Đạo Cao-Đài với bản sắc văn hóa dân tộc 2

[ChiDat]

B.2. ÑAÏO CAO-ÑAØI :

I. SÖÏ XUAÁT HIEÄN CUÛA ÑAÏO CAO-ÑAØI :

Nhö moïi ngöôøi chuùng ta ñeàu bieát quoác gia Vieät-Nam laø moat daát nöôùc ña toân giaùo (Tröôùc kia cha oâng chuùng ta ñoïc saùch Thaùnh hieàn neân khuyeân daïy con chaùu, moân ñoà cuûa mình aên ôû hieàn laønh, laø nam nhi phaûi coù khí tieát anh huøng,…theo Nho-giaùo, Ñaïo-giaùo). Nhôø caù tính toång hôïp cuûa daân toäc ta veà tín ngöôõng neân ta saün saøng tieáp thu tinh hoa cuûa neàn vaên minh töø Aán-Ñoä laø Phaät-giaùo, roài sau naày laø Thieân-Chuùa-giaùo, Tin-Laønh cuûa caùc nöôùc khaùc treân theá giôùi. Vaø roài coù moät nieàm haïnh phuùc lôùn, cuõng laø nieàm töï haøo cuûa daân toäc Vieät-Nam, moät aùnh haøo quang röïc rôõ ñaõ ngöï trò trong loøng daân toäc – Moät taân toân giaùo xuaát hieän treân chính ñaát nöôùc Vieät-Nam, maø chính xaùc hôn laø mieàn Nam Vieät-Nam – ÑAÏI-ÑAÏO TAM-KYØ PHOÅ-ÑOÄ hay ñaïo CAO-ÑAØI. Ñoù laø moái ñaïo kyø ba ñaïi-aân-xaù do ñaáng NGOÏC-HOAØNG THÖÔÏNG-ÑEÁ (Ñaáng giaùo chuû Voâ-vi) ñaõ duøng huyeàn cô dieäu buùt giaùng traàn khai laäp Ñaïo vaøo giôø Tyù, ngaøy 23-08 Bính-Daàn (Thöù tö, 29-09-1926). Ñöùc CAO-ÑAØI daïy caùc moân ñoà ñaàu tieân laäp thaønh baûn “TUYEÂN NGOÂN KHAI ÑAÏO” vaø tôø “TÒCH-ÑAÏO” (Töùc laø SOÅ BOÄ ÑAÏO ñaàu tieân goàm 247 ngöôøi tín ñoà maø ñaïi dieän laø 28 vò Tieàn-Boái). Nhö vaäy, daân toäc chuùng ta ñaõ coù moät toân giaùo rieâng, moät neàn ÑAÏI-ÑAÏO ñöôïc môû ra treân ñaát nöôùc VIEÄT-NAM, do chính ngöôøi Vieät-Nam vaâng leänh ñöùc THÖÔÏNG-ÑEÁ saùng laäp neân, vaø cuõng töø nôi ñaây truyeàn baù neàn ñaïo ra khaép theá giôùi. Daân toäc Vieät-Nam laø moät daân toäc ñöôïc ñöùc CHÍ-TOÂN löïa choïn vaø öu aùi hôn caùc daân toäc khaùc ñöôïc bieåu hieän qua:

“Quoác-Ñaïo kim trieâu thaønh Ñaïi-Ñaïo,

Nam phong thöû nhöït bieán nhôn phong”.

Nghóa laø : “Quoác-Ñaïo Vieät-Nam seõ thaønh Ñaïi-Ñaïo,

Neàn phong hoùa Vieät Nam ngaøy kia trôû thaønh neàn phong hoùa cuûa nhaân loaïi”.

Hoaëc : “Töø thuôû nöôùc Nam chaúng Ñaïo nhaø,

Nay Ta gaày döïng laäp neân ra”,…

Nhôø coù Quoác-Ñaïo (Ñaïo CAO-ÑAØI), daân toäc Vieät Nam sau naày seõ laøm chuû veà tinh thaàn cuûa toaøn caàu :

Moät nöôùc nhoû nhoi trong vaïn quoác,

Ngaøy sau laøm chuû môùi laø kyø”.

Vaäy taïi sao ñöùc THÖÔÏNG-ÑEÁ laïi choïn nöôùc Vieät Nam laøm nôi khai sinh moái Ñaïo Trôøi vaøo thôøi kyø thöù ba ñaïi aân xaù ?

Vì Ngaøi caàn : “Phaûi coù moät neàn giaùo lyù môùi meû ñuû khaû naêng keàm cheá nhaân loaïi trong söï thöông soùt chuùng sanh” vaø “Chæ coù xöù Vieät Nam coøn duy trì ñöôïc söï toân suøng toå phuï theo tuïc leä coå truyeàn, maëc duø xöù aáy chæ bieát chòu ôû döôùi quuyeàn leä thuoäc töø ngaøy taïo laäp ñeán giôø. YÙ Thaày muoán noù ñöôïc giöõ nguyeân theå nhö vaäy maõi…”

Ñieàu vui möøng laø ñöùc Ngoïc-Hoaøng Thöôïng-Ñeá ñaõ choïn maûnh ñaát laønh ñeå gieo haït gioáng toát haàu giuùp chuùng sanh thoaùt khoûi beán meâ ñeå sôùm trôû veà vôùi ngoâi xöa vò cuõ cuûa mình nhö loøng ñöùc Chí-Toân - Töø-Maãu haèng mong ñôïi :

“Haûo Nam bang ! Haûo Nam bang !

Tieåu quoác taûo khai hoäi Nieát baøn;

Haïnh ngoä Cao Ñaøi truyeàn Ñaïi Ñaïo,

Haûo phuøng Ngoïc Ñeá ngöï traàn gian.

Thi aân teá chuùng thieân tai taän,

Nhöôïc thieät nhöôïc hö vaïn ñaïi an.

Chí böûu nhôn sanh voâ giaù ñònh,

Naêng tri giaùc theá saéc cao ban.”

II. XUAÁT PHAÙT ÑIEÅM CUÛA ÑAÏO CAO ÑAØI :

Thöïc ra sö chaøo ñôøi cuûa moät taân toân giaùo meänh danh laø ÑAÏI-ÑAÏO TAM-KYØ PHOÅ-ÑOÄ laø do Thieân yù. Qua caùc söû lieäu kinh, saùch, di tích,… coù töø ngaøn xöa ñaõ minh chöùng nhöõng lôøi tieân tri tröôùc khi ñaïo Cao-Ñaøi xuaát hieän nhö :

1. Treân ñaàu ngoâi thaùp coå ôû kinh ñoâ Lhassa coù haøng chöõ tieáng

Taây-Taïng ñöôïc dòch sang tieáng Anh roài sang tieáng Vieät laø Ñaïi-Ñaïo Tam-Kyø Phoå-Ñoä caùch nay maáy ngaøn naêm.

2. Trong quyeån Giaùc-Meâ-Ca coù caâu :

“Höõu duyeân môùi gaëp Tam-Kyø Phoå-Ñoä”.

3. Ngoaøi bìa kinh Phaät-Toâng Nguyeân Lyù cuûa ñaïo Minh-Sö

naêm 1650, coù ñoâi lieãn :

“CAO nhö Baéc khuyeát nhôn chieâm nguôõng,

ÑAØI taïi Nam phöông ñaïo thoáng truyeàn”.

