hoahoanglan
05-09-2005, 02:02 PM
Gặp chính khách Úc từng "gây chiến" với Nixon vì Việt Nam(VietNamNet) - Nửa thế kỷ làm chính trị, cái tên Việt Nam gắn liền với những ký ức đáng nhớ nhất trong cuộc đời nguyên Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Nội các Australia Tom Uren.
Ông cũng là một trong những "người bạn lớn của VN", đã chứng kiến những sự kiện trong đại trong lịch sử của đất nước suốt nhiều thập kỷ qua.
http://vietnamnet.vn/dataimages/original/images737646_gapgo1.jpg "Hồ Chí Minh là con người của lòng vị tha và bao dung. Thơ ông đã làm tôi thấy thật ấm lòng", Tom nói. Ảnh: GiangVT.
84 tuổi, nay trở về tham dự Lễ kỷ niệm 60 năm ngày độc lập theo lời mời của Nhà nước Việt Nam, ông hào hứng chia sẻ với chúng tôi câu chuyện cuộc đời mình, về mối duyên nợ mang tên Việt Nam.
Tìm thấy mình trong cuộc đời Hồ Chí Minh
Tom nhớ lại lần đầu tiên ông gặp Ngoại trưởng Nguyễn Dy Niên, lúc đó là Đại biện lâm thời đầu tiên của VN tại Australia: "Nguyễn Dy Niên là một người hào hiệp và dễ mến. Chúng tôi đã duy trì một tình bạn sâu sắc kể từ ngày đó cho đến nay".
Trong suốt cuộc gặp, trên tay Tom luôn cầm cuốn sách viết bằng tiếng Anh nhan đề "Hồ Chí Minh' thoughts on diplomacy" (Tư tưởng Hồ Chí Minh về ngoại giao).
Trên cuốn sách có lời đề tặng của tác giả, Ngoại trưởng Nguyễn Dy Niên: "Tom, người bạn lớn của tôi - Với tất cả tình yêu và sự kính trọng".
Tình cờ, câu chuyện giữa vị chính khách già và hai phóng viên trẻ đã bắt đầu một cách sôi nổi về Hồ Chí Minh,"vị lãnh tụ vĩ đại mà tôi ngày càng mến yêu và cảm phục", nhà chính khách kỳ cựu, nguyên Chủ tịch Hội hữu nghị Australia - Việt Nam trong suốt nhiều năm liền, cho biết.
"Tác phẩm đầu tiên của Hồ Chí Minh mà tôi được đọc, cách đây lâu lắm rồi chính là cuốn Nhật ký trong tù. Và bất cứ ai khi đọc cuốn nhật ký đó đều không thể không thấy xúc động. Có lẽ bởi vì tôi đã từng là một tù binh chiến tranh (trong Chiến tranh Thế giới 2, ở Nhật Bản - NV) nên tôi thấy sự đồng cảm đặc biệt trong đó...".
http://vietnamnet.vn/dataimages/original/images737622_Tom6.jpg (http://vietnamnet.vn/dataimages/original/images737622_Tom6.jpg) "Tôi thấy sự đồng cảm đặc biệt khi đọc Nhật ký trong tù". Ảnh: GiangVT.
Giọng Tom nghẹn lại, không nói hết câu. Mắt ông chực ngấn nước. Tom thú nhận mình đã "không thể cầm nổi nước mắt" khi đọc cuốn nhật ký viết trong tù của Hồ Chí Minh. Những ký ức suốt 4 năm trời bị cầm tù trong nhà giam của phát xít Nhật thời Thế chiến thứ 2 trở lại trong Tom.
"Trong 2 năm rưỡi đầu tiên của đời tù binh, tôi tưởng chừng như có thể phát điên lên vì tuyệt vọng bởi sự đối xử tàn bạo và khắc nghiệt trong nhà tù. Nhưng rồi đến năm cuối của cuộc chiến tranh, tôi có 9 tháng làm việc với các công nhân bình thường của Nhật Bản.
