TuanKhong
22-08-2004, 12:54 AM
T? Vi V Th? Cu?c: Mun Thu? ? I Phu Nhn T?ng M? Linh - 11/1/2003 - ?ng Son
M?t th?i d h?t trong l?ch s? Trung Hoa
m th? nam 23 thng 10 b T?ng M? Linh, m?t trong nh?ng khun m?t chnh tr? s?c nt v si n?i nh?t c?a Trung Hoa trong th? k? 20, l?ng l? qua d?i trong can apartment ch?a d?y v? si c?a b ? New York. L?i chia bu?n thuong ti?c trn d?n t? kh?p noi trn th? gi?i; ngay c? t? Trung Hoa l?c d?a, m?nh d?t dng dn nh?t th? gi?i m v? ch?ng b d? m?t vo tay c?ng s?n nam 1949. Nhn v?t th? tu c?a Trung C?ng ni b "khng ph?i k? tham quy?n, m ch? mu?n xy d?ng m?t nu?c Trung Hoa th?ng nh?t v th?nh vu?ng". T?ng th?ng Hoa K? George W. Bush tin don "Nhi?u th? h? dn chng Hoa K? s? mi nh? v knh ph?c tr tu? cung nhu ch m?nh m? c?a b".
Sinh ra cu?i th? k? 19, d?i c?a b M? Linh n?i li?n ba th? k? v c d?y ?p ch?t li?u c?a m?t v? k?ch bi trng. T? nh? d s?ng xa gia dnh. Cu?c nhn duyn v?i t?ng th?ng Trung Hoa Dn Qu?c Tu?ng Gi?i Th?ch b? m? v ch? (T?ng Khnh Linh) ph?n d?i k?ch li?t. M?t mnh xng vo noi nguy hi?m d? c?u ch?ng t? tay Truong H?c Luong nam 1936 trong v? chnh bi?n by gi? g?i l "Ty An s? bi?n". ?c l?c gip ch?ng dua nu?c Trung Hoa ln v? tr chnh tr? ngang hng v?i cc d?i cu?ng Anh Php M? Nga sau d? nh? th? chi?n, nhung ch? du?c vi nam ph du d ph?i cng ch?ng b? ch?y ra i Loan trong khi ch? ru?t T?ng Khnh Linh ? l?i ?ng h? ch? d? c?ng s?n. Th?t b?i trong cu?c d?u tranh n?i b? v?i Tu?ng Kinh Qu?c sau khi Tu?ng Gi?i Th?ch qua d?i nam 1975, ph?i l?y c? ch?a b?nh xu?t ngo?i sang M? ch? th?i. L?i tr? v? sau khi Tu?ng Kinh Qu?c qua d?i nam 1988 ch? d? khm ph l th?i c?a mnh d h?t v ph?i ra di l?n n?a nam 1991, r?i s?ng l?ng l? cho d?n lc ra di.
Ci ch?t c?a b T?ng M? Linh l do?n k?t c?a m?t th? k? chnh tr? d?y sng gi c?a Trung Hoa, v?i bi?t bao nhn v?t ki?t li?t: Tn D?t Tin, T?ng Khnh Linh, Tu?ng Gi?i Th?ch, T?ng M? Linh, Mao Tr?ch ng, Giang Thanh, ?ng Ti?u Bnh. Gi?i hm m? t? vi h?n mu?n bi?t l s? c?a nh?ng nhn v?t ny nhu th? no m cu?c d?i h? l?i d?c bi?t nhu th?.
B ?n v? noi sinh v ngy sinh
Cch h?p l nh?t l b?t d?u v?i T?ng M? Linh. Ngy sinh v ngay c? noi sinh c?a b v?n cn trong vng bn ci nhung theo ti li?u chnh th?c (chnh ph? i Loan, BBC, co ph c?a gia dnh trn New York Times) th b sinh ngy 5 thng 3, 1898. Theo ch? nghin c?u c?a ngu?i vi?t, d? ki?n ny r?t kh? tn. i?m dng ti?c l khng c ti li?u dng tin c?y no ghi l?i gi? sinh c?a b. Hai l s? m ngu?i vi?t d th?y ? i Loan th m?t b?n ghi b sinh gi? T, m?t b?n gi? Mi. V nam sinh c?a hai l s? ny r rng sai (1889 v 1886), ngu?i vi?t cho r?ng hai gi? sinh ny ch? l k?t qu? don m khi an l s? m thi.
Cung bu?c lng ph?i don m, phuong php c?a ngu?i vi?t l kh?i t? nam thng ngy sinh r?i dng thm d? ki?n v suy lu?n d? tm ra gi? sinh. D?a vo nh?ng d? ki?n quan tr?ng d bi?t v? b M? Linh, ngu?i vi?t tin tu?ng m?nh m? r?ng s? c?a b ph?i ?ng v?i th?y nh? c?c. Sau khi dng d? ki?n lo?i tr? ba gi? sinh T S?u T? cung thu?c th?y nh? c?c th cn l?i gi? Thn. ?ng nhu v?y r?i, d?i sang m l?ch du?c ngy 13 thng 2 nam M?u Tu?t, gi? Thn.
Nhung l s? ny m?nh Lim Tham cu H?i, l?i g?p thm Tuy?t, theo cch xem truy?n th?ng th x?u l?m (Lim Tham T? H?i hnh ng?c nan do) v?y lm sao c th? ?ng v?i m?t ph? n? chnh phi v?i nhi?u thnh qu? phi thu?ng nhu b T?ng M? Linh? Xin thua b m?t n?m ? trong l? "cng t?c bi?n" c?a d?ch. M?t khm ph d?c c?a ngu?i vi?t l chnh tinh c?c x?u (ch : Ph?i c?c x?u m?i k?) m du?c ha L?c ho?c ha Quy?n th thnh c?nh "cng t?c bi?n"; ngh?ch bi?n tr? thnh h?t s?c t?t d?p. B T?ng M? Linh tu?i M?u nn du?c Tham Lang ha L?c. Thnh ra nh? l? cng t?c bi?n m Tham Lang ? dy thay v hm l?i ha thnh mi?u d?a.
Thm n?a, tu?i M?u Tu?t b?n m?nh hnh m?c, Tham Lang v ha L?c l?i d?u thu?c M?c, nn b M? Linh du?c hu?ng hai sao ny m?t cch tr?n v?n. M?c ?ng v?i s? s?ng, nn y?u t? m?c pht tri?n t?t d?p ngu?i ta d? tru?ng th?, h?t s?c ph h?p v?i tru?ng h?p c?a b.
M?t d?i cho tnh yu!
Ph?i chang v mang nghi?p c?a m?t b?c anh thu m b M? Linh r?t cao s?? B g?p Tu?ng Gi?i Th?ch l?n d?u nam 1920 khi m?i 23 tu?i ta. Ti?c thay gia dnh b theo d?o Tin Lnh g?c, h? Tu?ng l?i theo d?o Ph?t. Tr?m tr?ng hon n?a, h? Tu?ng d c v? r?i. C th? hi?u t?i sao t? m? d?n ch? ru?t T?ng Khnh Linh d?u ph?n d?i lin h? gi?a b v h? Tu?ng. Cu?i cng m? b ch?u cho hai ngu?i l?y nhau sau khi h? Tu?ng d?ng dua b?ng c? d ly d? v? d?u, v h?a s? t? t? la b? d?o Ph?t d? theo d?o Tin Lnh. Khi l?y Tu?ng Gi?i Th?ch nam 1927 b M? Linh d 30 tu?i ta, ph?i k? l qu tr? cho ph? n? Trung Hoa th?i ?y.
