhất, thỉnh ý với chư Thiên, Trời, thượng giới. Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ: Đạo lớn thời kỳ thứ ba (tam ngươn) phải đem phép mầu phổ biến cứu độ chúng sanh.
Theo minh triết Đông phương, nhân loại được chia làm ba thời kỳ tiến hóa về tư tưởng. Giáo lý Cao Đài giải thích rằng từ khi có loài người. Thượng đế đã hai lần cứu rỗi (phổ độ) chúng sanh. Thời đó, do "năm châu còn sống lẻ loi", cho nên ngài đã xuất hiện ở các vùng khác nhau, lập nên các tôn giáo khác nhau, phù hợp với các phong tục, tập quán từng vùng. Các tôn giáo này tuy đều xuất phát từ cùng một gốc (Thượng đế) và cùng một mục đích (cứu rỗi chúng sinh), nhưng vì tồn tại riêng rẽ nên dần dần sinh ra mâu thuẫn, tranh dành, xung đột lẫn nhau. Nay điều kiện giao lưu đã dễ dàng "năm châu chung chợ, bốn phương chung nhà", đức Ngọc Hoàng quyết định lập ra tôn giáo mới này để phổ độ chúng sanh lần thứ ba. Đạo Cao Đài không chỉ dung hợp Tam giáo mà còn hướng tới dung hợp hết thẩy "ngàn giáo", dung hợp tâm linh con người với tâm linh vũ trụ. Tôn chỉ của đạo Cao Đài là Thiên Nhãn Hợp Nhất và Vạn Vật Nhất Lý.
http://www.phongthuy.com.vn/forum/style_images/1/folder_mime_types/gif.gif (http://www.phongthuy.com.vn/forum/index.php?act=Attach&type=post&id=283) CAO_DAI.bmp (http://www.phongthuy.com.vn/forum/index.php?act=Attach&type=post&id=283) ( 1.68mb ) Số lần tải về: 19
Diễn tiến ba thời kỳ phổ độ có thể hình dung như sau:
- Kỳ 1: Ở Đông Á và Đông Nam Á có Thần Nông, Phục Hy, ở Nam Á có Nhiên Đăng Cổ Phật và ở Tây Nam Á có Moise Abraham.
- Kỳ 2: Ở Đong Á và Đông Nam Á có Khổng Tử (Nho giáo), Lão Tử (Lão giáo), ở Nam Á có Thích Ca (Phật giáo), ở Tây Nam Á có Giêsu và Mohamet.
- Kỳ 3: Cao Đài. Tại kỳ 3, theo giáo lý Cao Đài đích thân Thượng Đế làm giáo chủ để phổ độ chúng sanh với danh hiệu: "Cao Đài Tiên Ông Đại Bồ Tát Ma Ha Tát", gọi tắt là Cao Đài. Tự thân danh hiệu này là sự tổng hợp của ba tôn giáo chánh: Nho (Cao Đài)- Đại (Tiên Ông - Phật (Đại Bồ Tát Ma Ha Tát). Phương tiện liên lạc giữa Thượng Đế với các Tiên Thánh giúp việc cho người và các đệ tử là Cơ Bút. Những bài giảng bút của đức Cao Đài và các Thần Thánh hợp thành bộ Thánh Ngôn Hiệp Tuyển (kinh sách chủ yếu của đạo Cao Đài). Đệ tử đầu tiên được đức Cao Đài lựa chọn trao nhiệm vụ chuẩn bị cho việc thành lập đạo là ông Ngô Minh Chiêu.
Ông Chiêu vốn thích cầu cơ. Tương truyền rằng vào năm 1920 khi ông làm chủ quận ở đảo Phú Quốc, trong những buổi cầu cơ có một ông Tiên xưng là "Cao Đài" xuất hiện và từ đó trở đi thường xuyên giảng dạy giáo lý cho ông Chiêu. Cuối năm 1924 ông Chiêu được đổi về Saigon. Năm 1925 đức Cao Đài lại xuất hiện và giáo huấn cho nhóm ông Phạm Công Tắc ở Saigon khi các ông này thử dùng phương pháp Xây Bàn (Xây Bàn là phương pháp tiếp xúc với Thần Tiên của Thông Linh Học (Spiritisme), một phong trào phát triển mạnh ở Tây Âu vào cuối thế kỷ thứ 19, để tiếp xúc với Thần Tiên. Đến đầu tháng 1 năm 1926, Cao Đài Tiên Ông qua cơ bút đã dẫn dắt nhóm ông Phạm Công Tắc tới gặp ông Ngô Minh Chiêu và tôn ông Chiêu làm anh cả. Kế đó, đức Cao Đài giảng dạy cho nhóm đệ tử chọn lọc của mình về giáo lý, cách tổ chức, thờ cúng... và cũng chỉ cho cách thành lập Đạo.