Lạ thay, tôi không cảm thấy căm ghét bất cứ một người nào. Có lẽ, đối tượng mà tôi căm hận là chủ nghĩa quân phiệt và phát xít. Điều đó đã trở thành lập trường trong suốt cuộc đời còn lại của tôi".
Chính vì thế, người cựu tù năm xưa tìm thấy một sự đồng cảm lạ kỳ, đến "thắt lại trong tim" khi đọc những dòng tâm sự bằng thơ của một người tù khác, cũng bị giam cầm trong khoảng thời gian ấy, Hồ Chí Minh.
"Hồ Chí Minh cũng đã trải qua những khổ ải, cay đắng gấp tôi nhiều lần. Chế độ Tưởng Giới Thạch, bắt tay với Pháp đã hành hạ ông, giải ông đi khắp từ nơi này đến nơi khác, ròng rã trong suốt 15 tháng trời. Vậy mà, trong những dòng nhật ký, tuyệt không một lời oán than, trách giận những người lính đã giải ông đi.
Hồ Chí Minh là con người của lòng vị tha và bao dung. Còn tôi, phải mất gần 3 năm mới tìm được sự thứ tha cho những người đã giam giữ mình. Thơ ông đã làm tôi thấy thật ấm lòng", Tom tâm sự.
Bị bỏ tù vì Việt Nam
http://vietnamnet.vn/dataimages/original/images737624_Tom3.jpg (http://vietnamnet.vn/dataimages/original/images737624_Tom3.jpg) "Lúc ấy, tôi hiểu rằng, đó là sự can thiệp vô lý vào công việc nội bộ của nhân dân VN". Ảnh: GiangVT.
Mối duyên nợ mang tên Việt Nam của chính trị gia Tom Uren bắt đầu năm 1962. Đó là năm mở đầu hành trình không mệt mỏi hàng chục năm đấu tranh vì tự do và công lý cho VN của vị lãnh tụ phe tả trong Công đảng Australia.
Khi chính phủ Australia gửi cố vấn quân sự sang hỗ trợ chính quyền Ngô Đình Diệm ở miền Nam VN, Tom Uren là nghị sỹ đầu tiên đứng lên phản đối gay gắt quyết định này. Khi đó, ông vừa mới được bầu vào Quốc hội.
Cùng một số ít các bạn bè cùng chí hướng trong Công đảng, Tom đã kiên trì vận động, thuyết phục đảng ủng hộ quan điểm của mình: Australia không nên dính líu vào cuộc chiến tranh phi nghĩa này.
Chưa từng đến VN, cũng chưa biết gì nhiều về VN, nhưng vị chính khách trẻ lúc đó đã nguyện đứng chung hàng ngũ những người bạn của đất nước này.
"Lý do ư? Tôi không biết. Nhưng tôi luôn quan tâm đến quyền con người và căm ghét chiến tranh. Đã từng là tù binh chiến tranh, bản thân tôi đã trải nghiệm bằng chính những năm tháng tuổi trẻ của mình sự tàn bạo của cuộc chiến. Hơn nữa, lúc ấy, tôi hiểu rằng, đó là sự can thiệp vô lý vào công việc nội bộ của nhân dân VN".
Theo Tom, bất cứ ai yêu lẽ phải và chuộng hoà bình trong những năm ấy đều không thể không ủng hộ VN.
Khi Công đảng ủng hộ Mỹ ném bom miền Bắc và chính phủ Australia gửi quân tham chiến tại VN, Tom Uren trở thành lãnh tụ của phe tả trong Đảng, đại diện của những chính trị gia phản chiến. Trong mắt Canberra, Tom là "kẻ ương bướng", "chính khách thân Nga Xô", còn trong mắt các sinh viên, trí thức phản chiến, ông là lãnh tụ tinh thần của họ.
http://vietnamnet.vn/dataimages/original/images737626_Tom2.jpg (http://vietnamnet.vn/dataimages/original/images737626_Tom2.jpg) "Cho dù tôi có ngồi ở cương vị nào, làm gì, tôi vẫn phải trung thực với chính mình", Ảnh: GiangVT.
