PDA

View Full Version : Một số huyệt cơ bản phòng trị mất ngủ


Chân Trân
30-05-2006, 02:33 AM
Lương y MINH PHÚC (TT Y tế DK Vietsovpetro)

http://www.suckhoedoisong.saigonnet.vn/hinh_bao/386%20(14).jpg

Mất ngủ là căn bệnh phổ biến hiện nay, xã hội càng phát triển thì căn bệnh càng gia tăng. Mất ngủ làm ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày, tâm lý sức khỏe người bệnh. Có nhiều nguyên nhân gây mất ngủ. Cách phòng và trị chứng mất ngủ cũng có nhiều kinh nghiệm, phương pháp khác nhau.

Lý luận của y học cổ truyền cho rằng “sự mất ngủ lấy gốc ở âm huyết, mọi nguyên nhân dẫn đến chân âm huyết hao tổn, âm tinh không đủ để nuôi dưỡng lên tâm não đều có thể dẫn đến mất ngủ hoặc gây rối loạn giấc ngủ”. Hải Thượng Lãn Ông cho rằng “mất ngủ đều bởi âm huyết có thiếu, ba tạng tâm, can, tỳ đều có bị tổn thương”.

Do vậy phòng điều trị mất ngủ cần phải bồi bổ âm huyết, điều dưỡng cho ba tạng tâm, can và tỳ. Xin giới thiệu các huyệt cơ bản phòng trị chứng mất ngủ:

Tam âm giao: Ở lồi cao mắt cá trong đo lên 3 thốn, sát bờ sau xương chày. Tác dụng bổ âm, điều huyết…

Nội quan: Ở chính giữa lằn chỉ cổ tay phía trong đo lên hai thốn. Tác dụng định tâm thần…

http://www.suckhoedoisong.saigonnet.vn/hinh_bao/386%20(15).jpg

An miên: Ở sau tai, trung điểm giữa huyệt ế phong và phong trì. Tác dụng trị mất ngủ đau đầu…

Bách hội: Ở đỉnh đầu, chân mi tóc trán đo lên 5 thốn chỗ lõm đường giữa đầu.

Ấn đường: Ở trung điểm đầu trong cung lông mày. Tác dụng định thần trí, thanh nhiệt an thần mất ngủ…

Trên đây là một số huyệt có thể tự day ấn hay mát-xa thường xuyên ngày một đến hai lần phòng trị mất ngủ, đây cũng là huyệt châm cứu trị mất ngủ rất hiệu quả, tuy nhiên cần gia giảm thêm một số huyệt theo từng thể chứng người bệnh cho phù hợp.

1. Nếu người vốn hay lo nghĩ quá độ, giấc ngủ không sâu, hay mơ màng, ăn ít, người mệt mỏi… (thể tâm tỳ hư) châm bổ thêm huyệt có tác dụng kiện tỳ dưỡng tâm như: thần môn, túc tam lý, tâm du, tỳ du…

2. Nếu người vốn gầy ốm lại hay ăn uống thức ăn khô nóng, người bứt rứt, khó ngủ về khuya (thể âm hư nội động) thêm huyệt có tác dụng tư âm giáng hỏa như: thái khê, thái xung…

http://www.suckhoedoisong.saigonnet.vn/hinh_bao/386%20(16).jpg

3. Nếu người tính tình không thoải mái, hay uất giận hoặc ăn nhiều thức ăn béo ngọt, ngủ hay giật mình tỉnh giấc khó ngủ trở lại, thêm huyệt có tác dụng thanh can đởm như: phong trì, hành gian, túc khiếu âm..

4. Người tỳ vị yếu lại ăn đồ khó tiêu, ít vận động, bụng hay đầy trướng khó ngủ (thể vị khí hư) thêm huyệt có tác dụng kiện tỳ trệ như: túc tam lý, trung quản nội đình…

5. Người cao tuổi tiểu đêm nhiều lần làm mất ngủ (bệnh về thận tiết niệu) thêm huyệt có tác dụng bổ thận bớt đi tiểu đêm như: thận du, khí hải… (nếu chân lạnh thận dương hư nên cứu ấm các huyệt).

