Đạo của Nhạc (Thiên Nhạc Ký-Sách Lễ Kinh)

[Caytre]

Caytre d?c sách L? Ký thiên Nh?c Ký do nhân si Nguy?n Tôn Nhan d?ch, ?n b?n nam 1999, nhà xu?t b?n Van Hóa (Vi?t Nam). Th?y hay quá, bàn v? d?o c?a Âm Nh?c r?t sâu s?c, vu?t ra cái gi?i h?n c?a s? Gi?i Trí, nên gõ lên chia x? cùng m?i ngu?i.

Toàn b? nh?ng bài du?c gõ lên, d?u gi? nguyên ph?n phiên âm Hán Van trong sách. Riêng ph?n d?ch nghia, Caytre có d?ch l?i t? nguyên b?n ch? Hán m?t vài di?m mà b?n d?ch c?a tác gi? tuong d?i khó hi?u v?i các b?n tr? và m?t vài câu tác gi? d?ch lu?t qua, ph?n D?ch l?i cung d?a vào ý chính c?a tác gi?. V?n Hán h?c còn so sài nên s? d?ch thu?t còn lu?m thu?m, ch? c?t ? cái Tâm nên có gì sai sót mong các b?c th?c gi? b? quá cho CT.

-------------------------------------------------------------------------------

Ti?t 1

Nguyên van

Phàm âm chi kh?i, do tâm sinh dã. Nhân tâm chi d?ng, v?t s? niên chi nhiên dã. C?m u v?t nhi d?ng, c? hình u thanh. Thanh tuong ?ng, c? sinh bi?n. Bi?n thành phuong, v? chi âm. T? âm chi nh?c chi, c?p Can Thích, Vu Mao v? chi Nh?c.

Nh?c gi?, âm chi s? do sinh dã, k? b?n t?i nhân tâm chi c?m u v?t dã. Th? c? k? ai chi tâm c?m gi?, k? thanh tiêu di sát; k? l?c tâm c?m gi?, k? thanh xi?n di hoãn; k? h? tâm c?m gi?, k? thanh phát di tán; k? n? tâm c?m gi?, k? thanh thô di l?; k? kính tâm c?m gi?, k? thanh tr?c di khiêm; k? ái tâm c?m gi?, k? thanh hoà di nhu. L?c gi? phi tính gi?, c?m u v?t nhi h?u d?ng.

Th? c? tiên vuong th?n s? di c?m chi gi?, c? di l? d?o k? chí, nh?c di hoà k? âm, chính di nh?t k? hành, hình di phòng k? gian. L? nh?c hình chính, k? c?c nh?t dã, s? di d?ng dân tâm nhi xu?t tr? d?o dã.

Phàm âm gi?, sinh nhân tâm gi? dã. Tình d?ng u trung, c? hình u thanh. Thanh thành van, v? chi âm. Th? c? tr? th? chi âm an di l?c, k? chính hoà; lo?n th? chi âm oán di n?, k? chính quai; vong qu?c chi âm suy di tu, k? dân kh?n. Thanh âm chi d?o, d? chính thông h?.

Cung vi quân, Thuong vi th?n, Gíôc vi dân, Ch?y vi s?, Vu vi V?t, ngu gi? b?t lo?n, t?c vô chiêm xí chi âm h?.

Cung lo?n t?c hoang, k? quân kiêu; Thuong lo?n t?c t?, k? th?n ho?i; Gíôc lo?n t?c uu, k? dân oán; Ch?y lo?n t?c ai; k? s? c?n; Vu lo?n t?c nguy, k? tài qu?. Ngu gi? giai lo?n, d?t tuong lang, v? chi m?n. Nhu th? t?c qu?c chi di?t vong vô nh?t h?.


B?n d?ch


Ti?ng mà n?i lên do tâm ngu?i sinh ra. Tâm ngu?i d?ng khi?n m?i v?t thành ra v?y. C?m ? v?t mà d?ng nên thành hình noi Thanh. Nhi?u Thanh tuong ?ng v?i nhau nên sinh bi?n thành cao th?p ho?c bi?n thành thi ca nên g?i là Âm. Khi Âm ?y ph? vào các lo?i nh?c khí và các vu di?u Van (Vu Mao) Võ (Can Thích) thì dó g?i là Nh?c.