Chúng tôi tỏ ra "chậm hiểu": "Chính trị gia thường phải lựa chiều dư luận để giữ ghế của mình. Sao ông cứ chọn lối đi ngược lại dòng chính thống của chính giới nước mình khi đó?".
Tom đã cười phá lên: "Cho dù tôi có ngồi ở cương vị nào, làm gì, tôi vẫn phải trung thực với chính mình".
Thay cho lời giải thích, Tom đã kể về lần ngồi tù thứ hai của mình, cái giá phải trả cho sự trung thực với bản thân:
"Đó là vào tháng 9/1971, khi Đảng Bảo thủ đang lãnh đạo Australia. Cuộc biểu tình lớn thứ hai của sinh viên phản đối quân đội Australia dính líu vào chiến tranh Việt Nam nổ ra ở Sydney. 200 sinh viên đã bị cảnh sát đàn áp và bỏ tù trong 3 ngày.
Sau đó, những sinh viên này bị đưa ra toà. Tuy nhiên, quan toà đã bác bỏ vụ việc", Tom nhớ lại.
Sẽ không có gì đáng nói nếu "chính khách cánh tả" Tom Uren không đứng lên ngay giữa phiên toà và đòi quan toà xử lý những cảnh sát đã đối xử tàn tệ với các sinh viên.
Kết quả của hành động này là "tôi bị bỏ tù vào đúng ngày hôm sau, thứ Bảy, ngày lễ Phục sinh".
Thế nhưng, những rắc rối gắn liền với quan điểm phản chiến của vị nghị sỹ trẻ không chỉ dừng lại ở đó. Một năm sau, Tom lại gây chuyện "động trời" khác khi vừa mới được bầu làm Bộ trưởng Nội các trong chính phủ Australia.
Bộ trưởng Úc "gây chiến" với Tổng thống Mỹ Nixon
"Ngày hôm nay, tôi phát biểu với tư cách là một người bạn quốc tế của những người anh em VN đang phải hứng chịu sự thống khổ đến tột cùng của nhân loại. Chính sách ngoại giao sử dụng vũ lực do Tổng thống Nixon đang thực hiện tại VN hiện nay chỉ có thể được xem như một minh chứng tồi tệ nhất của sự thảm sát và huỷ diệt".
http://vietnamnet.vn/dataimages/original/images737628_Tom1.jpg "Chúng ta phải đảm bảo rằng hoà bình đến với VN không chỉ đơn thuần là sự vắng bóng chiến tranh, không đơn thuần là một nền hoà bình có tính đến lợi ích của Lầu Năm góc..", Tom phát biểu bất chấp mối quan hệ lâu năm giữa Mỹ và Australia. Ảnh: GiangVT.
Vị Bộ trưởng Nội các Australia đã phát biểu như vậy vài ngày sau khi Tổng thống Mỹ Nixon quyết định ném bom Hà Nội, Hải Phòng và các thành phố khác của miền Bắc VN tháng 12/1972.
Bất chấp mối quan hệ đồng minh lâu năm giữa Mỹ và Australia, bất chấp mình là một đại diện của chính phủ, Tom đã gọi Tổng thống Hoa Kỳ là kẻ "ngạo mạn và đạo đức giả" với "tham vọng vô lý và trò hai mang".
Vị Bộ trưởng Úc đã tha thiết kêu gọi công luận "yêu cầu chấm dứt không chỉ sự giết chóc mà còn những lời nói dối, luận điệu lừa gạt, tuyên truyền và cả những câu chuyện hoang đường... đã được dùng làm mục đích hợp lý hoà cuộc chiến tranh".
http://vietnamnet.vn/dataimages/original/images737634_Tom4.jpg (http://vietnamnet.vn/dataimages/original/images737634_Tom4.jpg) "Phải đảm bảo rằng hoà bình đến với VN không chỉ đơn thuần là sự vắng bóng chiến tranh..", Tom Uren lên tiếng. Ảnh: GiangVT.