Đêm 15 tháng 01 năm 1926 theo lịnh đức Chí Tôn giáng bút, Hộ Pháp Phạm Công Tắc chính thức khai sáng đạo Cao Đài. Các vị sáng lập gồm có: đức Phạm Công Tắc và chư huynh đệ sau: Thượng Sanh Cao Hoài Sang, Thượng Phẩm Cao Hoài Cư, Thượng Trưng Nhứt Giáo Tông Lê Văn Trung, Hiến Pháp Trương Hữu Đức, Đầu Sứ Nguyễn Văn Tương...
Đạo Cao Đài gồm hai pháp môn: Vô Vi và Phổ Độ. Phổ độ mang tính phổ thông dễ theo, mở rộng cửa cho tất cả mọi người. Vô vi cao siêu dành cho một số tín đồ chọn lọc. Phổ độ chủ trì phần xác, Vô vi chủ trì phần hồn. Môn đệ phần Vô vi không quan tâm đến hình thức thờ cúng ồn ào, không quan tâm đến chức tước phẩm vị.
Đạo Cao Đài rất chú trọng đến các giá trị biểu trưng truyền thống. Số 3 = Tam Tài là con số được chú trọng hơn cả. Theo lịch sử của Đạo Cao Đài thì trong bài cơ bút giáng ngày 27-9-1935, đức Cao Đài giảng dạy: "Trời có ba báu là: Nhật, Nguyệt, Tinh. Đất có ba báu là: Thủy, Hỏa, Phong, người có ba báu là: Tinh, Khí, Thần. Trời có ba báu đó mà hóa sanh muôn loài, vạn vật. luân chuyển ngày đêm. Đất nhờ ba báu đó mà thời tiết điều hòa, cỏ cây tươi nhuận, mưa nắng chía ra: Xuân, Hạ, Thu, Đông. Người có ba báu đó mà tạo Tiên tác Phật. Tạo Tiên tác Phật tức là lập Đạo. Trong số các đạo thì Tam Giáo (Phật, Lão, Khổng) là cốt lõi. Vậy Tinh, Khí, Thần trong Tam Giáo là gì? Trong đạo Nho đó là Tam cương, trong đạo Phật là quy y Tam Bảo, trong đạo Giáo là Tam Thanh (khái niệm rộng hơn Tinh, Khí, Thần). Tam Cương, Tam Bảo, Tam Thanh đó chính là Tinh, Khí, Thần của Tam Giáo vậy! Trên bàn thờ phải có ba thứ là hương hoa, rượu, trà, khi cử hành đại lễ thì dâng cúng ba lần (lân đầu dâng hương hoa, lần giữa dâng rượu, lần cuối dâng trà), bởi lẽ hương hoa tượng trưng cho Tinh, rượu tượng trưng cho Khí, trà tượng trưng cho Thần.
Tam Giáo hiệp nhất tạo nên cốt lõi của đạo Cao Đài. Trong các thánh thất Cao Đài, có thể gặp hệ thống tranh tượng thờ mà trên cao nhất là "Tam giáo Tổ Sư" với Thích Ca ở giữa, Lão Tử bên trái, Khổng Tử bên phải. Tiếp theo là "Tam Trấn Oai Nghiêm" với Phật Bà Quan Âm đại diện cho Phật giáo, Lý Thái Bạch (nhà thơ đời Đường được tôn là Thái Bạch Kim Tinh) đại diện cho Lão giáo (Tiên đạo), Quan Thánh (Quan Vân Trường thời Tam Quốc, được tôn là Hiệp Thiên Đại Đế Quan Thánh Đế Quân) đại diên cho Nho giáo (Nhân đạo); ba vị này thay mặt cho Tam giáo giúp việc đức Cao Đài phổ độ chúng sanh. Các chức sắc trong Cao Đài chia thành ba phái: Ngọc, Thượng, Thái ứng với Tam giáo (Nho, Đạo, Phật) mặc lễ phục đỏ, xanh, vàng.
