Chân Trân
27-08-2005, 10:59 PM
Hàng triệu người sẽ được đăng ký hộ khẩu vào thành phố
Nói về chuyện hộ khẩu, tôi có một anh bạn làm ở một tờ tuần báo tại Hà Nội. Anh bạn tôi người Thái Bình, ra công tác tại Hà Nội, lấy vợ người cùng quê, có 2 đứa con nhưng đã gần 10 năm mà không đăng ký được hộ khẩu. Và cũng trong 10 năm đó, có biết bao chuyện rắc rối xảy ra vì không có hộ khẩu Hà Nội như đăng ký cho con đi học, làm giấy đăng ký xe máy...
Và vì không đăng ký được xe máy nên cứ phải đi hỏi hết người này, người kia xin mua lại suất đăng ký xe máy để có xe mà đi làm. Đến nay, cả hai vợ chồng mới chỉ có một xe, chở nhau đi làm. Cho nên vừa rồi, nghe Chính phủ đã ban hành Nghị định 108/2005/NĐ-CP (ban hành ngày 19/8 về sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định 51/1997/NĐ-CP về đăng ký và quản lý hộ khẩu), anh bạn tôi thích lắm và rất tin rằng chẳng bao lâu nữa sẽ được đăng ký hộ khẩu. Bởi vì điều quan trọng nhất của nghị định mới này là cho phép người có "nhà ở hợp pháp" tại địa chỉ mình chuyển đến ở được đăng ký hộ khẩu (điều 11) mà anh bạn tôi đã có đầy đủ giấy tờ hợp lệ về ngôi nhà hai vợ chồng anh mua được cách đây đã gần 10 năm.
Không chỉ có anh bạn tôi mà có hàng chục vạn cán bộ, công nhân, nhân viên các tổ chức, các doanh nghiệp... dù đã mua nhà tại các thành phố, đô thị lớn: Hà Nội, TP.HCM mà vẫn chưa đăng ký được hộ khẩu. Tất nhiên cũng đã có nhiều người đã đăng ký được nhưng chạy vạy rất vất vả như một anh bạn khác của tôi tại Quảng Ninh, để đăng ký hộ khẩu được tại Hà Nội, cho biết là đã "chạy" mất gần 10 triệu đồng. Nhưng với quy định tại Nghị định 108/NĐ-CP có vẻ như tình trạng này sẽ được chấm dứt.
Đọc nghị định, người ta có thể thấy quy định về nhà được quyền sử dụng hợp pháp cũng đã rất thoáng so với trước, đó là: nhà có "sổ hồng" hoặc "sổ đỏ"; nhà ở của cá nhân có hợp đồng thuê nhà của cá nhân với tổ chức, cơ quan, cá nhân có chức năng kinh doanh nhà ở hoặc nhà ở thuộc quyền quản lý của cơ quan, tổ chức có quyết định giao cho cá nhân sử dụng... Thậm chí, nếu không có các giấy tờ như trên, nhưng có xác nhận của UBND phường, xã, thị trấn về tình trạng hợp pháp về nhà ở, đất ở thì người chuyển đến cũng được đăng ký hộ khẩu.
Không chỉ có thế, quy định tại điều 12 của Nghị định 108/NĐ-CP cũng đã nêu cụ thể những trường hợp được đăng ký hộ khẩu thường trú như: người được cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị-xã hội tuyển dụng, điều động đến làm việc tại cơ quan, tổ chức đó hoặc đến làm việc theo chế độ hợp đồng không xác định thời hạn. Cán bộ, công chức đang công tác ngoài tỉnh, thành phố thường xuyên về ở với vợ, chồng, con hoặc bố, mẹ; người hết tuổi lao động, nghỉ hưu, nghỉ mất sức, thôi việc... chuyển đến ở với con hoặc anh, chị, em ruột cũng được đăng ký hộ khẩu.
Theo Bộ Công an thì từ năm 1997 đến nay, công an các tỉnh, thành phố mới đăng ký hộ khẩu thường trú cho hơn 1 triệu người và có đến khoảng 3 triệu người đã chuyển khỏi nơi cư trú, muốn đăng ký hộ khẩu thường trú mà đến nay vẫn chưa làm được. Ở TP.HCM, dù số lượng người được cấp hộ khẩu thường trú tại đây chiếm tới 25% tổng số nhân khẩu được đăng ký thường trú trên cả nước từ năm 1997 đến nay nhưng thực tế vẫn còn trên 651.000 người chưa đăng ký hộ khẩu được vì UBND TP.HCM có chỉ thị yêu cầu chỉ đăng ký hộ khẩu cho người có giấy chứng nhận quyền sở hữu với nhà ở. Thành phố Hà Nội trước nay không xác nhận việc mua bán nhà nên cũng không có cơ sở chứng minh nhà ở hợp pháp cho công dân nên Hà Nội cũng có trên 100.000 trường hợp không đăng ký được hộ khẩu.
Cho nên, với Nghị định 108/CP, đó thực sự là một tin mừng cho hàng triệu người. Dù rằng, đã có nhiều ý kiến nên bỏ việc quản lý bằng hộ khẩu mà có thể thay bằng giấy chứng minh nhân dân nhưng Bộ Công an, cơ quan soạn thảo nghị định trên (vẫn giữ quan điểm là chưa thể bỏ sổ hộ khẩu) với việc sửa đổi quy định cũ coi như cũng đã làm được một việc hợp lòng dân. Hy vọng là những quy định của Nghị định 108/NĐ-CP sẽ sớm được thực hiện mà không còn trở ngại gì bởi những lệ, quy định được tùy tiện đặt ra tại các địa phương.