4. Thanh-Tònh kinh coù ghi : “Höõu di tích coâng vieân quaû maõn

laõnh ñaïo ñôn thô Thieân maïng phöông khaû truyeàn ÑÑTKPÑ”.

5. Quyeån CLEF DES ORACLES coù cheùp :

“Maïng höõu CAO-ÑAØI minh nguyeät chieáu”.

6. Trong quyeån Aáu Hoïc Taàm Nguyeân coù caâu :

“Ñaàu thöôïng vieát CAO-ÑAØI”.

7. Kinh Nhöït tuïng cuûa Phaùi Minh-Sö, do cuï Traàn-Cao-Vaân bieân soaïn coù vieát :

“Con caàu Phaät-Toå Nhö-Lai,

Con caàu cho thaáu CAO-ÑAØI TIEÂN-OÂNG.

Ngoaøi ra coøn nhieàu taøi lieäu khaùc ghi cheùp veà söï tieân tri naøy. Ñaëc bieät, trong quyeån Kyû yeáu hoäi thaûo khoa hoïc veà Di saûn Vaên hoùa ñôøi Traàn vaø Höng-Ñaïo-Vöông Traàn-Quoác-Tuaán cuûa taùc giaû Trònh-Quang-Khanh (1995), coù ñoaïn :

“…vieäc thaêm doø thaùi aáp CAO-ÑAØI cuûa Thöôïng töôùng Thaùi sö Traàn-Quang-Khaûi ,…” coù nhaéc ñeán danh CAO-ÑAØI töø theá kyû 13, hay ôû thaønh phoá Nha-Trang coù ñöôøng phoá mang teân CAO-ÑAØI töø khi naøo..?

Maõi ñeán naêm 1919 (Kyû-Muøi) taïi tænh lî Taân-An, ngöôøi ñaàu tieân tröïc tieáp nghe Hoàng danh ñöùc CAO-ÑAØI laø ngaøi NGOÂ-VAÊN-CHIEÂU :

“CAO-ÑAØI bieán hoùa theo loøng chuùng sanh,

Ñoá ai hieåu ñöôïc caùi danh CAO-ÑAØI ?!?”.

Naêm 1920 taïi haø-Tieân, ngaøi NGOÂ-VAÊN-CHIEÂU laïi nghe danh xöng aáy laàn thöù hai cuøng vôùi caùc vò Ñöùc, Söï, Dieâu :

“CAO-ÑAØI minh nguyeät NGOÂ-VAÊN-CHIEÂU”.

Vaøo ñaàu naên 1921, taïi Döông-Ñoâng, Phuù-Quoác laàn thöù ba ñöùc NGOÂ laïi ñöôïc nghe ñeán ñaïi danh töø Cao-Ñaøi trong caâu :

“CAO-ÑAØI TIEÂN-OÂNG ÑAÏI-BOÀ-TAÙT MA-HA-TAÙT”

vaø ngaøi ñöôïc daïy goïi Tieân-OÂng baèng THAÀY sau hai laàn nhìn thaáy THIEÂN-NHAÕN (1921) vaø caûnh BOÀNG-LAI (1924). THIEÂN-NHAÕN ñaõ ñöôïc choïn laøm bieåu töôïng cho söï thôø phöôïng cuûa toøn theå tín ñoà CAO-ÑAØI vaø taát caû caùc Hoäi Thaùnh, Thaùnh sôû trong ÑÑTKPÑ.

Cuoái naêm Aát-Söûu (1925), vò AAÊAÂ môùi daïy ba cuï CAO-QUYØNH-CÖ, PHAÏM-COÂNG-TAÉC, CAO-HOAØI-SANG muoán thoâng coâng vôùi voâ hình ñöôïc nhanh nheïn hôn thì phaûi thay vieäc Xaây baøn baèng caùch söû duïng Ngoïc cô. Maõi ñeán Teát Döông lòch (01-01-1926), ba cuï CÖ, TAÉC,SANG môùi bieát ñöôïc vò AAÊAÂ aáy laø oâng TRÔØI, chính laø ñöùc CAO-ÑAØI THÖÔÏNG-ÑEÁ vaäy.

III. GIAÙO CHUÛ VAØ SÖÏ THÔØ PHÖÔÏNG :

1.GIAÙO CHUÛ : Giaùo chuû ñaïo Cao-Ñaøi laø ñöùc NGOÏC-HOAØNG THÖÔÏNG-ÑEÁ taù danh Cao-Ñaøi Tieân-OÂng Ñaïi-Boà-Taùt Ma-Ha-Taùt laø ñaáng voâ hình, khoâng coù xaùc phaøm coøn goïi laø ñaáng TAÏO-HOÙA.

2. SÖÏ THÔØ PHÖÔÏNG :

a) Thôø THIEÂN-NHAÕN : Töôïng tröng cho ñöùc CAO-ÑAØI THÖÔÏNG-ÑEÁ, coù NHÖÏT-NGUYEÄT-TINH, TAM-GIAÙO, TAM-TRAÁN, NGUÕ-CHI.

b) Thôø PHAÄT-MAÃU : Thôø ñöùc DIEÂU-TRÌ KIM-MAÃU, cuõng laø ñaáng voâ hình, khoâng coù xaùc phaøm, bieåu hieän baèng moät voøng troøn, goïi laø VOÂ-CÖÏC vaø CÖÛU VÒ TIEÂN-NÖÔNG.

Ngoaøi ra, coøn coù söï thôø phöôïng caùc baäc KHAI QUOÁC ÑAÏI-COÂNG-THAÀN, ANH HUØNG LIEÄT SYõ vaø caùc baäc ÑAÏI-ÑAÏO TIEÀN KHAI TOÂN LINH LIEÄT VÒ,….

VI. TOÂN CHÆ - MUÏC ÑÍCH CUÛA ÑAÏO CAO ÑAØI:

1. TOÂN CHÆ: TAM GIAÙO QUI NGUYEÂN- NGUÕ CHI HIEÄP NHÖÙT hay vaïn giaùo nhaát lyù cuøng theå hieän ñaày ñuû tính Coâng bình*Baùc aùi*Töø bi

2. MUÏC ÑÍCH :

+ Taän ñoä, cöùu roãi vaø phuïng söï nhôn sanh trong kyø ba ñaïi aân xaù caû veà maët theå xaùc (höõu hình) laãn linh hoàn (voâ hình) cho ngöôøi soáng laãn ngöôøi cheát.

+ Dìu daét nhôn sanh tu hoïc vaø laøm theo “Phaùp Chaùnh Truyeàn Taân Luaät” cuûa ÑÑTKPÑ vaø Phaùp luaät nhaø nöôùc XHCN hieän haønh.

V. ÑAÏO LUAÄT : Coù theå phaân laøm 2 loaïi laø Theá Luaät (luaät leä ngoaøi ñôøi) vaø Ñaïo luaät ( laø luaät leä lieân quan ñeán ñôøi soáng trong ñaïo). Chuùng ta ôû ñaây chæ xeùt veà Ñaïo luaät thì coù maáy ñieåm chính lieân quan ñeán teá leã laø : Ñaïo phuïc, aên chay, kinh keä, cuùng kieán vaø haàu ñaøn.