Nh?c do Âm sinh ra, nhung can b?n c?a nó là t? Tâm ngu?i c?m ? V?t. Cho nên khi l?y lòng Bi Ai mà c?m thì ti?ng bu?n mà khô xác. Khi l?y long Vui mà c?m thì ti?ng mau l? ôn hoà. Khi l?y lòng hân hoan mà c?m thì ti?ng phát ra ? ch? t?n m?n. Khi l?y lòng gi?n mà c?m thì ti?ng thô thi?n, d? d?i. Khi l?y lòng Kính C?n mà c?m thì ti?ng th?ng th?n khiêm hoà. Khi l?y lòng yêu mà c?m thì ti?ng hoãn hoà m?m m?i. Sáu tru?ng h?p ?y d?u không ph?i là do b?n tính c?a Nh?c mà do Tâm ngu?i c?m ? V?t mà d?ng ra nhu v?y.

Vì v?y cho nên các b?c tiên vuong r?t c?n th?n d? Tâm c?m ? V?t, xua nh? L? mà Ð?o t? chí mình, nh? Nh?c mà hoà v?i ti?ng, nh? s? chuyên nh?t mà làm chính tr?, nh? hình ph?t mà phòng k? gian. L?, nh?c, chính, hình là nh?ng cái t?n cùng nh?t, do hoà h?p v?i lòng dân mà sinh ra du?c Ð?o Tr? (thái bình).

Phàm là Âm thì sinh ra t? Tâm ngu?i. Tình d?ng ? bên trong cho nên hi?n ra thành Thanh. Thanh mà có van v? thì g?i là Âm. Cho nên Âm d?i Tr? thì an l?c, nên n?n chính tr? ôn hoà. Âm d?i lo?n thì oán n? và chính tr? thì l?a d?i. Âm c?a nu?c m?t thì bi ai tu l? vì dân chúng cùng kh?n. Ð?o c?a âm thanh liên quan d?n d?o c?a chính tr? nhu v?y dó.

Âm có nam lo?i: Cung, Thuong, Gíôc, Ch?y, Vu. Cung là vua, Thuong là tôi, Gíôc là dân, Chu? là s? vi?c, Vu là v?t ch?t. Nam âm này mà không h?n lo?n thì m?i hài hoà không ngung tr?.

Âm Cung mà lo?n thì chính tr? tan hoang, b?c vua chúa s? sinh ra kiêu ng?o xa x?. Âm Thuong mà lo?n thì chính s? d?o l?n, b?y tôi d?n m?t. Âm Gíôc mà lo?n thì dáng lo s?, dân chúng oán h?n. Âm Ch?y mà lo?n thì dáng bi ai, s? vi?c m?t mõi. Âm Vu mà lo?n thì nguy d?n noi, tài v?t cùng t?n. Nam âm d?u lo?n thì tr?t t? d?o l?n, g?i là suy d?i. Tình tr?ng nhu v?y x?y ra thì nh?t d?nh qu?c gia s? có ngày di?t vong.

[Caytre]

Ti?t 2

Nguyên Van

Tr?nh V? chi âm gi?, lo?n th? chi âm dã, t? u m?n h?. Tang gian B?c thu?ng chi âm, vong qu?c chi âm dã. K? chính tán, k? dân luu, vu thu?ng hành tu nhi b?t kh? ch? dã.

Phàm âm gi?, sinh u nhân tâm gi? dã. Nh?c gi?, thông luân lý gi? dã. Th? c? tri thanh nhi b?t tri âm gi?, c?m thú th? dã. Tri âm nhi b?t tri nh?c gi?, chúng th? th? dã. Duy quân t? vi nang tri nh?c. Th? c? th?m thanh di tri âm, th?m âm di tri nh?c, th?m nh?c di tri chính, nhi tr? d?o lu?c h?. Th? c? b?t tri nh?c gi?, b?t kh? d? ngôn âm; b?t tri âm gi?, b?t gi? d? ngôn nh?c; tri nh?c t?c co u l? h?. L? nh?c giai d?c, v? chi h?u d?c, d?c gi? d?c dã.

D?ch nghia


Âm nu?c Tr?nh nu?c V? là âm c?a d?i lo?n, g?n v?i s? suy d?i. Âm noi vu?ng dâu trên sông B?c là âm m?t nu?c, chính tr? tán lo?n, dân chúng luu l?c, phong t?c dâm dãng không ngan du?c n?a.