Trong đạo Cao Đài, Tam giáo với vai trò cốt lõi còn được dung hợp với các tôn giáo Đông-Tây khác. Ở hệ thống tranh tượng thờ, ngoài "Tam Giáo Tổ Sư" và "Tam Trấn Oai Nghiêm" cồn có chúa Giêsu đại diện cho Thánh đạo và Khương Thái Công (Thái sư Khương Tử Nha trong truyện Phong Thần) đại diện cho Thần đạo. Phật đạo, Nhân đạo, Tiên đạo, Thánh đạo, Thần đạo, đó là "Ngũ Chi Đại Đạo", tinh thần tổng hợp văn hóa Đông Tây còn bộc lộ rõ qua việc trưng ở đại sảnh các tòa thánh bức tranh Tam Thánh vẽ hình nhà tiên tri danh tiếng Việt Nam Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm cùng hai người được xem là đệ tử của ông là nhà thơ Pháp Victor Hugo và nhà cách mạng Trung Quốc Tôn Dật Tiên. Cả ba vị thánh này (với vòng hào quang trên đầu), cùng hướng tới Thượng Đề mà đồng tâm nói lên những ước vọng chung của nhân loại về lòng nhân ái, tình yêu, lẽ phải viết bằng chữ Hán và chữ Pháp. Yheo lời ghi trong tấm biển cạnh bức tranh Tam Thánh ở tòa thánh Tây Ninh thì ba vị thánh trên được xem là những Thiên Sứ "đắc lịnh làm hướng đạo cho nhân loại để thực hành đệ tam Thiên Nhân hòa ước".
Tuy nhiên những tranh tượng các thánh (thành phần tổng hợp) có thể có, có thể không; thờ chủ yếu và trên hết của tín đồ Cao Đài là hình Con Mắt Trái (kết quả tổng hợp). Mắt biểu tượng cho tâm linh (tâm tại Nhân), bên trái là Dương (Trời), mắt trái tượng trưng cho mắt Trời nên được gọi là Thiên nhãn. Thiên nhãn đặt trên quả cầu vũ trụ (càn khôn) màu xanh da trời với nền là Nhật, Nguyệt, Tinh (Trời, Trăng, Sao). Biểu tượng cho tâm linh vô hình, Mắt Trời là duy nhất và thống nhất khắp mọi nơi (không như tranh tượng mỗi nơi làm mỗi khác), là một sản phẩm của tinh thần tổng hợp Vạn giáo. Mắt Trời soi xét tất cả, không việc gì không biết, tín đồ nhìn vào Thiên nhãn thấy như đang nhìn vào chính cõi tâm linh của mình.
Tổ chức Đại Đạo Cao Đài cũng như kiến trúc phổ biến của Thánh Thất Cao Đài gồm ba phần: Bát quái đài là phần vô hình - nơi thờ Thiên Nhãn, nơi cư ngụ của Thượng Đế - là cơ quan lập pháp (trong thánh thất là phần có tháp cao tám cạnh ở phía trong); Hiệp Thiên đài là nơi nắm cơ bút liên lạc với Thượng Đế - là cơ quan Tư pháp vạch ra các chủ trương, đường lối của Đạo (trong Thánh thất là phần có hai tháp cao ở ngoài); Cửu Trùng đài là nơi hành lễ là cơ quan hành pháp, chỉ đạo thực hiện mọi công việc (trong Thánh thất là phần ở giữa chia ra chín khoảng). Đứng đầu Hiệp Thiên đài là Hộ Pháp, dưới Hộ pháp có Thượng Phẩm và Thượng Sanh. Đứng đầu Cửu trùng đài là Giáo tông, dưới Giáo tông có ba vị Chưởng pháp đại diện cho ba ngành Đại, dưới nửa có ba Đầu Sư, 36 Phối sự, 72 Giáo sư ... Con số 36, 72 đều là bội số của 3 và 9.