Xem l?i l s? t? vi ta th?y cung m?nh c?a b cu ? H?i c Lim Tham L?c t?-K? Thin Khng Thi?u Duong C Qu? Ki?p St Tuy?t r rng l cao s? v c d?c. Th?o no l?y nhau bao nhiu nam m b khng c v?i h? Tu?ng m?t ngu?i con no. B thnh hn nam 1927 r?t ?ng h?p v d?i h?n vo cung phu nguyn th?y, c Ph? Tu?ng o H?ng Thai T?a Quang Qu, ti?u h?n c St Ph Lim Tham o H?ng H?.
Cung phu c?a b c d? tinh Thin Ph? d?c th?, h?i h?p c Lu?ng Tu?ng (Thin Tu?ng, Tu?ng Qun) ?n Khi H?a Khoa o H?ng T? H?u Thai T?a Quang Qu ?ng v?i vi?c ch?ng b lm nn s? nghi?p phi thu?ng b?ng v nghi?p. Ch? dng ti?c l Ph? ? v? tr B?nh Ph thm ?a Ki?p nn nhu?m mu b d?o, hai Tu?ng v Qu?c ?n ? S?u h?i h?p b? ph? Tri?t l ph cch. Th? nn Tu?ng Gi?i Th?ch thnh cng trong vi?c th?ng nh?t Hoa l?c b?ng vu l?c r?i cu?i cng cung d? m?t vo tay Mao Tr?ch ng.
Thai T?a Quang Qu ? Phu cho nn hai v? ch?ng yu nhau l?m. Khng ch? l m?t bng m? bn c?nh ngu?i ch?ng ki?t li?t; b M? Linh d dng tr?n vai m?t ngu?i b?n d?i st cnh c?a Tu?ng Gi?i Th?ch theo d? nghia den l?n nghia bng. Nam 1975, khi ph?i b? i Loan sang M? sau khi thua cu?c d?u tranh n?i b?, b khng qun mang theo m?t t?m chn dung th?t l?n c?a ngu?i ch?ng v?a khu?t, treo ? noi trang tr?ng nh?t v l? l?y m?i ngy. T? ngy l?y nhau cho d?n khi la d?i, b chua t?ng m?t l?n no t? b?t d?ng ho?c ph phn Tu?ng Gi?i Th?ch.
Tri?u d?i nh T?ng!
Nhung d ni d?n b M? Linh th khng th? khng ni d?n gia dnh b. Gia dnh ny du?c m?nh danh l "Nh T?ng" (the Soong Dynasty) v c qu nhi?u ngu?i n?m v?n m?nh nu?c Trung Hoa trong ti?n bn th? k? 20. Cha c?a b v ng ch?ng h? Kh?ng c?a ngu?i ch? c? (T?ng i Linh) l hai ngu?i giu c b?c nh?t Trung Hoa v d?u t?ng gi? ch?c t?ng tru?ng cho chnh ph? Trung Hoa Dn Qu?c. B ch? th? hai T?ng Khnh Linh l v? c?a "ngu?i cha gi c?a dn t?c Trung Hoa" Tn D?t Tin, t?c l hai ch? em thay phin nhau lm d? nh?t phu nhn (b Khnh Linh ? l?i Hoa l?c sau 1949 v du?c phong cc ch?c v? ph ch? t?ch v t?ng th?ng danh d? c?a Hoa L?c). ng anh T?ng T? Van ngay trn b M? Linh cung m?t th?i l t?ng tru?ng kinh t? c?a Trung Hoa Dn Qu?c. L m?t tay h?m tham nhung kh?ng l?, khi b? Hoa L?c ch?y sang M? nam 1949 T?ng T? Van l m?t trong nh?ng ngu?i giu nh?t th? gi?i.
Xem cung ph? m?u v huynh d? ta th?y hon ton tuong ?ng. Ph? m?u cu T c C? Mn d?c th? du?c Tri?t n ng? chnh l thu?ng cch c?a th?ch trung ?n ng?c, v nhu vin ng?c ?n trong d du?c ngu?i tnh c? d?p v? d tm ra, chi?u t?a b?n phuong r?c r?. Huynh d? cu Tu?t th c Nguy?t mi?u ha Quy?n thm Thi Tu? u?ng Ph, cho nn anh ch? em d? thnh cng to v luu danh thin h?. Nguy?t l?i l d?i ti tinh v ?ng v?i phi n? nn d? dnh lu d?n ti chnh v phi n? c ph?n l?n phi nam; th?t l qu dng. Ch? dng ti?c l cung huynh d? b? Thin Hnh tr?n gi? l?i b? hai K? chi?u v?, n?u anh ch? em khng g?p c?nh hnh thuong t?t ph?i c chia r?. Trong tru?ng h?p ny l chia r? tr?m tr?ng, m?i ngu?i m?t con du?ng v tr? thnh d?i th? c?a nhau (ring tru?ng h?p T?ng T? Van th b? b T?ng M? Linh t? h?n, khng xem l em n?a.)
Tung honh ngang d?c
Nhung trong khi d?i c?a nh?ng nhn v?t khc trong gia dnh h? T?ng d?u c pht huy hong ho?c -trong tru?ng h?p b T?ng Khnh Linh- nhu?m mu bi th?m, cng tm ph?i ni d?i c?a b M? Linh nhi?u chm n?i v bi trng hon c?. C l? b?i v vng sao chnh c?a b l St Ph Lim Tham. M?nh Lim Tham d gh g?m r?i, thn T? Ph nn b c tham v?ng v ch to l?n ngay phi nam cung hi?m ngu?i b k?p. Nh?t l trong tru?ng h?p c?a b Quan Phc d?u n?m c? ? quan l?c, khng mu?n dnh vo chuy?n thin h? cung khng du?c. Ti?c thay, tr?i d sinh b l ph?n li?u y?u do to, nn mu?n chuy?n xoay th?i cu?c t?t ph?i tr? gi b?ng h?nh phc c nhn.
B du?c ba d?i h?n d?u tin tuong d?i th?a ch to?i lng nh? thu?ng cch tam ha lin chu. Nhung tr? d?i h?n d?u s?ng trong s? b?o b?c c?a gia dnh khng k?; d?i h?n th? hai (12-21 tu?i) c Nguy?t Quy?n Hnh h?c hnh sung s? ? M? th l c?nh c d?c xa nh; d?i h?n th? ba (22-31 tu?i) c Ph? Khoa T? H?u nhung b? lu?ng Tu?ng v Qu?c ?n ng? Tri?t h?i h?p nn ph?i b? gia dnh ch?ng bng tru?c r?i m?i du?c cng ngu?i yu g nghia. Tu?ng Gi?i Th?ch l?i ph?i b? v? m?i l?y du?c b, nn dy l ci h?nh phc trn s? dau kh? c?a ngu?i dn b khc, khng th? g?i l v?n ton.