"Chúng ta phải đảm bảo rằng hoà bình đến với VN không chỉ đơn thuần là sự vắng bóng chiến tranh, không đơn thuần là một nền hoà bình có tính đến lợi ích của Lầu Năm góc, những kẻ đầu cơ trục lợi trong chiến tranh, và hội đồng tư vấn quân sự của chính quyền Sài Gòn hiện thời... mà là một nền hoà bình tạo điều kiện cho công bằng và tự do .
Với tư cách là những đồng chí của những người anh em VN, chúng ta đòi hỏi phải chấm dứt việc ném bom và ký kết hiệp ước hoà bình. Đây là cách duy nhất để người dân VN quyết định những vấn đề của họ theo cách riêng của mình", Bộ trưởng Tom Uren lên tiếng.
Tất nhiên, bài phát biểu trên đã gây ra phản ứng giận dữ từ phía Mỹ. Đại sứ Hoa Kỳ tại Australia đã chính thức gửi công hàm phản đối. Một loạt động thái ngoại giao giữa Washington và Canberra sau đó nhằm xoa dịu tình hình.
Năm 1973, ông đến Pháp chứng kiến cuộc ký kết hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hoà bình ở VN.
"Bắc cầu" Hà Nội - Canberra
Bằng ảnh hưởng chính trị của mình, Tom Uren cùng với một số chính khách lãnh đạo Công đảng (chính đảng cầm quyền ở Australia thời kỳ 1972 - 1975) đã tích cực vận động để chính phủ Australia thiết lập quan hệ ngoại giao với nước CHXHCN Việt Nam năm 1972.
Năm 1978, Tom Uren lần đầu tiên đến thăm Hà Nội với tư cách là khách mời chính thức của Chính phủ nước VN thống nhất.
http://vietnamnet.vn/dataimages/original/images737630_JimCairns-TomUren.jpg (http://vietnamnet.vn/dataimages/original/images737630_JimCairns-TomUren.jpg) Tom Uren (phải) và người bạn cùng chí hướng ủng hộ VN Jim Cairn những năm 1960. Ảnh Tư liệu.
Kể từ đó, đã có nhiều chuyến bay giữa Sydney và Hà Nội đưa Tom đến với VN. "Người bạn lớn của Việt Nam" ấy đã có mặt trong lễ kỷ niệm 50 năm ngày độc lập, 30 năm thống nhất VN và hôm nay, là 60 năm nước VN độc lập ra đời.
Những năm 78 - 85, với tư cách là Bộ trưởng Chính phủ Australia, Tom cùng với những người bạn có thiện cảm với VN như Whitlam, Cairn đã vận động ngăn cản những nghị quyết bất lợi cho VN trong bối cảnh các nước phương Tây áp đặt lệnh trừng phạt lên VN.
Giã từ chính trường, công việc của ông già Tom Uren vẫn tiếp tục gắn bó với VN. Nhiều năm, ông là Chủ tịch Hội Hữu nghị Úc - VN, tổ chức đã nỗ lực thúc đẩy mối quan hệ Việt - Úc phát triển.
Riêng cá nhân Tom và gia đình đã từng chia sẻ nguồn tài chính của mình và kêu gọi quyên tiền giúp đỡ trẻ em nghèo ở VN.
Chia tay chúng tôi, ông hào hứng kể về những dự án mới giúp đỡ VN. Hiện, ông đang làm Giám đốc Dự án liên kết giữa bệnh viện và trường ĐH Y Sydney với ĐH Y Hà Nội "nhằm đưa các sinh viên, bác sỹ, y tác VN sang Úc học tập".