Đạo Cao Đài cũng bộc lộ truyền thống âm tính, trọng phụ nữ của văn hóa dân tộc. Bài Thánh ngôn giáng ngày 17-7-1926 dạy việc lập nữ phái Cao Đài có đoạn: "Phần các con truyền Đạo phần Phổ độ này cũng lắm nặng nề, bao nhiêu nam tức bấy nhiêu nữ. Nam biết làm Tiên Phật, chứ nữ lại không sao? Thầy đã nói Bạch Ngọc Kinh có cả nam cả nữ, mà có phần nữ lấn quyền thế hơn nam nhiều". Tài liệu nơi bên cạnh Tòa thánh Thờ Ông (Đức Chí Tôn Cao Đài) còn có điện thờ Bà - đó là Cửu Thiên Huyền Nữ (Bà Trời), được đồng nhất với Diêu Trì Kim Mẫu (Tây Vương Mẫu) và Phật Mẫu (Phật Mẫu là tên gọi hay được dùng nhất). Bàn thờ Phật Mẫu có thể gặp khắp nơi. Đạo Cao Đài phân bố hài hòa hay ngày lễ lớn nhất trong năm cho Ông và Bà, đó là ngày lễ Đức Chí Tôn 9-1 (mồng chín vía Trời, mồng mười vía Đất) và ngày lễ Đức Bà 15-8 (Hội Yến Diêu Trì). Lối tư duy Việt Nam truyền thống hướng tới sự hài hòa âm dương (Phật Ông, Phật Bà, ông đồng, bà cốt, Tiên ông, Tiên Bà...) lại có dịp được bộc lộ. Hẳn là không phải ngẫu nhiên mà tại Hội Nghị Tôn giáo quốc tế hợp tại London năm 1936, đạo Cao Đài được nhìn nhận là "một tôn giáo Khoan Dung nhất thế giới". (Tham khảo: Đồng Tân 1972, T.435).
dienbatn sưu tầm
( Còn tiếp ).
Nga Sơn
Tây Ninh là tỉnh biên giới của miền Đông Nam Phần. Phía Bắc giáp ba tỉnh của Campuchia với đường biên giới dài 240km, phía Đông là tỉnh Bình Dương và Bình Phước, phía Nam giáp thành phố Saigon và Long An. Tỉnh có hai cửa khẩu quốc gia là Mộc Bài và Xa Mát.
Tỉnh Tây Ninh có diện tích 4.028km vuông, dân số năm 2002 là 1.001.600 người gồm Việt, Khmer, Hoa, Chăm. Tỉnh lỵ là thị xã Tây Ninh và tám huyện: Tân Biên, Tân Châu, Dương Minh Châu, Châu Thành, Hòa Thành, Bấn Cầu, Gò Dầu, Trảng Bàng.
Phía Bắc tỉnh từ thị xã Tây Ninh trở lên, nhiều rừng núi trong đó núi Bà Đen cao 986m. Phía Nam đất khá bằng phẳng, có hai con sông lớn chảy qua là sông Vàm Cỏ Đông và sông Saigon được chận lại tạo nên hồ Dầu Tiếng rộng 27.000ha, giúp tưới tiêu cho 17.000ha đất công nghiệp.
Tây Ninh là nơi tiếp giáp vùng núi cao nguyên Nam Trung Phần và đồng bằng sông Cửu Long, thuộc miền đất cao của Nam Phần. Phần lớn là đất đỏ và đất xám rất tốt cho việc trồng trọt, nhất là trồng rừng và cây công nghiệp.
Tây Nihh có khí hậu ôn hòa quanh năm nhiệt độ trung bình năm 26 - 27 độ C, lượng mưa trung bình cả năm từ 1400 đến 200 mm. Có hai mùa rõ rệt: mùa khô từ tháng 12 đến đầu tháng 4 năm sau, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11.
Thị xã Tây Ninh cách Saigon 99km. Năm trên tuyến đường xuyên Á mố mở rộng (quốc lộ 22A), hai chiều sáu làn xe từ thành phố Saigon qua Trảng Bàng, Gò Dầu tới cửa khẩu Mộc Bài dài 73km. Hiện nay, khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài đang trở thành trung tâm thượng mại lớn của Việt Nam và Campuchia. Quốc lộ 22A từ Gò Dầu qua thị xã Tây Ninh đi cửa khẩu Xa Mát.
Vì ở giữa nối thành phố Saigon với thủ đô Phnôm Pênh của Campuchia, Tây Ninh là vị trí chiến lược về kinh tế và quốc phòng. Ngày xưa đây là đất Phù Nam. Sau đó thuộc phủ Gia Định (thời nhà Nguyễn). Năm 1936 đặt phủ Tây Ninh gồm hai huyện Tây Ninh và Quang Hòa, sau đổi thành Tây Ninh.