Hai d?i h?n sng chi nh?t c?a b, t?c th?i gian 32-51 tu?i ?ng v?i cc nam 1929-1948, th nh?m lc Trung Nh?t v qu?c c?ng chi?n tranh. Trong b?i c?nh d?u si l?a b?ng ny, b t?o nhi?u thnh tch ngo?i giao, du?c d?i n? nang knh ph?c, danh vang b?n b? th?t d?y, nhung th?t l m?t m?i v cng.
?i h?n 32-41 tu?i (?ng v?i cc nam 1929-38) cung phu c Co lu?ng K? (ha K? v t? K?) B?ch H? h?i Hnh Riu ?ng v?i nhi?u d?i thay x?u xa hung hn nn dy chnh l th?i gian Tu?ng Gi?i Th?ch t? b? th? d?ch, no l ph?i duong d?u v?i c?ng s?n, no l b? Nh?t xm lang, no l b? c?p du?i ph?n b?i.
Nam 1936 trong bi?n c? g?i l "Ty An s? bi?n" Tu?ng Gi?i Th?ch b? hng tu?ng Truong H?c Luong b?t cc ? Ty An. Lc ny (39 tu?i) b M? Linh d ch?u ?nh hu?ng li?u linh m t?t d?p c?a cung thn (T? Ph Khng Ki?p Khi Vi?t L?c o H?). ?i h?n th v chnh di?u c M Kh?c Khch Trng Sinh, ti?u h?n l?i xung chi?u d?i h?n c ?ng Luong Hnh Riu tr? l?c. Ph?i chang v v?y m b b?t ch?p hi?m nguy, t? mnh di vo hang c?p thuong thuy?t v c?u du?c ch?ng ra kh?i noi nguy hi?m? Nguyn ?y th? no di n?a th quy?t d?nh gan l ny c?a d khi?n b tr? thnh m?t t?m guong n? ki?t, m?t huy?n tho?i ly k? c?a l?ch s? Trung Hoa c?n d?i.
Tham Lang cu m?nh l sao c?a giao thi?p, du?c ct ha nn b M? Linh pht v? ngo?i giao. ?i h?n (42-51 tu?i) vo cung ti cung chnh l cung thn, l?i nh? T? Ph Khng Ki?p Khi Vi?t Binh Tu?ng m b gip ch?ng d?t nh?ng thnh qu? ngo?i giao kht ti?ng.
Trong nam 1943, b l?i lm l?ch s? khi tr? thnh ngu?i ph? n? ngo?i qu?c d?u tin thuy?t trnh tru?c qu?c h?i Hoa K?. Bi thuy?t trnh "War and Peace" (chi?n tranh v ha bnh) c?a b gy ch?n d?ng c?c m?nh, khi?n ton th? qu?c h?i v? tay hoan h khng d?t. Bo Times ph?i ghi nh?n nh?ng thnh tch c?a b khi dua b ln ba bo (l?n th? hai) v?i tt l?n "The Dragon Lady"! Cng nam, trong h?i ngh? thu?ng d?nh phe d?ng minh ? Cairo, l?y c? ch?ng khng bi?t ti?ng Anh nn b ph?i ni thay; b thnh cng trong vi?c yu c?u cc qu?c gia ty phuong, nh?t l Hoa K?, h?y b? cc hi?p u?c b?t bnh d?ng v?i Trung Hoa cung nhu cc lu?t l? bi Hoa. Nhn l?i l s?, nam 1943 d?i ti?u h?n trng phng; b thnh cng vi d?i th?t l dng qu!
Vai tr qu quan tr?ng c?a b M? Linh trong chnh ph? Tu?ng Gi?i Th?ch d khi?n tu?ng Hoa K? ph? trch m?t tr?n Trung Hoa Joseph Stilwell c l?n d? ngh? n?a da n?a th?t r?ng nn d? b gi? ch?c b? tru?ng qu?c phng. Cc s? gia d?u d?ng r?ng ti ngo?i giao c?a b M? Linh l l do t?i sao Tu?ng Gi?i Th?ch -m?c d?u thnh tch ch?ng ra g trong d? nh? th? chi?n- du?c li?t vo m?t trong "d?ng minh t? ki?t", ngang hng v?i Roosevelt c?a Hoa K?, Stalin c?a Nga, v Churchill c?a Anh.
?nh hu?ng to l?n c?a b M? Linh trn chnh tru?ng qu?c t? cung du?c tin l l do khi?n Trung Hoa Dn Qu?c c v? tr trong Lin Hi?p Qu?c nhu m?t siu cu?ng sng l?p v l m?t trong nam qu?c gia n?m quy?n ph? quy?t vinh vi?n trong h?i d?ng b?o an lin hi?p qu?c. C?n ph?i nh?n m?nh l?n n?a r?ng Trung Hoa ch?ng c thnh tch g trong d? nh? th? chi?n; nhu v?y ta m?i th?y r ci cng lao v cng to l?n c?a b T?ng M? Linh d?i v?i ti?n d? c?a nu?c Trung Hoa. Trung C?ng (d ginh gh? d?i di?n Trung Hoa trong Lin Hi?p Qu?c t? tay i Loan t? nam 1971) du?c th?a hu?ng cng lao ny c?a b, nn thay v m?t st l?i ca t?ng v thuong ti?c b khi b m?t; k? ra cung c l thi.
Chung cu?c c don
Nhung bi ton s? m?ng c nh?ng bi?n chuy?n r?t d?t ng?t. N?u nhn l?i d?i h?n 42-53 (t?c cc nam 1939-48) ta s? th?y cung di cu ? S?u r?t x?u (c Thin Tu?ng Tu?ng Qun Qu?c ?n ng? Tri?t). V l? b tr?, ci x?u ny ph?i l? ra ? du d trong d?i h?n; v v trong d?i h?n ny d?i b M? Linh g?n li?n v?i d?t nu?c Trung Hoa, nn do?n d?u c?a d?i h?n d c qu nhi?u t?t d?p, t?t do?n cu?i ph?i c chuy?n b?t ton. Qu? nhin t? nam 1946 l khi ti?u h?n c?a b vo cung thn c Thi Duong ng? Tu?n, v?n th? c?a phe ch?ng b b?t d?u xu?ng d?c. Nam 1947 ti?u h?n vo Mo c Vu St nhung g?p Quan Phc l kh t?t d?p r?i, nam 1948 vo D?n c ?ng Luong mi?u b? Hnh Riu v?n l km th?; qu? nhin hai nam ny phe Qu?c Dn ?ng c?a Tu?ng Gi?i Th?ch b? c?ng qun dnh thua toi t?.
Nam 1949 l nam d?u c?a d?i h?n 52-61, vo ng? c Co ?ng v?i d?i thay, khng may Co l?i sinh lu?ng K? (ha K? v t? K?), ti?u h?n th vo dng ngay cung s?u d?i ph cch d ni trn. Th?o no dy chnh l nam b ph?i theo ch?ng b? s? nghi?p, sang d?o i Loan nh? b lm l?i t? d?u.