Châm cứu hoặc tự day ấn mát-xa một số huyệt cơ bản trên có tác dụng bổ âm dưỡng huyết, lợi cho ba tạng tâm, can, tỳ, tăng tuần hoàn máu nuôi dưỡng lên tâm não… phòng trị chứng mất ngủ rất tốt lại đơn giản không gây tác hại. Cần lưu ý trước khi đi ngủ không nên bấm mát-xa một số huyệt trên vùng đầu mặt, dễ làm đầu óc tỉnh táo khó ngủ. Ngoài ra cần ăn uống, thuốc bổ dưỡng âm huyết, hạn chế thức ăn mặn, khô, nóng không có lợi cho âm huyết, kiêng chất kích thích như cà phê, trà đậm, thuốc lá, rượu bia… Nên ăn thức ăn thanh đạm, không nên ăn no và đi bộ vận động nhẹ nhàng cần để cho đầu óc thảnh thơi trước khi đi ngủ.

Chân Trân
30-05-2006, 05:27 AM
BS. QUÁCH TẤN VINH

http://www.suckhoedoisong.saigonnet.vn/hinh_bao/386%20(25).jpg

Hen phế quản là một vấn đề sức khỏe toàn cầu, theo Tổ chức Y tế Thế giới, hiện có tới 160 triệu người mắc căn bệnh này và mỗi năm có tới 18 vạn người tử vong do hen phế quản. Công tác điều trị, dự phòng bệnh hen phế quản đã trở thành vấn đề thu hút sự quan tâm của nhiều quốc gia trên thế giới. Mỗi phương pháp điều trị đều có thể mang lại hiệu quả nhất định nhưng có thể nói rằng, đạt được thành công trong điều trị hen phế quản là một vấn đề cực kỳ khó khăn.

Y học hiện đại có những phương pháp điều trị hay, mang lại hiệu quả cao, phát huy được thành tựu tiên tiến của khoa học hiện đại. Tuy nhiên, Y học cổ truyền cũng có nhiều phương pháp điều trị hen phế quản từ đơn giản đến phức tạp, có những phương pháp là kết quả của sự kết hợp hai nền y học. Kế thừa và phát huy nền y học cổ truyền kết hợp với những thành tựu của y học hiện đại là một chủ trương đúng đắn của y học nước ta.

Thủy châm huyệt an miên là một phương pháp thủy châm kết hợp giữa phương pháp phong bế của y học hiện đại với phương pháp châm cứu của y học cổ truyền. Phương pháp này còn được ứng dụng cho nhiều chứng bệnh khác nữa như xử trí sốc mất máu, hội chứng viêm loét dạ dày tá tràng… Có tác dụng kích thích thần kinh giao cảm, chống co thắt phế quản.

Huyệt an miên là gì?

Đông y cho rằng “an” có nghĩa là an tĩnh “miên” là mất ngủ. Tên huyệt này nói lên tác dụng chống rối loạn thần kinh thực vật, an tĩnh thần kinh.

Cách xác định huyệt an miên

http://www.suckhoedoisong.saigonnet.vn/hinh_bao/386%20(26).jpg

Huyệt có vị trí nằm sau gáy, điểm giữa của đường thẳng nối giữa huyệt phong trì và ế phong là huyệt ế minh. Huyệt an miên 1 là trung điểm của huyệt ế phong với ế minh. Huyệt an miên 2 là trung điểm của ế minh với phong trì. Cũng có quan điểm cho rằng, các huyệt an miên nằm dưới các trung điểm 1/2 thốn.

Kỹ thuật thủy châm:

Chuẩn bị dụng cụ: Dụng cụ cần thiết để thủy châm gồm: 1 khay đựng dụng cụ, bơm tiêm vô khuẩn 10ml, panh, bông cồn, dung dịch povidone novocain 0,5-1%.