1. Núi Bà Đen:
Miền Nam ít núi đồi nhưng đặc biệt Tây ninh có núi Bà Đen tương đối cao: 986m, nhìn từ xa trông giống như chiếc nóm úp trên cánh đồng. Từ xa xưa núi đã có nhiều giai thoại, nên là nơi thờ phụng của dân chúng trong vùng, trên núi có chùa Vân Sơn trông xuống hồ nước. Đường lên núi quanh co, có nhiều cảnh trí do thiên nhiên tạo ra. Du khách muốn viếng núi Bà Đen ngày nay rất dễ vì nơi đây đã là khu du lịch nên khi tới thị xã thì có nhiều phương tiện: xe ôm, xe du lịch... Vì chỉ cách thị xã Tây Ninh có 11km, tới nơi sẽ có hướng dẫn viên du lịch dẫn lên tới đỉnh để thuyết minh những di tích tại đây. Lên cao về phía Đông là ngọn núi Cầu, phía tây Bắc là núi Heo và núi Phụng. Trong núi có nhiều hang động đẹp. Nhiệt độ ở đây thường thấp hơn nhiệt độ ở thị xã và các nơi khác trong vùng.
2. Thánh Thất Cao Đài:
http://www.phongthuy.com.vn/forum/style_images/1/folder_mime_types/gif.gif (http://www.phongthuy.com.vn/forum/index.php?act=Attach&type=post&id=282) TAY_NINH_2.bmp (http://www.phongthuy.com.vn/forum/index.php?act=Attach&type=post&id=282) ( 1.68mb ) Số lần tải về: 22
Nằm cách thị xã Tây Ninh 4 km về hướng Đông. Thánh thất là một khu kiến trúc nghệ thuật nổi tiếng, được bắt đầu đặt nền mống xây cất vào khoảng năm 1926. Thánh thất tọa lạc trong một khuôn viên rộng 1km vuông có tường rào bao bọc. Trong khu Thánh Thất Cao Đài có nhiều điện thờ, nhà làm việc, nhà ở. Nổi bật trong khu này là Đền Thánh, một kiến trúc trông giống như nhà thờ Thiên Chúa Giáo, dài 100m có hai tháp cao. Phía trước trên cao là hình Thiên Nhãn, một con mắt tỏa hào quang, biểu tượng của đạo Cao Đài. Kiến trúc Thánh Thất từ ngoài vào trong thể hiện sự hài hòa giữa mỹ thuật kiến trúc Á Đông và Tây phương: những hàng cột rồng rực rỡ kiểu cung điện, các vòm mái và hoa văn trang trí khéo léo, tinh xảo, biểu hiện tinh thần Tam giáo (Phật, Lão và Khổng).
Tại đây còn một số kiến trúc đẹp và mỹ thuật khác như cổng Chánh Môn, các tháp mộ, đền thờ Phật Mẫu. Đặc biệt là Bá Huê Viên với nhiều cây cảnh, nhiều loại hoa thơm, cỏ lạ. Lễ lớn nhất hàng năm là lễ vía Đức Chí Tôn (ngày 9 tháng giêng âm lịch). Ngày lễ lôi cuốn hàng chục ngàn người các nơi về tham dự.
Đạo Cao Đài:
(Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ 15-01-1926)
Ý nghĩa tổng quát Cao Đài là Đài là ở trên cao nhất, thỉnh ý với chư Thiên, Trời, thượng giới. Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ: Đạo lớn thời kỳ thứ ba (tam ngươn) phải đem phép mầu phổ biến cứu độ chúng sanh.
Theo minh triết Đông phương, nhân loại được chia làm ba thời kỳ tiến hóa về tư tưởng. Giáo lý Cao Đài giải thích rằng từ khi có loài người. Thượng đế đã hai lần cứu rỗi (phổ độ) chúng sanh. Thời đó, do "năm châu còn sống lẻ loi", cho nên ngài đã xuất hiện ở các vùng khác nhau, lập nên các tôn giáo khác nhau, phù hợp với các phong tục, tập quán từng vùng. Các tôn giáo này tuy đều xuất phát từ cùng một gốc (Thượng đế) và cùng một mục đích (cứu rỗi chúng sinh), nhưng vì tồn tại riêng rẽ nên dần dần sinh ra mâu thuẫn, tranh dành, xung đột lẫn nhau. Nay điều kiện giao lưu đã dễ dàng "năm châu chung chợ, bốn phương chung nhà", đức Ngọc Hoàng quyết định lập ra tôn giáo mới này để phổ độ chúng sanh lần thứ ba. Đạo Cao Đài không chỉ dung hợp Tam giáo mà còn hướng tới dung hợp hết thẩy "ngàn giáo", dung hợp tâm linh con người với tâm linh vũ trụ. Tôn chỉ của đạo Cao Đài là Thiên Nhãn Hợp Nhất và Vạn Vật Nhất Lý.