C d?c gi? s? th?c m?c. ?i h?n 52-61 ? v? tr B?ch H? l trng vng Thi Tu?. Theo Thin Luong tin sinh trng vng Thi Tu? ph?i c s? d?c ; v?y t?i sao trong h?n ny b M? Linh l?i ph?i b? l?c d?a m di nh?c nh nhu th?? Xin tr? l?i r?ng ci l c?a vng Thi Tu? m Thin Luong tin sinh d? ra khng sai, nhung vng Thi Tu? khng ph?i l t?t c?. Nhn t? m?t gc c?nh khc, hai v? ch?ng b M? Linh ch?y ra hn d?o i Loan nh? xu m khng b? c?ng qun du?i theo tuy?t di?t, sau l?i duong danh dua i Loan ln d?a v? m?t cu?ng qu?c l hay qu r?i.
Sau 1949 b M? Linh v?n lin t?c dng gp r?t nhi?u cho s? thnh cng c?a i Loan, nhung v? tr nh? b c?a i Loan khi?n vai tr c?a b cung tr? thnh nh? b. Sau khi Tu?ng Gi?i Th?ch ch?t nam 1975, b d?u tranh quy?n l?c v?i phe Tu?ng Kinh Qu?c nhung th?t b?i ph?i t? luu vong sang M?. Xem l s? ta th?y r l do, v dy n?m trong d?i h?n 72-81 tu?i c Thi Duong mi?u ng? chnh Tu?n, trong khi d?i cung (l hon c?nh b ph?i duong d?u trong c?nh d?u tranh) l?i l Thi m mi?u Ha Quy?n, t?t nhin b th?t th?.
Nam 1988 khi Tu?ng Kinh Qu?c ch?t, b d 91 tu?i ta sao khng an hu?ng tu?i gi cn v? i Loan toan dnh quy?n bnh? Ch? c th? gi?i thch du?c l v d?i h?n ny ? Mo c c? Quan l?n Phc, l?i l cung quan l?c nguyn th?y, khi?n b kh thot kh?i n? cng danh. Nhung c c? hai sao Quan Phc cu ngay trong d?i h?n th muu s? kh thnh cng l?m.
Thng 6 nam 1988, tnh hnh ng ngu l L ang Huy th?ng th?. B nn l?i i Loan r?i cung ph?i v? M? nam 1991. Th?i gian ny b d vo h?n 92-101 tu?i. ?i h?n ny l?i vo trng vng Thi Tu?, qu? nhin c pht huy hong an ?i l lu?ng vi?n Hoa K? vinh danh b nam 1995, nhn d?p k? ni?m 50 nam d? nh? th? chi?n ch?m d?t.
Nam 1999 b?t d?u d?i h?n 102-111 tu?i. Nhu bi?t tru?c ngy t?i th? c?a mnh ch?ng cn du?c bao lu, nam 2001 b rt v? m?t can apartment d?y v? si s?ng m th?m. M?t ngu?i gi trn tram tu?i khng con chu n?i nghi?p, ? m?t mnh ch? ngy ch?t qu? l m?t c?nh c d?c. Chnh xc lm sao, c?nh c d?c ny chnh l s? ph?n m l s? t? vi d an bi cho b M? Linh qua cc sao C Qu? Ki?p St Thin Khng Thi?u Duong o H?ng H? h?i h?p ? cung m?nh.
?i h?n 102-111 tu?i vo dng ngay cung s?u c Thin Tu?ng Tu?ng Qun Qu?c ?n ng? Tri?t h?i H?a Linh, ti?u h?n th g?p T? Ph Khng Ki?p Vu St Lim Tham C Qu? o H? Quan Phc, ngu?i nam muoi su muoi tu?i d d? ra di, ni g d?n m?t ngu?i d c 106 nam tu?i th?! Th? nhung nh? h?i h?p c H?ng T? H?u Thai T?a Quang Qu m s? ra di c?a b du?c nhi?u ngu?i thuong ti?c.
Mun thu? d? nh?t phu nhn
Nhi?u ngu?i dng tin r?ng, v v?n m?nh c?a cc nhn v?t l?n c?a l?ch s? ph?i g?n li?n v?i l?ch s?, s? ra di c?a h? bao gi? cung c hi?n tu?ng tuong ?ng. T? d?u nam d?n gi? nh?ng bi?n c? lin quan d?n h?a chi?m d?y trang nh?t c?a cc bo (n? phi thuy?n, h?a ho?n, chi?n tranh). Thay v nhn theo chi?u m?c sinh h?a, ta c th? nhn ngu?c l?i l h?a sinh m?c ki?t. Nhung nam nay l Qu Mi n?p m m?c, th m?c lm sao ki?t du?c? Cho nn theo lu?t b tr? th m?t nhn v?t tr?ng y?u m?nh m?c ph?i ra di. B M? Linh di nhin m?nh n?p m m?c. G?n nhu cng lc v?i s? ra di c?a b, mi?n Nam Cali c v? h?a ho?n l?n nh?t l?ch s?. Ph?i chang v? h?a ho?n ny l hi?n tu?ng tuong ?ng v?i s? ra di c?a b T?ng M? Linh? y ch? l m?t cu h?i tr du t?u h?u cho vui.
Nhung c thm m?t d? ki?n khc kh ly k?. Theo Trung Qu?c Th?i Bo (ti?ng Hoa) s? ra ngy 26 thng 10 th sng ngy 24 thng 10 khi linh c?u c?a b M? Linh du?c chuy?n ra kh?i can apartment noi b qua d?i, m?c d tang gia -v?i s? tr? l?c c?a c?nh st New York- d nghim ng?t thi hnh lu?t c?m ch?p hnh, r?t nhi?u k gi? v dn choi hnh ti t? ln dng my ch?p hnh di?n t? (digital) d?u kn d? ch?p di th? c?a b, nhung d?u th?t b?i. T? ?i K? Nguyn Th?i Bo (ti?ng Hoa) ?n b?n B?c Cali s? ngy 28 thng 10 tu?ng thu?t thm r?ng sau khi linh c?u d di xa hi?n tru?ng r?i "...ngu?i ta pht hi?n l khng ai ch?p du?c hnh di th?. T?i da ch? ch?p du?c lung c?a nh?ng ngu?i khc. Cc k gi? Hoa K?, i Loan, v Nh?t B?n t?i hi?n tru?ng ngu?i no ngu?i n?y b?t gic r?n da g; nghi r?ng Tu?ng phu nhn khng thch h? ch?p hnh di th? c?a b..." (d?ch nguyn van).
Ngu?i vi?t khng ? t?i hi?n tru?ng nn khng th? no bi?t chuy?n ly k? ny c th?t hay khng. Tuy v?y, n l m?t d?u hi?u cho th?y huy?n tho?i T?ng M? Linh s? khng ch?t theo s? ra di c?a b m s? s?ng d?ng lu di trong tm tu c?a nhi?u th? h?. M cung h?p l thi. V d? g c m?t th?i th? tuong t? d? m?t d? nh?t phu nhn khc ? b?t c? noi no trn th? gi?i lm nh?ng chuy?n kinh thin d?ng d?a nhu b.
Cho nn, d? ch?m d?t bi ny, xin ghi l?i l?i tin don ng?n g?n c?a m?t nhn v?t ngu?i i Loan "B T?ng M? Linh s? mun thu? l d? nh?t phu nhn."