84 tuổi, nhưng nhà chính khách về hưu Tom Uren vẫn "tiếp tục ủng hộ công cuộc tái thiết đất nước VN vĩ đại này thời kỳ hậu chiến", như ông vẫn nói.
Ông cũng là một trong những "người bạn lớn của VN", đã chứng kiến những sự kiện trong đại trong lịch sử của đất nước suốt nhiều thập kỷ qua.
http://vietnamnet.vn/dataimages/original/images737646_gapgo1.jpg "Hồ Chí Minh là con người của lòng vị tha và bao dung. Thơ ông đã làm tôi thấy thật ấm lòng", Tom nói. Ảnh: GiangVT.
84 tuổi, nay trở về tham dự Lễ kỷ niệm 60 năm ngày độc lập theo lời mời của Nhà nước Việt Nam, ông hào hứng chia sẻ với chúng tôi câu chuyện cuộc đời mình, về mối duyên nợ mang tên Việt Nam.
Tìm thấy mình trong cuộc đời Hồ Chí Minh
Tom nhớ lại lần đầu tiên ông gặp Ngoại trưởng Nguyễn Dy Niên, lúc đó là Đại biện lâm thời đầu tiên của VN tại Australia: "Nguyễn Dy Niên là một người hào hiệp và dễ mến. Chúng tôi đã duy trì một tình bạn sâu sắc kể từ ngày đó cho đến nay".
Trong suốt cuộc gặp, trên tay Tom luôn cầm cuốn sách viết bằng tiếng Anh nhan đề "Hồ Chí Minh' thoughts on diplomacy" (Tư tưởng Hồ Chí Minh về ngoại giao).
Trên cuốn sách có lời đề tặng của tác giả, Ngoại trưởng Nguyễn Dy Niên: "Tom, người bạn lớn của tôi - Với tất cả tình yêu và sự kính trọng".
Tình cờ, câu chuyện giữa vị chính khách già và hai phóng viên trẻ đã bắt đầu một cách sôi nổi về Hồ Chí Minh,"vị lãnh tụ vĩ đại mà tôi ngày càng mến yêu và cảm phục", nhà chính khách kỳ cựu, nguyên Chủ tịch Hội hữu nghị Australia - Việt Nam trong suốt nhiều năm liền, cho biết.
"Tác phẩm đầu tiên của Hồ Chí Minh mà tôi được đọc, cách đây lâu lắm rồi chính là cuốn Nhật ký trong tù. Và bất cứ ai khi đọc cuốn nhật ký đó đều không thể không thấy xúc động. Có lẽ bởi vì tôi đã từng là một tù binh chiến tranh (trong Chiến tranh Thế giới 2, ở Nhật Bản - NV) nên tôi thấy sự đồng cảm đặc biệt trong đó...".
http://vietnamnet.vn/dataimages/original/images737622_Tom6.jpg (http://vietnamnet.vn/dataimages/original/images737622_Tom6.jpg) "Tôi thấy sự đồng cảm đặc biệt khi đọc Nhật ký trong tù". Ảnh: GiangVT.
Giọng Tom nghẹn lại, không nói hết câu. Mắt ông chực ngấn nước. Tom thú nhận mình đã "không thể cầm nổi nước mắt" khi đọc cuốn nhật ký viết trong tù của Hồ Chí Minh. Những ký ức suốt 4 năm trời bị cầm tù trong nhà giam của phát xít Nhật thời Thế chiến thứ 2 trở lại trong Tom.
"Trong 2 năm rưỡi đầu tiên của đời tù binh, tôi tưởng chừng như có thể phát điên lên vì tuyệt vọng bởi sự đối xử tàn bạo và khắc nghiệt trong nhà tù. Nhưng rồi đến năm cuối của cuộc chiến tranh, tôi có 9 tháng làm việc với các công nhân bình thường của Nhật Bản.