1. ÑAÏO PHUÏC : Khi nhaäp moân roài thì ngöôøi tín ñaïo CAO-ÑAØI phaûi maëc Ñaïo phuïc laø boä aùo daøi traéng (Tieåu phuïc, Baïch y) moãi khi cuùng kieán vì maøu traéng töôïng tröng cho söï thanh khieát vaø laø maøu saéc toång hôïp cuûa caùc maøu khaùc, maø toân giaùo CAO-ÑAØI laø moät neàn ñaïo toång hôïp taát caû tinh hoa cuûa caùc toân giaùo khaùc treân theá giôùi. Neáu laø Nam giôùi thì ñoäi theâm chieác khaên ñoùng maøu ñen khi sinh hoaït ñaïo söï vaø cuùng tieåu ñaøn (tieåu leã), coøn khaên ñoùng traéng khi cuùng ñaïi ñaøn (ñaïi leã) vaø aùo daøi traéng thì oáng tay daøi roäng (Ñaïi phuïc). Ngoaøi ra, neáu laø Chöùc saéc Thieân phong cuûa Hoäi Thaùnh thì coù ñaïo phuïc tam thanh (Vaøng, xanh, ñoû), ngöôøi leã syõ maëc ñaïo phuïc nhö ngöôøi hoïc troø khi xöa; ngaøy teát coå truyeàn daân toäc, ngöôøi tín ñoà CAO-ÑAØI thöôøng maëc aùo daøi, khaên ñoùng baèng gaám boâng vôùi caùc maøu xanh döông, laù caây hoaëc ñen tuøy theo sôû thích, chính laø quoác phuïc Vieät Nam vaäy.

2.TRAI KYØø (AÊn chay) : Khi nhaäp moân caàu ñaïo roài ngöôøi tín höõu ñeàu aên chay nhöng tuøy theo lieäu löôïng cuûa mình, phaûi toái thieåu töø 6 ngaøy, 10 ngaøy, 16 ngaøy/thaùng hoaëc tröôøng trai (khoâng coøn aên maën nöõa).

3. KINH KEÄ & CUÙNG KIEÁN : Ngöôøi tín höõu ñaïo CAO-ÑAØI caàn phaûi thuoäc caùc baøi kinh Thieân ñaïo, Theá ñaïo & caùch leã baùi ñeå haønh leã cuùng moãi ngaøy 4 laàn (Töù thôøi : Tyù, Ngoï, Meïo, Daäu) tröôùc Thòan baøn taïi Thaùnh thaát gaàn nhaø hoaëc taïi nhaø cuûa mình. Tuy nhieân vì coâng vieäc möu sinh haèng ngaøy neân chuùng ta coù theå choïn 1 trong 4 thôøi ñeå baùi leã ñöùc CHÍ-TOÂN – PHAÄT-MAÃU, Chö Thieân. Vieäc cuùng kieán aáy laø boån phaän Thieâng-Lieâng maø moïi tín ñoà ñeàu phaûi giöõ gìn thaät nghieâm ngaët, khoâng xao laõng.

4. HAÀU ÑAØN : Moãi thaùng coù 2 kyø töùc laø hai ngaøy Soùc, Voïng (Muøng 1 vaø 15 aâm lòch) chö tín höõu Ñaïi-Ñaïo phaûi hoäi tuï veà Thaùnh sôû ôû gaàn nhaø hoaëc nôi mình nhaäp moân caàu Ñaïo ñeå ñöôïc chaàu leã ñöùc CHÍ-TOÂN vaø caùc ñaáng Thieâng-Lieâng, ñoïc nhöõng baøi kinh vaø phaûi coá gaéng thöïc haønh yù nghóa cuûa nhöõng lôøi chaâu ngoïc aáy. Ñoàng thôøi ñöôïc nghe lôøi giaùo huaán (Thuyeát minh giaùo lyù) cuûa caùc Chöùc saéc trong Ñaïo.

Vaø ngöôøi tín höõu CAO-ÑAØI phaûi laáy PHAÙP CHAÙNH TRUYEÀN – TAÂN LUAÄT laøm qui cuû chuaån thaèng, trong ñoù vieäc giöõ gìn “NGUÕ GIÔÙI CAÁM” cuøng vôùi “TÖÙ ÑAÏI ÑIEÀU QUI” laø neàn taûng, laø khuoân vaøng thöôùc ngoïc treân con ñöôøng tu hoïc vaø haønh ñaïo.

a) NGUÕ GIÔÙI CAÁM :

+ Moät caám saùt sanh.

+ Hai caám troäm caép.

+ Ba caám taø daâm.

+ Boán caám say röôïu.

+ Naêm caám laùo xöôïc, xaûo traù.

b) TÖÙ ÑAÏI ÑIEÀU QUI :



1. Phaûi tuaân theo lôøi daïy cuûa Beà Treân, chaúng hoå chòu cho böïc thaáp hôn ñieàu ñoä, laáy leã hoøa ngöôøi, lôõ laàm phaûi aên naên chòu thieät.

2. Chôù khoe taøi, ñöøng cao ngaïo, queân mình maø laøm cho ngöôøi,

giuùp ngöôøi neân Ñaïo, ñöøng nhôù cöøu rieâng, chôù che laáp ngöôøi hieàn.

3. Baïc tieàn xuaát nhaäp phaân minh, ñöøng vay möôïn khoâng traû.

4. Tröôùc maët sau löng cuõng ñoàng moät böïc, ñöøng kænh tröôùc roài khinh sau.

B.3. MOÁI TÖÔNG QUAN GIÖÕA ÑAÏO CAO-ÑAØI VÔÙI BAÛN SAÉC VAÊN HOÙA DAÂN TOÄC :

Moät moái Ñaïo xuaát phaùt töø hoøn ngoïc Vieãn-Ñoâng, mieàn Nam Vieät-Nam theo tieáng goïi cuûa hoàn thieâng soâng nuùi töø nghìn xöa vôùi moät tieán trình lòch söû khaù daøi neân taân toân giaùo cuûa chuùng ta aûnh höôûng ít nhieàu cuûa neàn vaên hoaù giaøu baûn saéc daân toäc naøy, ñoàng thôøi töø khi môùi ra ñôøi thì ñaïo Cao Ñaøi ñaõ hoaø nhaäp vaøo taâm hoàn daân toäc, goùp phaàn giöõ gìn, naâng cao vaø phaùt trieån nhöõng truyeàn thoáng quyù baùu taïo cho neàn vaên hoaù nöôùc nhaø caøng beàn vöõng vaø phong phuù hôn.