Phàm là Âm thì do Tâm ngu?i sinh ra. Còn Nh?c thì do Âm thông v?i luân lý mà thành. Vì v?y ch? bi?t Thanh mà không bi?t Âm là c?m thú. Bi?t Âm mà không bi?t Nh?c th?i là dám dông dân chúng. Ch? có b?c quân t? b?i vì bi?t Nh?c. Vì v?y (quân t?) bi?t xét Thanh thì bi?t ?m, bi?t xét Âm thì bi?t Nh?c, bi?t xét Nh?c thì bi?t vi?c chính s? mà n?m du?c d?o Tr? v?y. Cho nên ngu?i không bi?t v? Thanh thì không th? cùng h? nói v? Âm, ngu?i không bi?t v? Âm thì không th? cùng h? nói v? Nh?c. Hi?u Nh?c t?c g?n v?i L?, du?c c? L? và Nh?c g?i là có Ð?c, ngu?i có Ð?c t?c là ngu?i Ð?t v?y.

[Caytre]

Ti?t 3

Nguyên Van

Nh?c do trung xu?t, l? t? ngo?i tác. Nh?c do trung xu?t c? tinh, l? t? ngo?i tác c? van. Ð?i nh?c t?t d?, d?i l? t?t gi?n. Nh?c chí t?c vô oán, l? chí t?c b?t tranh. T?p nhu?ng nhi tr? thiên h? gi?, l? nh?c chi v? gi?, b?o dân b?t tác, chu h?u tân ph?c, binh cách b?t thí, ngu hình b?t d?ng, bách tính vô ho?n, thiên t? b?t n?, nhu th? t?c nh?c d?t h?. H?p ph? t? chi thân, minh tru?ng ?u chi t?, di kính t? h?i chi n?i, thiên t? nhu th?, t?c l? hành h?.

Ð?i nh?c d? thiên d?a d?ng hoà, d?i l? d? thiên d?a d?ng ti?t. Hoà c? bách v?t b?t th?t, ti?t c? t? thiên t? d?a. Minh t?c h?u l? nh?c, u t?c h?u qu? th?n. Nhu th?, t?c t? h?i chi n?i h?p kính d?ng ái h?. L? gi? thù s? h?p bích gi? dã. Nh?c gi? d? van h?p ái gi? dã. L? nh?c chi tình d?ng, c? minh vuong di tuong duyên dã. C? s? d? th?i tính, danh d? công hài.


D?ch nghia


Nh?c phát ra ? bên trong, L? làm b?i bên ngoài. Vì Nh?c phát ra ? bên trong nên tinh l?ng, vì L? làm t? bên ngoài nên có van v?.

Ð?i Nh?c t?c ph?i d? hi?u, Ð?i L? t?t ph?i don gi?n. Nh?c mà dúng là Nh?c không có s? oán, L? mà dúng là L? không có s? tranh dành. Nhu vi?c các b?c d? vuong nhu?ng ngôi nhau (Tích Nghiêu nhu?ng ngôi cho Thu?n, Thu?n nhu?ng cho Vu) tr? vì thiên h?, cung g?i là L? Nh?c v?y, có nhu v?y (Ð?t d?n trình d? c?a L? và Nh?c) dù dân có hung b?o cung không th? làm lo?n (nh? L? Nh?c ki?m ch? Tâm và hành vi), các nu?c chu h?u d?i dãi v?i mình nhu khách (Tuong kính nhu Tân) nên không c?n th? binh dao, không c?n dung 5 hình ph?t, tram h? không kh? s?, thiên t? không n?i gi?n, có nhu v?y m?i là d?t du?c Nh?c. (Khi d?t du?c Nh?c thì) Nh?c h?p tình thân cha v?i con, Nh?c làm rõ th? t? l?n nh?, Nh?c làm cho trong b?n b? d?u kính tr?ng, b?c thiên t? làm du?c nhu th?, t?c là làm vi?c L? v?y.

Ð?i Nh?c là Nh?c hoà cùng tr?i d?t, Ð?i L? là L? gi? cùng ti?t d? v?i tr?i d?t. Nh? Hoà nên tram v?t không b? m?t b?n ch?t, nh? Ti?t nên t? l? tr?i d?t. Vi?c Minh ph?i có L? Nh?c, vi?c U ph?i có qu? th?n. Nhu th?, thì trong vòng b?n b? có s? cùng kính tr?ng và yêu thuong nhau. Ngu?i bi?t L?, dù có s? khác nhau nhung d?u kính nhau. Ngu?i bi?t Nh?c, dù van hoá khác nhau nhung v?n quý nhau. Tình c?a L? và Nh?c là gi?ng nhau, nên b?c vua chúa sáng su?t cung theo s? gi?ng nhau dó. Khi s? vi?c h?p v?i th?i thì danh (Tên g?i) và công (Vi?c làm) d?u t?t d?p.