Lạ thay, tôi không cảm thấy căm ghét bất cứ một người nào. Có lẽ, đối tượng mà tôi căm hận là chủ nghĩa quân phiệt và phát xít. Điều đó đã trở thành lập trường trong suốt cuộc đời còn lại của tôi".
Chính vì thế, người cựu tù năm xưa tìm thấy một sự đồng cảm lạ kỳ, đến "thắt lại trong tim" khi đọc những dòng tâm sự bằng thơ của một người tù khác, cũng bị giam cầm trong khoảng thời gian ấy, Hồ Chí Minh.
"Hồ Chí Minh cũng đã trải qua những khổ ải, cay đắng gấp tôi nhiều lần. Chế độ Tưởng Giới Thạch, bắt tay với Pháp đã hành hạ ông, giải ông đi khắp từ nơi này đến nơi khác, ròng rã trong suốt 15 tháng trời. Vậy mà, trong những dòng nhật ký, tuyệt không một lời oán than, trách giận những người lính đã giải ông đi.
Hồ Chí Minh là con người của lòng vị tha và bao dung. Còn tôi, phải mất gần 3 năm mới tìm được sự thứ tha cho những người đã giam giữ mình. Thơ ông đã làm tôi thấy thật ấm lòng", Tom tâm sự.
Bị bỏ tù vì Việt Nam
http://vietnamnet.vn/dataimages/original/images737624_Tom3.jpg (http://vietnamnet.vn/dataimages/original/images737624_Tom3.jpg) "Lúc ấy, tôi hiểu rằng, đó là sự can thiệp vô lý vào công việc nội bộ của nhân dân VN". Ảnh: GiangVT.
Mối duyên nợ mang tên Việt Nam của chính trị gia Tom Uren bắt đầu năm 1962. Đó là năm mở đầu hành trình không mệt mỏi hàng chục năm đấu tranh vì tự do và công lý cho VN của vị lãnh tụ phe tả trong Công đảng Australia.
Khi chính phủ Australia gửi cố vấn quân sự sang hỗ trợ chính quyền Ngô Đình Diệm ở miền Nam VN, Tom Uren là nghị sỹ đầu tiên đứng lên phản đối gay gắt quyết định này. Khi đó, ông vừa mới được bầu vào Quốc hội.
Cùng một số ít các bạn bè cùng chí hướng trong Công đảng, Tom đã kiên trì vận động, thuyết phục đảng ủng hộ quan điểm của mình: Australia không nên dính líu vào cuộc chiến tranh phi nghĩa này.
Chưa từng đến VN, cũng chưa biết gì nhiều về VN, nhưng vị chính khách trẻ lúc đó đã nguyện đứng chung hàng ngũ những người bạn của đất nước này.
"Lý do ư? Tôi không biết. Nhưng tôi luôn quan tâm đến quyền con người và căm ghét chiến tranh. Đã từng là tù binh chiến tranh, bản thân tôi đã trải nghiệm bằng chính những năm tháng tuổi trẻ của mình sự tàn bạo của cuộc chiến. Hơn nữa, lúc ấy, tôi hiểu rằng, đó là sự can thiệp vô lý vào công việc nội bộ của nhân dân VN".
Theo Tom, bất cứ ai yêu lẽ phải và chuộng hoà bình trong những năm ấy đều không thể không ủng hộ VN.
Khi Công đảng ủng hộ Mỹ ném bom miền Bắc và chính phủ Australia gửi quân tham chiến tại VN, Tom Uren trở thành lãnh tụ của phe tả trong Đảng, đại diện của những chính trị gia phản chiến. Trong mắt Canberra, Tom là "kẻ ương bướng", "chính khách thân Nga Xô", còn trong mắt các sinh viên, trí thức phản chiến, ông là lãnh tụ tinh thần của họ.
http://vietnamnet.vn/dataimages/original/images737626_Tom2.jpg (http://vietnamnet.vn/dataimages/original/images737626_Tom2.jpg) "Cho dù tôi có ngồi ở cương vị nào, làm gì, tôi vẫn phải trung thực với chính mình", Ảnh: GiangVT.