· Tröôùc heát ta thaáy nhaän thöùc vaên hoaù vaø giaùo lyù ñaïo Cao-Ñaøi ñeàu

theo tö duy Trieát hoïc Ñoâng phöông laáy Dòch lyù laøm caên baûn vôùi Thaùi cöïc, aâm döông, nguõ haønh laïi ngaãu nhieân truøng hôïp vôùi Ñòa lyù nhö : “Traõi roäng baûn ñoà theá giôùi, nhìn daõi ñaát Vieät-Nam ñoaïn Nguõ- Haønh-Sôn laáy laøm taâm veõ moät voøng troøn coù ñöôøng kính töø muõi Caø-Mau ñeán ñænh ñaàu Nam-Quan. Daõi ñaát hình cong chöõ S chia voøng troøn laøm hai nöûa : Moät beân ñaát lieàn, beân coøn laïi laø bieån; trong ñaát lieàn coù bieån Hoà (Campuchia) vaø trong phaàn bieån laïi coù quaàn ñaûo Haûi-Nam (Trung-quoác). Coøn theo Dòch lyù, Thaùi-Cöïc doäng sinh nghi Döông, tònh sinh nghi AÂm goïi laø Luôõng-nghi, Löôõng-nghi töông taùc sinh Töù-Töôïng töùc laø trong Thaùi-Döông coù Thieáu-Aâm vaø trong Thaùi-Aâm coù Thieáu-döông, Töù-Töôïng sinh Baùt-Quaùi vaø töø ñoù taïo ra muoân loaøi vaïn vaät. ÔÕ ñaây : Phaàn bieån laø Thaùi-AÂm, ñaûo Haûi-Nam laø Thieáu-Döông; coøn phaàn ñaát lieàn laø Thaùi-Döông vaø bieån Hoà laø Thieáu-Aâm, nghóa laø trong ñaát lieàn coù bieån (Trung döông höõu aâm) vaø trong bieån coù ñaát lieàn (Trung aâm höõu döông).

· Thi vaên cuûa ñaïo Cao-Ñaøi ñaõ loàng vaøo thi vaên Vieät-Nam. Neáu nhö vaên

· chöông cuûa chuùng ta coù nhöõng aùng vaên xuoâi, caùc loái phuù, thô luïc baù

song thaát luïc baùt, ñöôøng luaät, töù tuyeät…., coù vaàn coù vaän thì trong thi vaên cuûa ñaïo Cao-Ñaøi cuõng theå hieän ñaày ñuû caùc theå loaïi aáy, töø lôøi daïy cuûa ñaáng Chí-Toân, ñöùc Töø-Maãu, caùc vò Phaät, Tieân, Thaùnh, Thaàn giaùng cô daïy Ñaïo nhö caùc Thaùnh ngoân, kinh keä,….

Ví duï : * Thô töù tuyeät :

“Muoân kieáp coù Ta naém chuû quyeàn,

Vui loøng tu nieäm höôûng aân Thieân;

Ñaïo maàu röôùi khaép nôi traàn theá,

Ngaøn tuoåi muoân teân giöõ troïn bieân”.

Hay baøi kinh cuùng Töù thôøi haèng ngaøy coù caùc baøi kinh Nieäm höông, Khai kinh, Phaät Maãu chôn kinh,…ñeàu vieát theo theå song thaát luïc baùt.

* Thô song thaát luïc baùt :

“Ñaïo goác bôûi loøng thaønh tín hieäp,

Loøng nöông nhang khoùi tieáp truyeàn ra,

Muøi höông lö ngoïc bay xa ;

Kænh thaønh caàu nguyeän Tieân gia chöùng loøng.”…….

· Moät soá nhaø thô thuôû sanh tieàn ñaõ laøm raïng danh cho neàn vaên hoïc nöôùc nhaø vaø khi maát ñi phaûi chôø ñeán luùc ñaïo Cao-Ñaøi khai môû ñöôïc ñöùc Chí-Toân cho veà gíang cô daïy Ñaïo nhö :

ÑOAØN-THÒ-ÑÆEÅM (Hoàng-Haø nöõ syõ) laø moät nhaø thô nöõ khaù noåi tieáng trong laøng thi vaên vaøo theá kyû 18, ñaõ ñeå laïi cho ñôøi moät taùc phaåm vaên hoïc coù giaù trò lôùn laø : “Chinh phuï ngaâm”. Sau khi qui tieân chôø maõi ñeán luùc khai Ñaïo thì ñöôïc ñöùc NGOÏC-HOAØNG THÖÔÏNG-ÑEÁ - Cha chung cuûa nhaân loaïi cho veà giaùng cô. Nöõ Tieân Ñoaøn-Thò-Ñieåm duøng huyeàn cô dieäu buùt Tieân gia trong ñaïo Cao-Ñaøi vieát neân “Nöõ trung tuøng phaän”. Ñaây laø taùc phaåm ñoäc nhaát voâ nhò trong kho taøng vaên chöông Vieät-Nam vì noù khoâng do moät con ngöôøi baèng xöông baèng thòt coõi phaøm traàn saùng taùc maø laø cuûa ñaáng Nöõ Tieân nôi thöôïng giôùi taïo ra. “Nöõ trung tuøng phaän” nhö moät ñoaïn tieáp boå sung cho “Chinh phuï ngaâm”- Taùc phaåm giaùo duïc nöõ phaùi veà Nhôn ñaïo vôùi töù ñöùc, tam tuøng vaø coøn saâu xa hôn laø phuï nöõ caàn tieán leân Thieân Ñaïo ñeå caàn thoaùt khoûi söï luaân hoài. Tieân nöông Ñoaøn-Thò-Ñieåm coøn ñöôïc lònh Ôn Treân giaùng cô ban cho ñaïo Cao- Ñaøi 8 baøi kinh Theá Ñaïo duøng trong tang leã :

1 .Kinh tuïng khi vua baêng haø. 6 .Kinh tuïng huynh ñeä maõn phaàn.

2 .Kinh tuïng khi thaày qui vò. 7 .Kinh tuïng khi choàng qui vò.

3 .Kinh caàu toå phuï ñaõ qui tieân. 8 .Kinh tuïng khi vôï qui lieãu.

4 .Kinh tuïng cha meï ñaõ qui lieãu.

5 .Kinh tuïng baø con thaân baèng quyeán thuoäc qui lieãu.

Hay NGUYEÃN-BÆNH-KHIEÂM (Traïng-Trình) cuõng laø nhaø thô lôùn

cuûa daân toäc vieát caùc lôøi tieân tri ñöôïc goïi laø “Saám Traïng Trình”,

oâng coù Thaùnh danh trong ñaïo Cao-Ñaøi laø Thanh-Sôn Ñaïo-Nhôn, hay

caùc vò vua quan cuûa chuùng ta nhö : Laïc-Long-Quaân, AÂu-Cô, Tröng

-Traéc Nöõ Vöông, Trieäu-Thò-Trinh, Höng-Ñaïo-Vöông, Leâ-Vaên

Duyeät, Phan-Thanh-Giaûn, Hoà-Chí-Minh,V.V... Sau khi qui tieân cuõng

chôø luùc khai ñaïo veà giaùng cô.

Ví duï nhö baøi thô cuûa Hoà Chuû tòch :

“HOÀ NGUYEÃN-Taát-Thaønh chí lieät oanh,

CHÍ taâm AÙI chuùng noùi theo haønh;

MINH truyeàn QUOÁC-Ñaïo Thieân thô ñònh,

Giaùng toû khuùc noâi cuoäc töû sinh”.

· Ñaïo Cao-Ñaøi ra ñôøi tieáp noái truyeàn thoáng daân toäc laø söû duïng nhaïc leã

vaøo trong cuùng baùi nhö : Chieác troáng, ñaøn, saùo, nhòp… Vì caùc khí cuï, nhaïc cuï naøy voán ñöôïc nhaân daân ta duøng töø thuôû coù caùc vua Huøng laø chieác troáng ñoàng Ñoâng-Sôn. Sau naøy khi quaân ra traän cuõng ñaùnh troáng ñeå thuùc giuïc tinh thaàn nghóa só. Trong caùc buoåi teá, leã hoäi truyeàn thoáng, trong ngheä thuaät saân khaáu haùt cheøo, tuoàng coå, ngaâm thô,.. ñeàu söû duïng caùc loaïi naøy.