http://www.phongthuy.com.vn/forum/style_images/1/folder_mime_types/gif.gif (http://www.phongthuy.com.vn/forum/index.php?act=Attach&type=post&id=283) CAO_DAI.bmp (http://www.phongthuy.com.vn/forum/index.php?act=Attach&type=post&id=283) ( 1.68mb ) Số lần tải về: 19
Diễn tiến ba thời kỳ phổ độ có thể hình dung như sau:
- Kỳ 1: Ở Đông Á và Đông Nam Á có Thần Nông, Phục Hy, ở Nam Á có Nhiên Đăng Cổ Phật và ở Tây Nam Á có Moise Abraham.
- Kỳ 2: Ở Đong Á và Đông Nam Á có Khổng Tử (Nho giáo), Lão Tử (Lão giáo), ở Nam Á có Thích Ca (Phật giáo), ở Tây Nam Á có Giêsu và Mohamet.
- Kỳ 3: Cao Đài. Tại kỳ 3, theo giáo lý Cao Đài đích thân Thượng Đế làm giáo chủ để phổ độ chúng sanh với danh hiệu: "Cao Đài Tiên Ông Đại Bồ Tát Ma Ha Tát", gọi tắt là Cao Đài. Tự thân danh hiệu này là sự tổng hợp của ba tôn giáo chánh: Nho (Cao Đài)- Đại (Tiên Ông - Phật (Đại Bồ Tát Ma Ha Tát). Phương tiện liên lạc giữa Thượng Đế với các Tiên Thánh giúp việc cho người và các đệ tử là Cơ Bút. Những bài giảng bút của đức Cao Đài và các Thần Thánh hợp thành bộ Thánh Ngôn Hiệp Tuyển (kinh sách chủ yếu của đạo Cao Đài). Đệ tử đầu tiên được đức Cao Đài lựa chọn trao nhiệm vụ chuẩn bị cho việc thành lập đạo là ông Ngô Minh Chiêu.
Ông Chiêu vốn thích cầu cơ. Tương truyền rằng vào năm 1920 khi ông làm chủ quận ở đảo Phú Quốc, trong những buổi cầu cơ có một ông Tiên xưng là "Cao Đài" xuất hiện và từ đó trở đi thường xuyên giảng dạy giáo lý cho ông Chiêu. Cuối năm 1924 ông Chiêu được đổi về Saigon. Năm 1925 đức Cao Đài lại xuất hiện và giáo huấn cho nhóm ông Phạm Công Tắc ở Saigon khi các ông này thử dùng phương pháp Xây Bàn (Xây Bàn là phương pháp tiếp xúc với Thần Tiên của Thông Linh Học (Spiritisme), một phong trào phát triển mạnh ở Tây Âu vào cuối thế kỷ thứ 19, để tiếp xúc với Thần Tiên. Đến đầu tháng 1 năm 1926, Cao Đài Tiên Ông qua cơ bút đã dẫn dắt nhóm ông Phạm Công Tắc tới gặp ông Ngô Minh Chiêu và tôn ông Chiêu làm anh cả. Kế đó, đức Cao Đài giảng dạy cho nhóm đệ tử chọn lọc của mình về giáo lý, cách tổ chức, thờ cúng... và cũng chỉ cho cách thành lập Đạo.
Đêm 15 tháng 01 năm 1926 theo lịnh đức Chí Tôn giáng bút, Hộ Pháp Phạm Công Tắc chính thức khai sáng đạo Cao Đài. Các vị sáng lập gồm có: đức Phạm Công Tắc và chư huynh đệ sau: Thượng Sanh Cao Hoài Sang, Thượng Phẩm Cao Hoài Cư, Thượng Trưng Nhứt Giáo Tông Lê Văn Trung, Hiến Pháp Trương Hữu Đức, Đầu Sứ Nguyễn Văn Tương...
Đạo Cao Đài gồm hai pháp môn: Vô Vi và Phổ Độ. Phổ độ mang tính phổ thông dễ theo, mở rộng cửa cho tất cả mọi người. Vô vi cao siêu dành cho một số tín đồ chọn lọc. Phổ độ chủ trì phần xác, Vô vi chủ trì phần hồn. Môn đệ phần Vô vi không quan tâm đến hình thức thờ cúng ồn ào, không quan tâm đến chức tước phẩm vị.