San Jose 7 thng 11, 2003
?ng Son
===============================================
***Source: Bi vi?t du?c dang t?i www.vietbao.com, TuanKhong mang v? dy d? m?i ngu?i cng thu?ng th?c.
M?t th?i d h?t trong l?ch s? Trung Hoa
m th? nam 23 thng 10 b T?ng M? Linh, m?t trong nh?ng khun m?t chnh tr? s?c nt v si n?i nh?t c?a Trung Hoa trong th? k? 20, l?ng l? qua d?i trong can apartment ch?a d?y v? si c?a b ? New York. L?i chia bu?n thuong ti?c trn d?n t? kh?p noi trn th? gi?i; ngay c? t? Trung Hoa l?c d?a, m?nh d?t dng dn nh?t th? gi?i m v? ch?ng b d? m?t vo tay c?ng s?n nam 1949. Nhn v?t th? tu c?a Trung C?ng ni b "khng ph?i k? tham quy?n, m ch? mu?n xy d?ng m?t nu?c Trung Hoa th?ng nh?t v th?nh vu?ng". T?ng th?ng Hoa K? George W. Bush tin don "Nhi?u th? h? dn chng Hoa K? s? mi nh? v knh ph?c tr tu? cung nhu ch m?nh m? c?a b".
Sinh ra cu?i th? k? 19, d?i c?a b M? Linh n?i li?n ba th? k? v c d?y ?p ch?t li?u c?a m?t v? k?ch bi trng. T? nh? d s?ng xa gia dnh. Cu?c nhn duyn v?i t?ng th?ng Trung Hoa Dn Qu?c Tu?ng Gi?i Th?ch b? m? v ch? (T?ng Khnh Linh) ph?n d?i k?ch li?t. M?t mnh xng vo noi nguy hi?m d? c?u ch?ng t? tay Truong H?c Luong nam 1936 trong v? chnh bi?n by gi? g?i l "Ty An s? bi?n". ?c l?c gip ch?ng dua nu?c Trung Hoa ln v? tr chnh tr? ngang hng v?i cc d?i cu?ng Anh Php M? Nga sau d? nh? th? chi?n, nhung ch? du?c vi nam ph du d ph?i cng ch?ng b? ch?y ra i Loan trong khi ch? ru?t T?ng Khnh Linh ? l?i ?ng h? ch? d? c?ng s?n. Th?t b?i trong cu?c d?u tranh n?i b? v?i Tu?ng Kinh Qu?c sau khi Tu?ng Gi?i Th?ch qua d?i nam 1975, ph?i l?y c? ch?a b?nh xu?t ngo?i sang M? ch? th?i. L?i tr? v? sau khi Tu?ng Kinh Qu?c qua d?i nam 1988 ch? d? khm ph l th?i c?a mnh d h?t v ph?i ra di l?n n?a nam 1991, r?i s?ng l?ng l? cho d?n lc ra di.
Ci ch?t c?a b T?ng M? Linh l do?n k?t c?a m?t th? k? chnh tr? d?y sng gi c?a Trung Hoa, v?i bi?t bao nhn v?t ki?t li?t: Tn D?t Tin, T?ng Khnh Linh, Tu?ng Gi?i Th?ch, T?ng M? Linh, Mao Tr?ch ng, Giang Thanh, ?ng Ti?u Bnh. Gi?i hm m? t? vi h?n mu?n bi?t l s? c?a nh?ng nhn v?t ny nhu th? no m cu?c d?i h? l?i d?c bi?t nhu th?.
B ?n v? noi sinh v ngy sinh
Cch h?p l nh?t l b?t d?u v?i T?ng M? Linh. Ngy sinh v ngay c? noi sinh c?a b v?n cn trong vng bn ci nhung theo ti li?u chnh th?c (chnh ph? i Loan, BBC, co ph c?a gia dnh trn New York Times) th b sinh ngy 5 thng 3, 1898. Theo ch? nghin c?u c?a ngu?i vi?t, d? ki?n ny r?t kh? tn. i?m dng ti?c l khng c ti li?u dng tin c?y no ghi l?i gi? sinh c?a b. Hai l s? m ngu?i vi?t d th?y ? i Loan th m?t b?n ghi b sinh gi? T, m?t b?n gi? Mi. V nam sinh c?a hai l s? ny r rng sai (1889 v 1886), ngu?i vi?t cho r?ng hai gi? sinh ny ch? l k?t qu? don m khi an l s? m thi.
Cung bu?c lng ph?i don m, phuong php c?a ngu?i vi?t l kh?i t? nam thng ngy sinh r?i dng thm d? ki?n v suy lu?n d? tm ra gi? sinh. D?a vo nh?ng d? ki?n quan tr?ng d bi?t v? b M? Linh, ngu?i vi?t tin tu?ng m?nh m? r?ng s? c?a b ph?i ?ng v?i th?y nh? c?c. Sau khi dng d? ki?n lo?i tr? ba gi? sinh T S?u T? cung thu?c th?y nh? c?c th cn l?i gi? Thn. ?ng nhu v?y r?i, d?i sang m l?ch du?c ngy 13 thng 2 nam M?u Tu?t, gi? Thn.
Nhung l s? ny m?nh Lim Tham cu H?i, l?i g?p thm Tuy?t, theo cch xem truy?n th?ng th x?u l?m (Lim Tham T? H?i hnh ng?c nan do) v?y lm sao c th? ?ng v?i m?t ph? n? chnh phi v?i nhi?u thnh qu? phi thu?ng nhu b T?ng M? Linh? Xin thua b m?t n?m ? trong l? "cng t?c bi?n" c?a d?ch. M?t khm ph d?c c?a ngu?i vi?t l chnh tinh c?c x?u (ch : Ph?i c?c x?u m?i k?) m du?c ha L?c ho?c ha Quy?n th thnh c?nh "cng t?c bi?n"; ngh?ch bi?n tr? thnh h?t s?c t?t d?p. B T?ng M? Linh tu?i M?u nn du?c Tham Lang ha L?c. Thnh ra nh? l? cng t?c bi?n m Tham Lang ? dy thay v hm l?i ha thnh mi?u d?a.
Thm n?a, tu?i M?u Tu?t b?n m?nh hnh m?c, Tham Lang v ha L?c l?i d?u thu?c M?c, nn b M? Linh du?c hu?ng hai sao ny m?t cch tr?n v?n. M?c ?ng v?i s? s?ng, nn y?u t? m?c pht tri?n t?t d?p ngu?i ta d? tru?ng th?, h?t s?c ph h?p v?i tru?ng h?p c?a b.
M?t d?i cho tnh yu!
Ph?i chang v mang nghi?p c?a m?t b?c anh thu m b M? Linh r?t cao s?? B g?p Tu?ng Gi?i Th?ch l?n d?u nam 1920 khi m?i 23 tu?i ta. Ti?c thay gia dnh b theo d?o Tin Lnh g?c, h? Tu?ng l?i theo d?o Ph?t. Tr?m tr?ng hon n?a, h? Tu?ng d c v? r?i. C th? hi?u t?i sao t? m? d?n ch? ru?t T?ng Khnh Linh d?u ph?n d?i lin h? gi?a b v h? Tu?ng. Cu?i cng m? b ch?u cho hai ngu?i l?y nhau sau khi h? Tu?ng d?ng dua b?ng c? d ly d? v? d?u, v h?a s? t? t? la b? d?o Ph?t d? theo d?o Tin Lnh. Khi l?y Tu?ng Gi?i Th?ch nam 1927 b M? Linh d 30 tu?i ta, ph?i k? l qu tr? cho ph? n? Trung Hoa th?i ?y.