· Khi Ñoàng nhi ñoïc kinh vôùi gioïng Nam-ai nghe traàm buoàn qua caùc baøi

Nieäm höông, Khai kinh hay moät soá baøi kinh khi ngöôøi thaân qui lieãu, vaø ñoâi luùc vôùi gioïng Nam-xuaân hôùn hôû nhö muoán vöôn leân ñöôïc nghe qua caùc baøi Ngoïc-Hoaøng böûu kinh vaø Tam-giaùo chôn kinh ñöôïm saéc thaùi cuûa ngheä thuaät saân khaáu coå truyeàn.

Caùch cuùng baùi, ñi leã cuûa Ñaïo cuõng tieáp noái truyeàn thoáng teá leã caùc vò vong thaân vì quoác hay teá leã thaàn linh hoaëc leã cuùng gioã toå Huøng-Vöông (Nhöõng ngöôøi coù coâng gaày döïng, saùng taïo ñaát nöôùc), nhöng ñaïo Cao-Ñaøi ngoaøi vieäc cuùng teá cho caùc vong hoàn chieán só coù muùa Long-Maõ thay vì muùa Laân (Theo ngöôøi Hoa), chuùng ta coøn caàu nguyeän cho taát caû vong linh nhöõng ngöôøi ñaõ khuaát ñöôïc sieâu thoaùt.

· Chuùng ta cuõng xem troïng vieäc thôø cuùng oâng baø toå tieân (Cöûu huyeàn

thaát toå) laø taäp tuïc töø nghìn xöa cuûa ngöôøi daân vieät maø sau naøy cuï Nguyeãn-Ñình-Chieåu coù noùi :

“Thaø ñui maø giöõ ñaïo nhaø,

Coøn hôn coù maét oâng cha khoâng thôø”.

· Caùc vò Tieàn boái cuûa ÑÑTKPÑ nhö : Cao-Trieàu-Phaùt, Nguyeãn-Vaên

-Cui, Phan-Vaên-Toøng, Nguyeãn-Vaên-Ngôïi, Nguyeãn-Thò-Sang, Hoaøng-Minh-Vieãn, Toâ-Vaên-Pho,… Tröôùc ñaây, cuõng yù thöùc ñöôïc moät phaàn traùch nhieäm cuûa moät ngöôøi coâng daân ñoái vôùi ñaát nöôùc, chöù khoâng chæ lo cho Ñaïo maø queân ñi truyeàn thoáng quí baùu cuûa daân toäc laø tinh thaàn chieán ñaáu ñeå baûo veä toå quoác, giuùp daân giuùp nöôùc laøm troøn traùch nhieäm vôùi quoác gia daân toäc ñuùng vôùi caâu :

“Trai thôøi trung hieáu laøm ñaàu”.

· Gioøng gioáng Bích-Ngoïc con Hoàng chaùu Laïc voán xem troïng nhaân

nghóa, trung hieáu thì giaùo lyù CAO-ÑAØI cuõng daïy cho con ngöôøi veà ñaïo laøm ngöôøi phaûi thaønh tín hieáu ñeå lieâm syõ nghóa laø trung vôùi quoác gia daân toäc, hieáu thaûo vôùi ñaáng sinh thaønh döôõng duïc ñöôïc theå hieän qua caùc ngaøy Gioã Quoác Toå LAÏC-LONG-QUAÂN, muøng 01-01 Teát coå truyeàn, Gioã Quoác Maãu AÂU-CÔ, ngaøy 05-05, Gioã Toå HUØNG-VÖÔNG 10-03 AÂm lòch vaø caùc ngaøy Soùc, Voïng hay Kî côm ñoái vôùi caùc vò coù coâng vôùi Ñaïo. Sau khi leã baùi, ngöôøi tín höõu CAO-ÑAØI quaây quaàn beân maâm côm chay nhö moät ñaïi gia ñình maø trong daân gian thöôøng thieát kî gioã trong thaân toäc hay leã hoäi ñình laøng thoân xoùm vaø coøn cao hôn nöõa laø phaûi troïn loøng toân kính vôùi : “Cha Trôøi – Meï Ñaát” ñöôïc nhìn thaáy qua caùc leã hoäi lôùn haèng naêm nhö Leã Vía ñöùc CHÍ-TOÂN, ngaøy 09-01 AÂm lòch ñuùng vôùi caâu : “Muøng 9 Vía Trôøi”, vaø ngaøy Raèm Trung Thu laø Leã Vía ñöùc DIEÂU-TRÌ KIM-MAÃU. Ñoù laø neùt tieâu bieåu hoøa hôïp vôùi neáp soáng coå truyeàn cuûa neàn vaên hoùa Noâng nghieäp toàn taïi töø laâu ñôøi trong lòch söû daân toäc.

· Caùch aên maëc cuûa ngöôøi Vieät-Nam ngaøy nay coù hôïp thôøi hôn, goïn gaøng

hôn xöa kia, nhöng chieác aùo daøi vaãn laø truyeàn thoáng quyù baùu chæ coù ngöôøi Vieät-Nam môùi coù ñöôïc thì ñaïo CAO-ÑAØI cuõng choïn chính chieác aùo daøi laøm ñaïo phuïc cho tín höõu, maø phaûi laø chieác aùo daøi traéng (Nam vaän theâm chieác khaên ñoùng) moãi khi cuùng baùi hay döï leã Ñaïo.

Con ngöôøi Vieät-Nam xöa nay voán ñoaøn keát thöông yeâu nhau. Bôûi ñoaøn keát môùi ñaùnh baïi moïi keû thuø :

“Moät caây laøm chaúng neân non,

Ba caây chuïm laïi neân hoøn nuùi cao” thì tín höõu CAO-ÑAØI cuõng ñöôïc daïy doã qua Thaùnh ngoân

Töø huaán :

“Moät caây haù chaúng neân röøng,

Duø caây cao aáy chín töøng maây xanh”. Vaø nhaân

daân ta yù thöùc ñöôïc :

“Nhieãu ñieàu phuû laáy giaù göông,

Ngöôøi trong moät nöôùc phaûi thöông nhau cuøng”

Moïi ngöôøi luoân giuùp ñôõ nhau trong khoù khaên hoaïn naïn thì tín höõu CAO-ÑAØI cuõng laø daân toäc Vieät-Nam neân baàu nhieät huyeát aáy khoâng theå thoaùt khoûi ñònh luaät “töông trôï” naøy. Coøn “Neáu khoâng thöông yeâu nhau ñöôïc thì chôù ñaëng gheùt nhau” nhö ñöùc NGOÏC-HOAØNG THÖÔÏNG-ÑEÁ ñaõ daïy neân söù maïng cuûa tín höõu CAO-ÑAØI trong giai ñoaïn hieän nay laø ngoaøi vieäc phoå ñoä hoaèng hoùa ñaïo Trôøi vaø cöùu roãi chuùng sanh, lieân giao haønh ñaïo thì tröôùc maët coøn laø vieäc lo chaån teá xaõ hoäi, giuùp ñôõ nhöõng nôi bò thieân tai baõo luït, xaây döïng nhaø tình thöông tình nghóa, giuùp HS-SV ngheøo vöôït khoù,…Nghóa laø chuùng ta cuøng goùp moät tay vaøo ñeå xaây döïng ñaát nöôùc vaø giuùp ñôõ nöôùc baïn; coù nhö theá môùi “Toát ñaïo – ñeïp ñôøi” thì “Nöôùc môùi vinh * Ñaïo môùi saùng”