Đạo Cao Đài rất chú trọng đến các giá trị biểu trưng truyền thống. Số 3 = Tam Tài là con số được chú trọng hơn cả. Theo lịch sử của Đạo Cao Đài thì trong bài cơ bút giáng ngày 27-9-1935, đức Cao Đài giảng dạy: "Trời có ba báu là: Nhật, Nguyệt, Tinh. Đất có ba báu là: Thủy, Hỏa, Phong, người có ba báu là: Tinh, Khí, Thần. Trời có ba báu đó mà hóa sanh muôn loài, vạn vật. luân chuyển ngày đêm. Đất nhờ ba báu đó mà thời tiết điều hòa, cỏ cây tươi nhuận, mưa nắng chía ra: Xuân, Hạ, Thu, Đông. Người có ba báu đó mà tạo Tiên tác Phật. Tạo Tiên tác Phật tức là lập Đạo. Trong số các đạo thì Tam Giáo (Phật, Lão, Khổng) là cốt lõi. Vậy Tinh, Khí, Thần trong Tam Giáo là gì? Trong đạo Nho đó là Tam cương, trong đạo Phật là quy y Tam Bảo, trong đạo Giáo là Tam Thanh (khái niệm rộng hơn Tinh, Khí, Thần). Tam Cương, Tam Bảo, Tam Thanh đó chính là Tinh, Khí, Thần của Tam Giáo vậy! Trên bàn thờ phải có ba thứ là hương hoa, rượu, trà, khi cử hành đại lễ thì dâng cúng ba lần (lân đầu dâng hương hoa, lần giữa dâng rượu, lần cuối dâng trà), bởi lẽ hương hoa tượng trưng cho Tinh, rượu tượng trưng cho Khí, trà tượng trưng cho Thần.
Tam Giáo hiệp nhất tạo nên cốt lõi của đạo Cao Đài. Trong các thánh thất Cao Đài, có thể gặp hệ thống tranh tượng thờ mà trên cao nhất là "Tam giáo Tổ Sư" với Thích Ca ở giữa, Lão Tử bên trái, Khổng Tử bên phải. Tiếp theo là "Tam Trấn Oai Nghiêm" với Phật Bà Quan Âm đại diện cho Phật giáo, Lý Thái Bạch (nhà thơ đời Đường được tôn là Thái Bạch Kim Tinh) đại diện cho Lão giáo (Tiên đạo), Quan Thánh (Quan Vân Trường thời Tam Quốc, được tôn là Hiệp Thiên Đại Đế Quan Thánh Đế Quân) đại diên cho Nho giáo (Nhân đạo); ba vị này thay mặt cho Tam giáo giúp việc đức Cao Đài phổ độ chúng sanh. Các chức sắc trong Cao Đài chia thành ba phái: Ngọc, Thượng, Thái ứng với Tam giáo (Nho, Đạo, Phật) mặc lễ phục đỏ, xanh, vàng.
Trong đạo Cao Đài, Tam giáo với vai trò cốt lõi còn được dung hợp với các tôn giáo Đông-Tây khác. Ở hệ thống tranh tượng thờ, ngoài "Tam Giáo Tổ Sư" và "Tam Trấn Oai Nghiêm" cồn có chúa Giêsu đại diện cho Thánh đạo và Khương Thái Công (Thái sư Khương Tử Nha trong truyện Phong Thần) đại diện cho Thần đạo. Phật đạo, Nhân đạo, Tiên đạo, Thánh đạo, Thần đạo, đó là "Ngũ Chi Đại Đạo", tinh thần tổng hợp văn hóa Đông Tây còn bộc lộ rõ qua việc trưng ở đại sảnh các tòa thánh bức tranh Tam Thánh vẽ hình nhà tiên tri danh tiếng Việt Nam Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm cùng hai người được xem là đệ tử của ông là nhà thơ Pháp Victor Hugo và nhà cách mạng Trung Quốc Tôn Dật Tiên. Cả ba vị thánh này (với vòng hào quang trên đầu), cùng hướng tới Thượng Đề mà đồng tâm nói lên những ước vọng chung của nhân loại về lòng nhân ái, tình yêu, lẽ phải viết bằng chữ Hán và chữ Pháp. Yheo lời ghi trong tấm biển cạnh bức tranh Tam Thánh ở tòa thánh Tây Ninh thì ba vị thánh trên được xem là những Thiên Sứ "đắc lịnh làm hướng đạo cho nhân loại để thực hành đệ tam Thiên Nhân hòa ước".