Xem l?i l s? t? vi ta th?y cung m?nh c?a b cu ? H?i c Lim Tham L?c t?-K? Thin Khng Thi?u Duong C Qu? Ki?p St Tuy?t r rng l cao s? v c d?c. Th?o no l?y nhau bao nhiu nam m b khng c v?i h? Tu?ng m?t ngu?i con no. B thnh hn nam 1927 r?t ?ng h?p v d?i h?n vo cung phu nguyn th?y, c Ph? Tu?ng o H?ng Thai T?a Quang Qu, ti?u h?n c St Ph Lim Tham o H?ng H?.
Cung phu c?a b c d? tinh Thin Ph? d?c th?, h?i h?p c Lu?ng Tu?ng (Thin Tu?ng, Tu?ng Qun) ?n Khi H?a Khoa o H?ng T? H?u Thai T?a Quang Qu ?ng v?i vi?c ch?ng b lm nn s? nghi?p phi thu?ng b?ng v nghi?p. Ch? dng ti?c l Ph? ? v? tr B?nh Ph thm ?a Ki?p nn nhu?m mu b d?o, hai Tu?ng v Qu?c ?n ? S?u h?i h?p b? ph? Tri?t l ph cch. Th? nn Tu?ng Gi?i Th?ch thnh cng trong vi?c th?ng nh?t Hoa l?c b?ng vu l?c r?i cu?i cng cung d? m?t vo tay Mao Tr?ch ng.
Thai T?a Quang Qu ? Phu cho nn hai v? ch?ng yu nhau l?m. Khng ch? l m?t bng m? bn c?nh ngu?i ch?ng ki?t li?t; b M? Linh d dng tr?n vai m?t ngu?i b?n d?i st cnh c?a Tu?ng Gi?i Th?ch theo d? nghia den l?n nghia bng. Nam 1975, khi ph?i b? i Loan sang M? sau khi thua cu?c d?u tranh n?i b?, b khng qun mang theo m?t t?m chn dung th?t l?n c?a ngu?i ch?ng v?a khu?t, treo ? noi trang tr?ng nh?t v l? l?y m?i ngy. T? ngy l?y nhau cho d?n khi la d?i, b chua t?ng m?t l?n no t? b?t d?ng ho?c ph phn Tu?ng Gi?i Th?ch.
Tri?u d?i nh T?ng!
Nhung d ni d?n b M? Linh th khng th? khng ni d?n gia dnh b. Gia dnh ny du?c m?nh danh l "Nh T?ng" (the Soong Dynasty) v c qu nhi?u ngu?i n?m v?n m?nh nu?c Trung Hoa trong ti?n bn th? k? 20. Cha c?a b v ng ch?ng h? Kh?ng c?a ngu?i ch? c? (T?ng i Linh) l hai ngu?i giu c b?c nh?t Trung Hoa v d?u t?ng gi? ch?c t?ng tru?ng cho chnh ph? Trung Hoa Dn Qu?c. B ch? th? hai T?ng Khnh Linh l v? c?a "ngu?i cha gi c?a dn t?c Trung Hoa" Tn D?t Tin, t?c l hai ch? em thay phin nhau lm d? nh?t phu nhn (b Khnh Linh ? l?i Hoa l?c sau 1949 v du?c phong cc ch?c v? ph ch? t?ch v t?ng th?ng danh d? c?a Hoa L?c). ng anh T?ng T? Van ngay trn b M? Linh cung m?t th?i l t?ng tru?ng kinh t? c?a Trung Hoa Dn Qu?c. L m?t tay h?m tham nhung kh?ng l?, khi b? Hoa L?c ch?y sang M? nam 1949 T?ng T? Van l m?t trong nh?ng ngu?i giu nh?t th? gi?i.
Xem cung ph? m?u v huynh d? ta th?y hon ton tuong ?ng. Ph? m?u cu T c C? Mn d?c th? du?c Tri?t n ng? chnh l thu?ng cch c?a th?ch trung ?n ng?c, v nhu vin ng?c ?n trong d du?c ngu?i tnh c? d?p v? d tm ra, chi?u t?a b?n phuong r?c r?. Huynh d? cu Tu?t th c Nguy?t mi?u ha Quy?n thm Thi Tu? u?ng Ph, cho nn anh ch? em d? thnh cng to v luu danh thin h?. Nguy?t l?i l d?i ti tinh v ?ng v?i phi n? nn d? dnh lu d?n ti chnh v phi n? c ph?n l?n phi nam; th?t l qu dng. Ch? dng ti?c l cung huynh d? b? Thin Hnh tr?n gi? l?i b? hai K? chi?u v?, n?u anh ch? em khng g?p c?nh hnh thuong t?t ph?i c chia r?. Trong tru?ng h?p ny l chia r? tr?m tr?ng, m?i ngu?i m?t con du?ng v tr? thnh d?i th? c?a nhau (ring tru?ng h?p T?ng T? Van th b? b T?ng M? Linh t? h?n, khng xem l em n?a.)
Tung honh ngang d?c
Nhung trong khi d?i c?a nh?ng nhn v?t khc trong gia dnh h? T?ng d?u c pht huy hong ho?c -trong tru?ng h?p b T?ng Khnh Linh- nhu?m mu bi th?m, cng tm ph?i ni d?i c?a b M? Linh nhi?u chm n?i v bi trng hon c?. C l? b?i v vng sao chnh c?a b l St Ph Lim Tham. M?nh Lim Tham d gh g?m r?i, thn T? Ph nn b c tham v?ng v ch to l?n ngay phi nam cung hi?m ngu?i b k?p. Nh?t l trong tru?ng h?p c?a b Quan Phc d?u n?m c? ? quan l?c, khng mu?n dnh vo chuy?n thin h? cung khng du?c. Ti?c thay, tr?i d sinh b l ph?n li?u y?u do to, nn mu?n chuy?n xoay th?i cu?c t?t ph?i tr? gi b?ng h?nh phc c nhn.
B du?c ba d?i h?n d?u tin tuong d?i th?a ch to?i lng nh? thu?ng cch tam ha lin chu. Nhung tr? d?i h?n d?u s?ng trong s? b?o b?c c?a gia dnh khng k?; d?i h?n th? hai (12-21 tu?i) c Nguy?t Quy?n Hnh h?c hnh sung s? ? M? th l c?nh c d?c xa nh; d?i h?n th? ba (22-31 tu?i) c Ph? Khoa T? H?u nhung b? lu?ng Tu?ng v Qu?c ?n ng? Tri?t h?i h?p nn ph?i b? gia dnh ch?ng bng tru?c r?i m?i du?c cng ngu?i yu g nghia. Tu?ng Gi?i Th?ch l?i ph?i b? v? m?i l?y du?c b, nn dy l ci h?nh phc trn s? dau kh? c?a ngu?i dn b khc, khng th? g?i l v?n ton.