Chúng tôi tỏ ra "chậm hiểu": "Chính trị gia thường phải lựa chiều dư luận để giữ ghế của mình. Sao ông cứ chọn lối đi ngược lại dòng chính thống của chính giới nước mình khi đó?".
Tom đã cười phá lên: "Cho dù tôi có ngồi ở cương vị nào, làm gì, tôi vẫn phải trung thực với chính mình".
Thay cho lời giải thích, Tom đã kể về lần ngồi tù thứ hai của mình, cái giá phải trả cho sự trung thực với bản thân:
"Đó là vào tháng 9/1971, khi Đảng Bảo thủ đang lãnh đạo Australia. Cuộc biểu tình lớn thứ hai của sinh viên phản đối quân đội Australia dính líu vào chiến tranh Việt Nam nổ ra ở Sydney. 200 sinh viên đã bị cảnh sát đàn áp và bỏ tù trong 3 ngày.
Sau đó, những sinh viên này bị đưa ra toà. Tuy nhiên, quan toà đã bác bỏ vụ việc", Tom nhớ lại.
Sẽ không có gì đáng nói nếu "chính khách cánh tả" Tom Uren không đứng lên ngay giữa phiên toà và đòi quan toà xử lý những cảnh sát đã đối xử tàn tệ với các sinh viên.
Kết quả của hành động này là "tôi bị bỏ tù vào đúng ngày hôm sau, thứ Bảy, ngày lễ Phục sinh".
Thế nhưng, những rắc rối gắn liền với quan điểm phản chiến của vị nghị sỹ trẻ không chỉ dừng lại ở đó. Một năm sau, Tom lại gây chuyện "động trời" khác khi vừa mới được bầu làm Bộ trưởng Nội các trong chính phủ Australia.
Bộ trưởng Úc "gây chiến" với Tổng thống Mỹ Nixon
"Ngày hôm nay, tôi phát biểu với tư cách là một người bạn quốc tế của những người anh em VN đang phải hứng chịu sự thống khổ đến tột cùng của nhân loại. Chính sách ngoại giao sử dụng vũ lực do Tổng thống Nixon đang thực hiện tại VN hiện nay chỉ có thể được xem như một minh chứng tồi tệ nhất của sự thảm sát và huỷ diệt".
http://vietnamnet.vn/dataimages/original/images737628_Tom1.jpg "Chúng ta phải đảm bảo rằng hoà bình đến với VN không chỉ đơn thuần là sự vắng bóng chiến tranh, không đơn thuần là một nền hoà bình có tính đến lợi ích của Lầu Năm góc..", Tom phát biểu bất chấp mối quan hệ lâu năm giữa Mỹ và Australia. Ảnh: GiangVT.
Vị Bộ trưởng Nội các Australia đã phát biểu như vậy vài ngày sau khi Tổng thống Mỹ Nixon quyết định ném bom Hà Nội, Hải Phòng và các thành phố khác của miền Bắc VN tháng 12/1972.
Bất chấp mối quan hệ đồng minh lâu năm giữa Mỹ và Australia, bất chấp mình là một đại diện của chính phủ, Tom đã gọi Tổng thống Hoa Kỳ là kẻ "ngạo mạn và đạo đức giả" với "tham vọng vô lý và trò hai mang".
Vị Bộ trưởng Úc đã tha thiết kêu gọi công luận "yêu cầu chấm dứt không chỉ sự giết chóc mà còn những lời nói dối, luận điệu lừa gạt, tuyên truyền và cả những câu chuyện hoang đường... đã được dùng làm mục đích hợp lý hoà cuộc chiến tranh".
http://vietnamnet.vn/dataimages/original/images737634_Tom4.jpg (http://vietnamnet.vn/dataimages/original/images737634_Tom4.jpg) "Phải đảm bảo rằng hoà bình đến với VN không chỉ đơn thuần là sự vắng bóng chiến tranh..", Tom Uren lên tiếng. Ảnh: GiangVT.