· Theo chieàu daøi lòch söû ñaát nöôùc ñaõ löu laïi bieát bao nhieâu di tích loch

söû, di tích vaên hoùa töø ñeàn Huøng-Vöông (Vónh-Phuù), thaønh Coå-Loa, thaønh Thaêng-Long, coá ñoâ Hueá, vaên mieáu Quoác- töû-giaùm,…ñeán Beán Nhaø roàng nôi Baùc ra ñi tìm ñöôøng cöùu nöôùc, roài ñòa ñaïo Cuû-Chi laø caên cöù vöõng chaéc cuûa CM mieàn Nam,…

Ñeå goùp phaàn taïo theâm cho ñaát nöôùc, tuy chöa phaûi laø Di tích lòch söû hay vaên hoùa thì ít ra cuõng laø nhöõng thaéng caûnh toân theâm veû ñeïp cho queâ höông, laø nôi tham quan haønh leã cho khaùch thaäp phöông (Keå caû ngöôøi nöôùc ngoaøi). Neáu Thieân-Chuùa giaùo coù nhaø thôø Ñöùc Baø, nhaø thôø Cha Tam Chôï-Lôùn,… Phaät-giaùo coù chuøa Höông, chuøa Thieân Muï, chuøa Vónh Nghieâm, …thì ñaïo Cao-Ñaøi coù : Toøa-Thaùnh Taây-Ninh, Toaø-Thaùnh Ngoïc-Saéc (Caø-Mau), Toøa-Thaùnh Chaâu-Minh (Beán-Tre), Toøa Thaùnh Moâng-Thoï (Kieân-Giang), Toøa-Thaùnh Chôn-Lyù (Tieàn-Giang), Toå Ñình Chieáu-Minh (Caàn-thô), Trung-Höng Böûu Toøa (Ñaø-Naüng),…thuoäc 9 Hoäi Thaùnh hay Nam-Thaønh Thaùnh thaát ñaõ ñöôïc Nhaø nöôùc coâng nhaän tö caùch phaùp nhaân, laø nôi vöøa ñöôïc Ñaøi Truyeàn hình Vieät-Nam ñöa tin laø :”Cô sôû vaên hoùa ñaïo CAO-ÑAØI thaønh phoá Hoà-Chí-Minh”.

Vaø xeùt cho cuøng giaùo lyù cuûa ñaïo CAO-ÑAØI cuõng khoâng naèm ngoaøi yù thöùc cuûa daân toäc Vieät Nam laø :

² Xem troïng thaønh tín nhaân nghóa.

² Giaùo duïc gia ñình treân thuaän döôùi hoøa.

² Phuïc vuï xaõ hoäi theo ñònh höôùng vaên minh khoa hoïc kyõ thuaät.

² Goùp phaàn xaây döïng baûo veä toå quoác vaø phuïng söï hoøa bình theá

giôùi neân gaàn maõn thôøi cuùng, ngöôøi tín höõu CAO-ÑAØI luoân luoân ñoïc baøi “Nguõ nguyeän”.

C. KEÁT-LUAÄN :

Nhö vaäy keå töø khi taân toân giaùo cuûa chuùng ta môùi ra ñôøi thì khoâng theå taùch rôøi Hoàn daân toïâc maø ñaõ hoøa quyeän vaøo truyeàn thoáng quyù baùu cuûa gioøng gioáng Roàng-Tieân ñeå taïo theâm beà daày cho neàn vaên hoùa daân toäc. Ñaïo CAO-ÑAØI laø söï toång hôïp tinh tuùy nhieàu toân giaùo vaø vaên hoùa cuûa caû Kim Coå – Ñoâng Taây coù theå noùi ÑÑTKPÑ laø söï quy naïp tinh hoa Phaät-Tieân-Thaùnh theo quan ñieåm Coâng-bình – Baùc-aùi – Töø-bi, theå hieän tính ñaïi ñoàng khoâng bieân giôùi :

“THAÀY xuoáng theá kyø ba khai Ñaïo,

Ñem ba neàn toân giaùo thuyeát minh;

Döïng xaây chuû nghóa hoøa bình,

“Ñaïi-doàng” chaùnh lyù, Ñaïo Huyønh phaùt höng”.

Coøn vaên hoùa daân toäc laø söï keát hôïp tinh hoa cuûa nhieàu nöôùc treân theá giôùi töø xöa ñeán nay. Vaø vaên hoùa Vieät-Nam ñang hoøa nhaäp vôùi vaên hoùa khaép naêm chaâu ñuû loaïi theå hình. Nhöng chuùng ta phaûi bieát choïn nhöõng tinh hoa (laønh maïnh) ñeå ñöa vaøo neàn vaên hoùa nöôùc nhaø, nghóa laø “hoøa nhaäp” chöù khoâng “hoøa tan”. Vaø ngöôøi tín höõu CAO-ÑAØI cuõng vaäy bieát suøng baùi Ñaïo laø toát, nhöng phaûi saùng suoát choïn löïa ñieàu gì neân hoaëc khoâng neân laøm cuõng coù nghóa laø theo söï “Chaùnh tín” chöù khoâng “Meâ tín”, khoâng neâân taïo ñieàu kieän thuaän lôïi cho nhöõng keû möôïn Ñaïo taïo Ñôøi. Chuùng ta haõy cuøng nhau laøm toát ñöôïc nhöõng ñieàu chaùnh ñaùng aáy thì toân giaùo daân toäc, baûn saéc vaên hoùa quoác gia môùi töôi saùng vaø beàn vöõng ñeå moïi ngöôøi cuøng tieán ñeán con ñöôøng “CHAÂN-THIEÄN-MYÕ”./.

Hieáu nöõ TOÂ-CHAÂU & Nghóa phuï CHÍ-ÑAÏT

[Tịnh Ngọc]

B.2. ĐẠO CAO-ĐÀI :

I. SỰ XUẤT HIỆN CỦA ĐẠO CAO-ĐÀI :

Như mọi người chúng ta đều biết quốc gia Việt-Nam là moat dất nước đa tôn giáo (Trước kia cha ông chúng ta đọc sách Thánh hiền nên khuyên dạy con cháu, môn đồ của mình ăn ở hiền lành, là nam nhi phải có khí tiết anh hùng,…theo Nho-giáo, Đạo-giáo). Nhờ cá tính tổng hợp của dân tộc ta về tín ngưỡng nên ta sẵn sàng tiếp thu tinh hoa của nền văn minh từ Aán-Độ là Phật-giáo, rồi sau nầy là Thiên-Chúa-giáo, Tin-Lành của các nước khác trên thế giới. Và rồi có một niềm hạnh phúc lớn, cũng là niềm tự hào của dân tộc Việt-Nam, một ánh hào quang rực rỡ đã ngự trị trong lòng dân tộc – Một tân tôn giáo xuất hiện trên chính đất nước Việt-Nam, mà chính xác hơn là miền Nam Việt-Nam – ĐẠI-ĐẠO TAM-KỲ PHỔ-ĐỘ hay đạo CAO-ĐÀI. Đó là mối đạo kỳ ba đại-ân-xá do đấng NGỌC-HOÀNG THƯỢNG-ĐẾ (Đấng giáo chủ Vô-vi) đã dùng huyền cơ diệu bút giáng trần khai lập Đạo vào giờ Tý, ngày 23-08 Bính-Dần (Thứ tư, 29-09-1926). Đức CAO-ĐÀI dạy các môn đồ đầu tiên lập thành bản “TUYÊN NGÔN KHAI ĐẠO” và tờ “TỊCH-ĐẠO” (Tức là SỔ BỘ ĐẠO đầu tiên gồm 247 người tín đồ mà đại diện là 28 vị Tiền-Bối). Như vậy, dân tộc chúng ta đã có một tôn giáo riêng, một nền ĐẠI-ĐẠO được mở ra trên đất nước VIỆT-NAM, do chính người Việt-Nam vâng lệnh đức THƯỢNG-ĐẾ sáng lập nên, và cũng từ nơi đây truyền bá nền đạo ra khắp thế giới. Dân tộc Việt-Nam là một dân tộc được đức CHÍ-TÔN lựa chọn và ưu ái hơn các dân tộc khác được biểu hiện qua:

“Quốc-Đạo kim triêu thành Đại-Đạo,

Nam phong thử nhựt biến nhơn phong”.

Nghĩa là : “Quốc-Đạo Việt-Nam sẽ thành Đại-Đạo,

Nền phong hóa Việt Nam ngày kia trở thành nền phong hóa của nhân loại”.

Hoặc : “Từ thuở nước Nam chẳng Đạo nhà,

Nay Ta gầy dựng lập nên ra”,…

Nhờ có Quốc-Đạo (Đạo CAO-ĐÀI), dân tộc Việt Nam sau nầy sẽ làm chủ về tinh thần của toàn cầu :

Một nước nhỏ nhoi trong vạn quốc,

Ngày sau làm chủ mới là kỳ”.

Vậy tại sao đức THƯỢNG-ĐẾ lại chọn nước Việt Nam làm nơi khai sinh mối Đạo Trời vào thời kỳ thứ ba đại ân xá ?

Vì Ngài cần : “Phải có một nền giáo lý mới mẻ đủ khả năng kềm chế nhân loại trong sự thương sót chúng sanh” và “Chỉ có xứ Việt Nam còn duy trì được sự tôn sùng tổ phụ theo tục lệ cổ truyền, mặc dù xứ ấy chỉ biết chịu ở dưới quuyền lệ thuộc từ ngày tạo lập đến giờ. Ý Thầy muốn nó được giữ nguyên thể như vậy mãi…”

Điều vui mừng là đức Ngọc-Hoàng Thượng-Đế đã chọn mảnh đất lành để gieo hạt giống tốt hầu giúp chúng sanh thoát khỏi bến mê để sớm trở về với ngôi xưa vị cũ của mình như lòng đức Chí-Tôn - Từ-Mẫu hằng mong đợi :

“Hảo Nam bang ! Hảo Nam bang !

Tiểu quốc tảo khai hội Niết bàn;

Hạnh ngộ Cao Đài truyền Đại Đạo,

Hảo phùng Ngọc Đế ngự trần gian.

Thi ân tế chúng thiên tai tận,

Nhược thiệt nhược hư vạn đại an.

Chí bửu nhơn sanh vô giá định,

Năng tri giác thế sắc cao ban.”

II. XUẤT PHÁT ĐIỂM CỦA ĐẠO CAO ĐÀI :

Thực ra sư chào đời của một tân tôn giáo mệnh danh là ĐẠI-ĐẠO TAM-KỲ PHỔ-ĐỘ là do Thiên ý. Qua các sử liệu kinh, sách, di tích,… có từ ngàn xưa đã minh chứng những lời tiên tri trước khi đạo Cao-Đài xuất hiện như :

1. Trên đầu ngôi tháp cổ ở kinh đô Lhassa có hàng chữ tiếng

Tây-Tạng được dịch sang tiếng Anh rồi sang tiếng Việt là Đại-Đạo Tam-Kỳ Phổ-Độ cách nay mấy ngàn năm.

2. Trong quyển Giác-Mê-Ca có câu :

“Hữu duyên mới gặp Tam-Kỳ Phổ-Độ”.

3. Ngoài bìa kinh Phật-Tông Nguyên Lý của đạo Minh-Sư

năm 1650, có đôi liễn :

“CAO như Bắc khuyết nhơn chiêm nguỡng,

ĐÀI tại Nam phương đạo thống truyền”.

4. Thanh-Tịnh kinh có ghi : “Hữu di tích công viên quả mãn

lãnh đạo đơn thơ Thiên mạng phương khả truyền ĐĐTKPĐ”.

5. Quyển CLEF DES ORACLES có chép :

“Mạng hữu CAO-ĐÀI minh nguyệt chiếu”.

6. Trong quyển Aáu Học Tầm Nguyên có câu :

“Đầu thượng viết CAO-ĐÀI”.

7. Kinh Nhựt tụng của Phái Minh-Sư, do cụ Trần-Cao-Vân biên soạn có viết :

“Con cầu Phật-Tổ Như-Lai,

Con cầu cho thấu CAO-ĐÀI TIÊN-ÔNG.

Ngoài ra còn nhiều tài liệu khác ghi chép về sự tiên tri này. Đặc biệt, trong quyển Kỷ yếu hội thảo khoa học về Di sản Văn hóa đời Trần và Hưng-Đạo-Vương Trần-Quốc-Tuấn của tác giả Trịnh-Quang-Khanh (1995), có đoạn :

“…việc thăm dò thái ấp CAO-ĐÀI của Thượng tướng Thái sư Trần-Quang-Khải ,…” có nhắc đến danh CAO-ĐÀI từ thế kỷ 13, hay ở thành phố Nha-Trang có đường phố mang tên CAO-ĐÀI từ khi nào..?

Mãi đến năm 1919 (Kỷ-Mùi) tại tỉnh lỵ Tân-An, người đầu tiên trực tiếp nghe Hồng danh đức CAO-ĐÀI là ngài NGÔ-VĂN-CHIÊU :

“CAO-ĐÀI biến hóa theo lòng chúng sanh,

Đố ai hiểu được cái danh CAO-ĐÀI ?!?”.

Năm 1920 tại hà-Tiên, ngài NGÔ-VĂN-CHIÊU lại nghe danh xưng ấy lần thứ hai cùng với các vị Đức, Sự, Diêu :

“CAO-ĐÀI minh nguyệt NGÔ-VĂN-CHIÊU”.

Vào đầu năn 1921, tại Dương-Đông, Phú-Quốc lần thứ ba đức NGÔ lại được nghe đến đại danh từ Cao-Đài trong câu :

“CAO-ĐÀI TIÊN-ÔNG ĐẠI-BỒ-TÁT MA-HA-TÁT”

và ngài được dạy gọi Tiên-Ông bằng THẦY sau hai lần nhìn thấy THIÊN-NHÃN (1921) và cảnh BỒNG-LAI (1924). THIÊN-NHÃN đã được chọn làm biểu tượng cho sự thờ phượng của tòn thể tín đồ CAO-ĐÀI và tất cả các Hội Thánh, Thánh sở trong ĐĐTKPĐ.