Cho bệnh nhân thử phản ứng với novocain, sát trùng vùng cổ gáy bằng dung dịch sát khuẩn povidone. Khi tiến hành thủ thuật nên để bệnh nhân ở tư thế nằm và thầy thuốc cần giải thích cho bệnh nhân những hiện tượng có thể gặp sau khi thủy châm để bệnh nhân yên tâm.

Cách thủy châm: Thường dùng novocain 0,5%-1% với liều lượng 5-10ml cho 1 lần thủy châm. Sau khi xác dịnh huyệt, dùng dung dịch povidone để sát trùng da vùng huyệt. Cần chú ý đảm bảo tốt quá trình vô khuẩn da vùng huyệt, tay thầy thuốc và dụng cụ thủy châm.

Sau khi đâm kim qua da, cần tiến kim thẳng góc với huyệt, sâu khoảng 1-1,5cm. Khi dừng lại cần hút bơm tiêm, nếu có máu vào bơm tiêm thì không nên thủy châm tiếp do novocain có thể vào mạch máu, thuốc có thể làm cho bệnh nhân co giật nếu novocain vào não. Để tránh tai biến, cần cố định mũi kim trong quá trình bơm thuốc vào huyệt, chú ý không tiến kim hoặc lùi kim trong quá trình này. Đây là một kỹ thuật bắt buộc người thực hiện phải tuân thủ.

Thông thường sau khi tiến hành thủ thuật, bệnh nhân thường có một số cảm giác như khô miệng, nóng bừng mặt, hoa mắt chóng mặt, huyết áp tăng… Vì vậy cần cho bệnh nhân nằm nghỉ 15 phút, các triệu chứng này thường qua nhanh.

Mỗi ngày chỉ nên thủy châm 1 lần, đợt điều trị có thể tiến hành khoảng 10-15 lần. Kinh nghiệm cho thấy chỉ cần thủy châm huyệt an miên 2 ở 1 bên mà không cần thủy châm hai bên. Lần thủy châm sau lại tiến hành tại huyệt bên đối diện.

Chú ý:

Vùng gáy có chứa một hệ thống thần kinh và mạch máu rất phong phú như các hạch thần kinh giao cảm, dây thần kinh X, mạch máu (động mạch cảnh, tĩnh mạch cảnh). Vì vậy, khi thủy châm huyệt vị này cần hết sức chú ý thực hiện đúng kỹ thuật.

Thầy thuốc thực hiện kỹ thuật này cần nắm chắc kỹ thuật thủy châm. Đây còn gọi là phương pháp phong bế sau xương trâm của y học hiện đại, thủ thuật này phải do các thầy thuốc có kinh nghiệm tiến hành tại các cơ sở y tế, hoặc nơi có điều kiện vô trùng tốt.

Ở bệnh nhân hen phế quản có cao huyết áp không nên áp dụng phương pháp điều trị này.

Không áp dụng phương pháp này cho những bệnh nhân đang có nhiễm trùng ở vùng huyệt.

Hiệu quả điều trị

Kinh nghiệm cho thấy, trong thực tế lâm sàng trên những bệnh nhân hen phế quản được áp dụng phương pháp thủy châm, ngay sau khi thủy châm xong, bệnh nhân sẽ có cảm giác dễ chịu, đỡ khó thở. Ngay cả những bệnh nhân đang trong cơn hen phế quản nặng, khi các phương pháp điều trị khác như châm cứu, bấm huyệt, dùng thuốc… mà chưa đạt kết quả tốt thì nên áp dụng phương pháp chữa bệnh này cũng rất tốt.

Kết luận

Hiện nay, phương pháp dùng thuốc kết hợp giữa thuốc có tác dụng chống co thắt phế quản với thuốc corticoide đã mang lại hiệu quả mới cho việc điều trị căn bệnh hen phế quản. Tuy nhiên, chúng ta cũng nên nghiên cứu, tìm hiểu phương pháp điều trị có tính chất kinh điển này để áp dụng khi cần thiết.