Tuy nhiên những tranh tượng các thánh (thành phần tổng hợp) có thể có, có thể không; thờ chủ yếu và trên hết của tín đồ Cao Đài là hình Con Mắt Trái (kết quả tổng hợp). Mắt biểu tượng cho tâm linh (tâm tại Nhân), bên trái là Dương (Trời), mắt trái tượng trưng cho mắt Trời nên được gọi là Thiên nhãn. Thiên nhãn đặt trên quả cầu vũ trụ (càn khôn) màu xanh da trời với nền là Nhật, Nguyệt, Tinh (Trời, Trăng, Sao). Biểu tượng cho tâm linh vô hình, Mắt Trời là duy nhất và thống nhất khắp mọi nơi (không như tranh tượng mỗi nơi làm mỗi khác), là một sản phẩm của tinh thần tổng hợp Vạn giáo. Mắt Trời soi xét tất cả, không việc gì không biết, tín đồ nhìn vào Thiên nhãn thấy như đang nhìn vào chính cõi tâm linh của mình.
Tổ chức Đại Đạo Cao Đài cũng như kiến trúc phổ biến của Thánh Thất Cao Đài gồm ba phần: Bát quái đài là phần vô hình - nơi thờ Thiên Nhãn, nơi cư ngụ của Thượng Đế - là cơ quan lập pháp (trong thánh thất là phần có tháp cao tám cạnh ở phía trong); Hiệp Thiên đài là nơi nắm cơ bút liên lạc với Thượng Đế - là cơ quan Tư pháp vạch ra các chủ trương, đường lối của Đạo (trong Thánh thất là phần có hai tháp cao ở ngoài); Cửu Trùng đài là nơi hành lễ là cơ quan hành pháp, chỉ đạo thực hiện mọi công việc (trong Thánh thất là phần ở giữa chia ra chín khoảng). Đứng đầu Hiệp Thiên đài là Hộ Pháp, dưới Hộ pháp có Thượng Phẩm và Thượng Sanh. Đứng đầu Cửu trùng đài là Giáo tông, dưới Giáo tông có ba vị Chưởng pháp đại diện cho ba ngành Đại, dưới nửa có ba Đầu Sư, 36 Phối sự, 72 Giáo sư ... Con số 36, 72 đều là bội số của 3 và 9.
Đạo Cao Đài cũng bộc lộ truyền thống âm tính, trọng phụ nữ của văn hóa dân tộc. Bài Thánh ngôn giáng ngày 17-7-1926 dạy việc lập nữ phái Cao Đài có đoạn: "Phần các con truyền Đạo phần Phổ độ này cũng lắm nặng nề, bao nhiêu nam tức bấy nhiêu nữ. Nam biết làm Tiên Phật, chứ nữ lại không sao? Thầy đã nói Bạch Ngọc Kinh có cả nam cả nữ, mà có phần nữ lấn quyền thế hơn nam nhiều". Tài liệu nơi bên cạnh Tòa thánh Thờ Ông (Đức Chí Tôn Cao Đài) còn có điện thờ Bà - đó là Cửu Thiên Huyền Nữ (Bà Trời), được đồng nhất với Diêu Trì Kim Mẫu (Tây Vương Mẫu) và Phật Mẫu (Phật Mẫu là tên gọi hay được dùng nhất). Bàn thờ Phật Mẫu có thể gặp khắp nơi. Đạo Cao Đài phân bố hài hòa hay ngày lễ lớn nhất trong năm cho Ông và Bà, đó là ngày lễ Đức Chí Tôn 9-1 (mồng chín vía Trời, mồng mười vía Đất) và ngày lễ Đức Bà 15-8 (Hội Yến Diêu Trì). Lối tư duy Việt Nam truyền thống hướng tới sự hài hòa âm dương (Phật Ông, Phật Bà, ông đồng, bà cốt, Tiên ông, Tiên Bà...) lại có dịp được bộc lộ. Hẳn là không phải ngẫu nhiên mà tại Hội Nghị Tôn giáo quốc tế hợp tại London năm 1936, đạo Cao Đài được nhìn nhận là "một tôn giáo Khoan Dung nhất thế giới". (Tham khảo: Đồng Tân 1972, T.435).
dienbatn sưu tầm
( Còn tiếp ).