Nói về chuyện hộ khẩu, tôi có một anh bạn làm ở một tờ tuần báo tại Hà Nội. Anh bạn tôi người Thái Bình, ra công tác tại Hà Nội, lấy vợ người cùng quê, có 2 đứa con nhưng đã gần 10 năm mà không đăng ký được hộ khẩu. Và cũng trong 10 năm đó, có biết bao chuyện rắc rối xảy ra vì không có hộ khẩu Hà Nội như đăng ký cho con đi học, làm giấy đăng ký xe máy...
Và vì không đăng ký được xe máy nên cứ phải đi hỏi hết người này, người kia xin mua lại suất đăng ký xe máy để có xe mà đi làm. Đến nay, cả hai vợ chồng mới chỉ có một xe, chở nhau đi làm. Cho nên vừa rồi, nghe Chính phủ đã ban hành Nghị định 108/2005/NĐ-CP (ban hành ngày 19/8 về sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định 51/1997/NĐ-CP về đăng ký và quản lý hộ khẩu), anh bạn tôi thích lắm và rất tin rằng chẳng bao lâu nữa sẽ được đăng ký hộ khẩu. Bởi vì điều quan trọng nhất của nghị định mới này là cho phép người có "nhà ở hợp pháp" tại địa chỉ mình chuyển đến ở được đăng ký hộ khẩu (điều 11) mà anh bạn tôi đã có đầy đủ giấy tờ hợp lệ về ngôi nhà hai vợ chồng anh mua được cách đây đã gần 10 năm.
Không chỉ có anh bạn tôi mà có hàng chục vạn cán bộ, công nhân, nhân viên các tổ chức, các doanh nghiệp... dù đã mua nhà tại các thành phố, đô thị lớn: Hà Nội, TP.HCM mà vẫn chưa đăng ký được hộ khẩu. Tất nhiên cũng đã có nhiều người đã đăng ký được nhưng chạy vạy rất vất vả như một anh bạn khác của tôi tại Quảng Ninh, để đăng ký hộ khẩu được tại Hà Nội, cho biết là đã "chạy" mất gần 10 triệu đồng. Nhưng với quy định tại Nghị định 108/NĐ-CP có vẻ như tình trạng này sẽ được chấm dứt.
Đọc nghị định, người ta có thể thấy quy định về nhà được quyền sử dụng hợp pháp cũng đã rất thoáng so với trước, đó là: nhà có "sổ hồng" hoặc "sổ đỏ"; nhà ở của cá nhân có hợp đồng thuê nhà của cá nhân với tổ chức, cơ quan, cá nhân có chức năng kinh doanh nhà ở hoặc nhà ở thuộc quyền quản lý của cơ quan, tổ chức có quyết định giao cho cá nhân sử dụng... Thậm chí, nếu không có các giấy tờ như trên, nhưng có xác nhận của UBND phường, xã, thị trấn về tình trạng hợp pháp về nhà ở, đất ở thì người chuyển đến cũng được đăng ký hộ khẩu.
Không chỉ có thế, quy định tại điều 12 của Nghị định 108/NĐ-CP cũng đã nêu cụ thể những trường hợp được đăng ký hộ khẩu thường trú như: người được cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị-xã hội tuyển dụng, điều động đến làm việc tại cơ quan, tổ chức đó hoặc đến làm việc theo chế độ hợp đồng không xác định thời hạn. Cán bộ, công chức đang công tác ngoài tỉnh, thành phố thường xuyên về ở với vợ, chồng, con hoặc bố, mẹ; người hết tuổi lao động, nghỉ hưu, nghỉ mất sức, thôi việc... chuyển đến ở với con hoặc anh, chị, em ruột cũng được đăng ký hộ khẩu.
Theo Bộ Công an thì từ năm 1997 đến nay, công an các tỉnh, thành phố mới đăng ký hộ khẩu thường trú cho hơn 1 triệu người và có đến khoảng 3 triệu người đã chuyển khỏi nơi cư trú, muốn đăng ký hộ khẩu thường trú mà đến nay vẫn chưa làm được. Ở TP.HCM, dù số lượng người được cấp hộ khẩu thường trú tại đây chiếm tới 25% tổng số nhân khẩu được đăng ký thường trú trên cả nước từ năm 1997 đến nay nhưng thực tế vẫn còn trên 651.000 người chưa đăng ký hộ khẩu được vì UBND TP.HCM có chỉ thị yêu cầu chỉ đăng ký hộ khẩu cho người có giấy chứng nhận quyền sở hữu với nhà ở. Thành phố Hà Nội trước nay không xác nhận việc mua bán nhà nên cũng không có cơ sở chứng minh nhà ở hợp pháp cho công dân nên Hà Nội cũng có trên 100.000 trường hợp không đăng ký được hộ khẩu.
Cho nên, với Nghị định 108/CP, đó thực sự là một tin mừng cho hàng triệu người. Dù rằng, đã có nhiều ý kiến nên bỏ việc quản lý bằng hộ khẩu mà có thể thay bằng giấy chứng minh nhân dân nhưng Bộ Công an, cơ quan soạn thảo nghị định trên (vẫn giữ quan điểm là chưa thể bỏ sổ hộ khẩu) với việc sửa đổi quy định cũ coi như cũng đã làm được một việc hợp lòng dân. Hy vọng là những quy định của Nghị định 108/NĐ-CP sẽ sớm được thực hiện mà không còn trở ngại gì bởi những lệ, quy định được tùy tiện đặt ra tại các địa phương.