Hai d?i h?n sng chi nh?t c?a b, t?c th?i gian 32-51 tu?i ?ng v?i cc nam 1929-1948, th nh?m lc Trung Nh?t v qu?c c?ng chi?n tranh. Trong b?i c?nh d?u si l?a b?ng ny, b t?o nhi?u thnh tch ngo?i giao, du?c d?i n? nang knh ph?c, danh vang b?n b? th?t d?y, nhung th?t l m?t m?i v cng.
?i h?n 32-41 tu?i (?ng v?i cc nam 1929-38) cung phu c Co lu?ng K? (ha K? v t? K?) B?ch H? h?i Hnh Riu ?ng v?i nhi?u d?i thay x?u xa hung hn nn dy chnh l th?i gian Tu?ng Gi?i Th?ch t? b? th? d?ch, no l ph?i duong d?u v?i c?ng s?n, no l b? Nh?t xm lang, no l b? c?p du?i ph?n b?i.
Nam 1936 trong bi?n c? g?i l "Ty An s? bi?n" Tu?ng Gi?i Th?ch b? hng tu?ng Truong H?c Luong b?t cc ? Ty An. Lc ny (39 tu?i) b M? Linh d ch?u ?nh hu?ng li?u linh m t?t d?p c?a cung thn (T? Ph Khng Ki?p Khi Vi?t L?c o H?). ?i h?n th v chnh di?u c M Kh?c Khch Trng Sinh, ti?u h?n l?i xung chi?u d?i h?n c ?ng Luong Hnh Riu tr? l?c. Ph?i chang v v?y m b b?t ch?p hi?m nguy, t? mnh di vo hang c?p thuong thuy?t v c?u du?c ch?ng ra kh?i noi nguy hi?m? Nguyn ?y th? no di n?a th quy?t d?nh gan l ny c?a d khi?n b tr? thnh m?t t?m guong n? ki?t, m?t huy?n tho?i ly k? c?a l?ch s? Trung Hoa c?n d?i.
Tham Lang cu m?nh l sao c?a giao thi?p, du?c ct ha nn b M? Linh pht v? ngo?i giao. ?i h?n (42-51 tu?i) vo cung ti cung chnh l cung thn, l?i nh? T? Ph Khng Ki?p Khi Vi?t Binh Tu?ng m b gip ch?ng d?t nh?ng thnh qu? ngo?i giao kht ti?ng.
Trong nam 1943, b l?i lm l?ch s? khi tr? thnh ngu?i ph? n? ngo?i qu?c d?u tin thuy?t trnh tru?c qu?c h?i Hoa K?. Bi thuy?t trnh "War and Peace" (chi?n tranh v ha bnh) c?a b gy ch?n d?ng c?c m?nh, khi?n ton th? qu?c h?i v? tay hoan h khng d?t. Bo Times ph?i ghi nh?n nh?ng thnh tch c?a b khi dua b ln ba bo (l?n th? hai) v?i tt l?n "The Dragon Lady"! Cng nam, trong h?i ngh? thu?ng d?nh phe d?ng minh ? Cairo, l?y c? ch?ng khng bi?t ti?ng Anh nn b ph?i ni thay; b thnh cng trong vi?c yu c?u cc qu?c gia ty phuong, nh?t l Hoa K?, h?y b? cc hi?p u?c b?t bnh d?ng v?i Trung Hoa cung nhu cc lu?t l? bi Hoa. Nhn l?i l s?, nam 1943 d?i ti?u h?n trng phng; b thnh cng vi d?i th?t l dng qu!
Vai tr qu quan tr?ng c?a b M? Linh trong chnh ph? Tu?ng Gi?i Th?ch d khi?n tu?ng Hoa K? ph? trch m?t tr?n Trung Hoa Joseph Stilwell c l?n d? ngh? n?a da n?a th?t r?ng nn d? b gi? ch?c b? tru?ng qu?c phng. Cc s? gia d?u d?ng r?ng ti ngo?i giao c?a b M? Linh l l do t?i sao Tu?ng Gi?i Th?ch -m?c d?u thnh tch ch?ng ra g trong d? nh? th? chi?n- du?c li?t vo m?t trong "d?ng minh t? ki?t", ngang hng v?i Roosevelt c?a Hoa K?, Stalin c?a Nga, v Churchill c?a Anh.
?nh hu?ng to l?n c?a b M? Linh trn chnh tru?ng qu?c t? cung du?c tin l l do khi?n Trung Hoa Dn Qu?c c v? tr trong Lin Hi?p Qu?c nhu m?t siu cu?ng sng l?p v l m?t trong nam qu?c gia n?m quy?n ph? quy?t vinh vi?n trong h?i d?ng b?o an lin hi?p qu?c. C?n ph?i nh?n m?nh l?n n?a r?ng Trung Hoa ch?ng c thnh tch g trong d? nh? th? chi?n; nhu v?y ta m?i th?y r ci cng lao v cng to l?n c?a b T?ng M? Linh d?i v?i ti?n d? c?a nu?c Trung Hoa. Trung C?ng (d ginh gh? d?i di?n Trung Hoa trong Lin Hi?p Qu?c t? tay i Loan t? nam 1971) du?c th?a hu?ng cng lao ny c?a b, nn thay v m?t st l?i ca t?ng v thuong ti?c b khi b m?t; k? ra cung c l thi.
Chung cu?c c don
Nhung bi ton s? m?ng c nh?ng bi?n chuy?n r?t d?t ng?t. N?u nhn l?i d?i h?n 42-53 (t?c cc nam 1939-48) ta s? th?y cung di cu ? S?u r?t x?u (c Thin Tu?ng Tu?ng Qun Qu?c ?n ng? Tri?t). V l? b tr?, ci x?u ny ph?i l? ra ? du d trong d?i h?n; v v trong d?i h?n ny d?i b M? Linh g?n li?n v?i d?t nu?c Trung Hoa, nn do?n d?u c?a d?i h?n d c qu nhi?u t?t d?p, t?t do?n cu?i ph?i c chuy?n b?t ton. Qu? nhin t? nam 1946 l khi ti?u h?n c?a b vo cung thn c Thi Duong ng? Tu?n, v?n th? c?a phe ch?ng b b?t d?u xu?ng d?c. Nam 1947 ti?u h?n vo Mo c Vu St nhung g?p Quan Phc l kh t?t d?p r?i, nam 1948 vo D?n c ?ng Luong mi?u b? Hnh Riu v?n l km th?; qu? nhin hai nam ny phe Qu?c Dn ?ng c?a Tu?ng Gi?i Th?ch b? c?ng qun dnh thua toi t?.
Nam 1949 l nam d?u c?a d?i h?n 52-61, vo ng? c Co ?ng v?i d?i thay, khng may Co l?i sinh lu?ng K? (ha K? v t? K?), ti?u h?n th vo dng ngay cung s?u d?i ph cch d ni trn. Th?o no dy chnh l nam b ph?i theo ch?ng b? s? nghi?p, sang d?o i Loan nh? b lm l?i t? d?u.