"Chúng ta phải đảm bảo rằng hoà bình đến với VN không chỉ đơn thuần là sự vắng bóng chiến tranh, không đơn thuần là một nền hoà bình có tính đến lợi ích của Lầu Năm góc, những kẻ đầu cơ trục lợi trong chiến tranh, và hội đồng tư vấn quân sự của chính quyền Sài Gòn hiện thời... mà là một nền hoà bình tạo điều kiện cho công bằng và tự do .
Với tư cách là những đồng chí của những người anh em VN, chúng ta đòi hỏi phải chấm dứt việc ném bom và ký kết hiệp ước hoà bình. Đây là cách duy nhất để người dân VN quyết định những vấn đề của họ theo cách riêng của mình", Bộ trưởng Tom Uren lên tiếng.
Tất nhiên, bài phát biểu trên đã gây ra phản ứng giận dữ từ phía Mỹ. Đại sứ Hoa Kỳ tại Australia đã chính thức gửi công hàm phản đối. Một loạt động thái ngoại giao giữa Washington và Canberra sau đó nhằm xoa dịu tình hình.
Năm 1973, ông đến Pháp chứng kiến cuộc ký kết hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hoà bình ở VN.
"Bắc cầu" Hà Nội - Canberra
Bằng ảnh hưởng chính trị của mình, Tom Uren cùng với một số chính khách lãnh đạo Công đảng (chính đảng cầm quyền ở Australia thời kỳ 1972 - 1975) đã tích cực vận động để chính phủ Australia thiết lập quan hệ ngoại giao với nước CHXHCN Việt Nam năm 1972.
Năm 1978, Tom Uren lần đầu tiên đến thăm Hà Nội với tư cách là khách mời chính thức của Chính phủ nước VN thống nhất.
http://vietnamnet.vn/dataimages/original/images737630_JimCairns-TomUren.jpg (http://vietnamnet.vn/dataimages/original/images737630_JimCairns-TomUren.jpg) Tom Uren (phải) và người bạn cùng chí hướng ủng hộ VN Jim Cairn những năm 1960. Ảnh Tư liệu.
Kể từ đó, đã có nhiều chuyến bay giữa Sydney và Hà Nội đưa Tom đến với VN. "Người bạn lớn của Việt Nam" ấy đã có mặt trong lễ kỷ niệm 50 năm ngày độc lập, 30 năm thống nhất VN và hôm nay, là 60 năm nước VN độc lập ra đời.
Những năm 78 - 85, với tư cách là Bộ trưởng Chính phủ Australia, Tom cùng với những người bạn có thiện cảm với VN như Whitlam, Cairn đã vận động ngăn cản những nghị quyết bất lợi cho VN trong bối cảnh các nước phương Tây áp đặt lệnh trừng phạt lên VN.
Giã từ chính trường, công việc của ông già Tom Uren vẫn tiếp tục gắn bó với VN. Nhiều năm, ông là Chủ tịch Hội Hữu nghị Úc - VN, tổ chức đã nỗ lực thúc đẩy mối quan hệ Việt - Úc phát triển.
Riêng cá nhân Tom và gia đình đã từng chia sẻ nguồn tài chính của mình và kêu gọi quyên tiền giúp đỡ trẻ em nghèo ở VN.
Chia tay chúng tôi, ông hào hứng kể về những dự án mới giúp đỡ VN. Hiện, ông đang làm Giám đốc Dự án liên kết giữa bệnh viện và trường ĐH Y Sydney với ĐH Y Hà Nội "nhằm đưa các sinh viên, bác sỹ, y tác VN sang Úc học tập".
84 tuổi, nhưng nhà chính khách về hưu Tom Uren vẫn "tiếp tục ủng hộ công cuộc tái thiết đất nước VN vĩ đại này thời kỳ hậu chiến", như ông vẫn nói.