C d?c gi? s? th?c m?c. ?i h?n 52-61 ? v? tr B?ch H? l trng vng Thi Tu?. Theo Thin Luong tin sinh trng vng Thi Tu? ph?i c s? d?c ; v?y t?i sao trong h?n ny b M? Linh l?i ph?i b? l?c d?a m di nh?c nh nhu th?? Xin tr? l?i r?ng ci l c?a vng Thi Tu? m Thin Luong tin sinh d? ra khng sai, nhung vng Thi Tu? khng ph?i l t?t c?. Nhn t? m?t gc c?nh khc, hai v? ch?ng b M? Linh ch?y ra hn d?o i Loan nh? xu m khng b? c?ng qun du?i theo tuy?t di?t, sau l?i duong danh dua i Loan ln d?a v? m?t cu?ng qu?c l hay qu r?i.
Sau 1949 b M? Linh v?n lin t?c dng gp r?t nhi?u cho s? thnh cng c?a i Loan, nhung v? tr nh? b c?a i Loan khi?n vai tr c?a b cung tr? thnh nh? b. Sau khi Tu?ng Gi?i Th?ch ch?t nam 1975, b d?u tranh quy?n l?c v?i phe Tu?ng Kinh Qu?c nhung th?t b?i ph?i t? luu vong sang M?. Xem l s? ta th?y r l do, v dy n?m trong d?i h?n 72-81 tu?i c Thi Duong mi?u ng? chnh Tu?n, trong khi d?i cung (l hon c?nh b ph?i duong d?u trong c?nh d?u tranh) l?i l Thi m mi?u Ha Quy?n, t?t nhin b th?t th?.
Nam 1988 khi Tu?ng Kinh Qu?c ch?t, b d 91 tu?i ta sao khng an hu?ng tu?i gi cn v? i Loan toan dnh quy?n bnh? Ch? c th? gi?i thch du?c l v d?i h?n ny ? Mo c c? Quan l?n Phc, l?i l cung quan l?c nguyn th?y, khi?n b kh thot kh?i n? cng danh. Nhung c c? hai sao Quan Phc cu ngay trong d?i h?n th muu s? kh thnh cng l?m.
Thng 6 nam 1988, tnh hnh ng ngu l L ang Huy th?ng th?. B nn l?i i Loan r?i cung ph?i v? M? nam 1991. Th?i gian ny b d vo h?n 92-101 tu?i. ?i h?n ny l?i vo trng vng Thi Tu?, qu? nhin c pht huy hong an ?i l lu?ng vi?n Hoa K? vinh danh b nam 1995, nhn d?p k? ni?m 50 nam d? nh? th? chi?n ch?m d?t.
Nam 1999 b?t d?u d?i h?n 102-111 tu?i. Nhu bi?t tru?c ngy t?i th? c?a mnh ch?ng cn du?c bao lu, nam 2001 b rt v? m?t can apartment d?y v? si s?ng m th?m. M?t ngu?i gi trn tram tu?i khng con chu n?i nghi?p, ? m?t mnh ch? ngy ch?t qu? l m?t c?nh c d?c. Chnh xc lm sao, c?nh c d?c ny chnh l s? ph?n m l s? t? vi d an bi cho b M? Linh qua cc sao C Qu? Ki?p St Thin Khng Thi?u Duong o H?ng H? h?i h?p ? cung m?nh.
?i h?n 102-111 tu?i vo dng ngay cung s?u c Thin Tu?ng Tu?ng Qun Qu?c ?n ng? Tri?t h?i H?a Linh, ti?u h?n th g?p T? Ph Khng Ki?p Vu St Lim Tham C Qu? o H? Quan Phc, ngu?i nam muoi su muoi tu?i d d? ra di, ni g d?n m?t ngu?i d c 106 nam tu?i th?! Th? nhung nh? h?i h?p c H?ng T? H?u Thai T?a Quang Qu m s? ra di c?a b du?c nhi?u ngu?i thuong ti?c.
Mun thu? d? nh?t phu nhn
Nhi?u ngu?i dng tin r?ng, v v?n m?nh c?a cc nhn v?t l?n c?a l?ch s? ph?i g?n li?n v?i l?ch s?, s? ra di c?a h? bao gi? cung c hi?n tu?ng tuong ?ng. T? d?u nam d?n gi? nh?ng bi?n c? lin quan d?n h?a chi?m d?y trang nh?t c?a cc bo (n? phi thuy?n, h?a ho?n, chi?n tranh). Thay v nhn theo chi?u m?c sinh h?a, ta c th? nhn ngu?c l?i l h?a sinh m?c ki?t. Nhung nam nay l Qu Mi n?p m m?c, th m?c lm sao ki?t du?c? Cho nn theo lu?t b tr? th m?t nhn v?t tr?ng y?u m?nh m?c ph?i ra di. B M? Linh di nhin m?nh n?p m m?c. G?n nhu cng lc v?i s? ra di c?a b, mi?n Nam Cali c v? h?a ho?n l?n nh?t l?ch s?. Ph?i chang v? h?a ho?n ny l hi?n tu?ng tuong ?ng v?i s? ra di c?a b T?ng M? Linh? y ch? l m?t cu h?i tr du t?u h?u cho vui.
Nhung c thm m?t d? ki?n khc kh ly k?. Theo Trung Qu?c Th?i Bo (ti?ng Hoa) s? ra ngy 26 thng 10 th sng ngy 24 thng 10 khi linh c?u c?a b M? Linh du?c chuy?n ra kh?i can apartment noi b qua d?i, m?c d tang gia -v?i s? tr? l?c c?a c?nh st New York- d nghim ng?t thi hnh lu?t c?m ch?p hnh, r?t nhi?u k gi? v dn choi hnh ti t? ln dng my ch?p hnh di?n t? (digital) d?u kn d? ch?p di th? c?a b, nhung d?u th?t b?i. T? ?i K? Nguyn Th?i Bo (ti?ng Hoa) ?n b?n B?c Cali s? ngy 28 thng 10 tu?ng thu?t thm r?ng sau khi linh c?u d di xa hi?n tru?ng r?i "...ngu?i ta pht hi?n l khng ai ch?p du?c hnh di th?. T?i da ch? ch?p du?c lung c?a nh?ng ngu?i khc. Cc k gi? Hoa K?, i Loan, v Nh?t B?n t?i hi?n tru?ng ngu?i no ngu?i n?y b?t gic r?n da g; nghi r?ng Tu?ng phu nhn khng thch h? ch?p hnh di th? c?a b..." (d?ch nguyn van).
Ngu?i vi?t khng ? t?i hi?n tru?ng nn khng th? no bi?t chuy?n ly k? ny c th?t hay khng. Tuy v?y, n l m?t d?u hi?u cho th?y huy?n tho?i T?ng M? Linh s? khng ch?t theo s? ra di c?a b m s? s?ng d?ng lu di trong tm tu c?a nhi?u th? h?. M cung h?p l thi. V d? g c m?t th?i th? tuong t? d? m?t d? nh?t phu nhn khc ? b?t c? noi no trn th? gi?i lm nh?ng chuy?n kinh thin d?ng d?a nhu b.
Cho nn, d? ch?m d?t bi ny, xin ghi l?i l?i tin don ng?n g?n c?a m?t nhn v?t ngu?i i Loan "B T?ng M? Linh s? mun thu? l d? nh?t phu nhn."
San Jose 7 thng 11, 2003
?ng Son
===============================================
***Source: Bi vi?t du?c dang t?i www.vietbao.com, TuanKhong mang v? dy d? m?i ngu?i cng thu?ng th?c.