Cuối năm Aát-Sửu (1925), vị AĂÂ mới dạy ba cụ CAO-QUỲNH-CƯ, PHẠM-CÔNG-TẮC, CAO-HOÀI-SANG muốn thông công với vô hình được nhanh nhẹn hơn thì phải thay việc Xây bàn bằng cách sử dụng Ngọc cơ. Mãi đến Tết Dương lịch (01-01-1926), ba cụ CƯ, TẮC,SANG mới biết được vị AĂÂ ấy là ông TRỜI, chính là đức CAO-ĐÀI THƯỢNG-ĐẾ vậy.

III. GIÁO CHỦ VÀ SỰ THỜ PHƯỢNG :

1.GIÁO CHỦ : Giáo chủ đạo Cao-Đài là đức NGỌC-HOÀNG THƯỢNG-ĐẾ tá danh Cao-Đài Tiên-Ông Đại-Bồ-Tát Ma-Ha-Tát là đấng vô hình, không có xác phàm còn gọi là đấng TẠO-HÓA.

2. SỰ THỜ PHƯỢNG :

a) Thờ THIÊN-NHÃN : Tượng trưng cho đức CAO-ĐÀI THƯỢNG-ĐẾ, có NHỰT-NGUYỆT-TINH, TAM-GIÁO, TAM-TRẤN, NGŨ-CHI.

b) Thờ PHẬT-MẪU : Thờ đức DIÊU-TRÌ KIM-MẪU, cũng là đấng vô hình, không có xác phàm, biểu hiện bằng một vòng tròn, gọi là VÔ-CỰC và CỬU VỊ TIÊN-NƯƠNG.

Ngoài ra, còn có sự thờ phượng các bậc KHAI QUỐC ĐẠI-CÔNG-THẦN, ANH HÙNG LIỆT SYõ và các bậc ĐẠI-ĐẠO TIỀN KHAI TÔN LINH LIỆT VỊ,….

VI. TÔN CHỈ - MỤC ĐÍCH CỦA ĐẠO CAO ĐÀI:

1. TÔN CHỈ: TAM GIÁO QUI NGUYÊN- NGŨ CHI HIỆP NHỨT hay vạn giáo nhất lý cùng thể hiện đầy đủ tính Công bình*Bác ái*Từ bi

2. MỤC ĐÍCH :

+ Tận độ, cứu rỗi và phụng sự nhơn sanh trong kỳ ba đại ân xá cả về mặt thể xác (hữu hình) lẫn linh hồn (vô hình) cho người sống lẫn người chết.

+ Dìu dắt nhơn sanh tu học và làm theo “Pháp Chánh Truyền Tân Luật” của ĐĐTKPĐ và Pháp luật nhà nước XHCN hiện hành.

V. ĐẠO LUẬT : Có thể phân làm 2 loại là Thế Luật (luật lệ ngoài đời) và Đạo luật ( là luật lệ liên quan đến đời sống trong đạo). Chúng ta ở đây chỉ xét về Đạo luật thì có mấy điểm chính liên quan đến tế lễ là : Đạo phục, ăn chay, kinh kệ, cúng kiến và hầu đàn.

1. ĐẠO PHỤC : Khi nhập môn rồi thì người tín đạo CAO-ĐÀI phải mặc Đạo phục là bộ áo dài trắng (Tiểu phục, Bạch y) mỗi khi cúng kiến vì màu trắng tượng trưng cho sự thanh khiết và là màu sắc tổng hợp của các màu khác, mà tôn giáo CAO-ĐÀI là một nền đạo tổng hợp tất cả tinh hoa của các tôn giáo khác trên thế giới. Nếu là Nam giới thì đội thêm chiếc khăn đóng màu đen khi sinh hoạt đạo sự và cúng tiểu đàn (tiểu lễ), còn khăn đóng trắng khi cúng đại đàn (đại lễ) và áo dài trắng thì ống tay dài rộng (Đại phục). Ngoài ra, nếu là Chức sắc Thiên phong của Hội Thánh thì có đạo phục tam thanh (Vàng, xanh, đỏ), người lễ sỹ mặc đạo phục như người học trò khi xưa; ngày tết cổ truyền dân tộc, người tín đồ CAO-ĐÀI thường mặc áo dài, khăn đóng bằng gấm bông với các màu xanh dương, lá cây hoặc đen tùy theo sở thích, chính là quốc phục Việt Nam vậy.

2.TRAI KỲø (Ăn chay) : Khi nhập môn cầu đạo rồi người tín hữu đều ăn chay nhưng tùy theo liệu lượng của mình, phải tối thiểu từ 6 ngày, 10 ngày, 16 ngày/tháng hoặc trường trai (không còn ăn mặn nữa).

3. KINH KỆ & CÚNG KIẾN : Người tín hữu đạo CAO-ĐÀI cần phải thuộc các bài kinh Thiên đạo, Thế đạo & cách lễ bái để hành lễ cúng mỗi ngày 4 lần (Tứ thời : Tý, Ngọ, Mẹo, Dậu) trước Thịan bàn tại Thánh thất gần nhà hoặc tại nhà của mình. Tuy nhiên vì công việc mưu sinh hằng ngày nên chúng ta có thể chọn 1 trong 4 thời để bái lễ đức CHÍ-TÔN – PHẬT-MẪU, Chư Thiên. Việc cúng kiến ấy là bổn phận Thiêng-Liêng mà mọi tín đồ đều phải giữ gìn thật nghiêm ngặt, không xao lãng.

4. HẦU ĐÀN : Mỗi tháng có 2 kỳ tức là hai ngày Sóc, Vọng (Mùng 1 và 15 âm lịch) chư tín hữu Đại-Đạo phải hội tụ về Thánh sở ở gần nhà hoặc nơi mình nhập môn cầu Đạo để được chầu lễ đức CHÍ-TÔN và các đấng Thiêng-Liêng, đọc những bài kinh và phải cố gắng thực hành ý nghĩa của những lời châu ngọc ấy. Đồng thời được nghe lời giáo huấn (Thuyết minh giáo lý) của các Chức sắc trong Đạo.

Và người tín hữu CAO-ĐÀI phải lấy PHÁP CHÁNH TRUYỀN – TÂN LUẬT làm qui củ chuẩn thằng, trong đó việc giữ gìn “NGŨ GIỚI CẤM” cùng với “TỨ ĐẠI ĐIỀU QUI” là nền tảng, là khuôn vàng thước ngọc trên con đường tu học và hành đạo.

a) NGŨ GIỚI CẤM :

+ Một cấm sát sanh.

+ Hai cấm trộm cắp.

+ Ba cấm tà dâm.

+ Bốn cấm say rượu.

+ Năm cấm láo xược, xảo trá.

b) TỨ ĐẠI ĐIỀU QUI :



1. Phải tuân theo lời dạy của Bề Trên, chẳng hổ chịu cho bực thấp hơn điều độ, lấy lễ hòa người, lỡ lầm phải ăn năn chịu thiệt.

2. Chớ khoe tài, đừng cao ngạo, quên mình mà làm cho người,

giúp người nên Đạo, đừng nhớ cừu riêng, chớ che lấp người hiền.

3. Bạc tiền xuất nhập phân minh, đừng vay mượn không trả.

4. Trước mặt sau lưng cũng đồng một bực, đừng kỉnh trước rồi khinh sau.

B.3. MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA ĐẠO CAO-ĐÀI VỚI BẢN SẮC VĂN HÓA DÂN TỘC :

Một mối Đạo xuất phát từ hòn ngọc Viễn-Đông, miền Nam Việt-Nam theo tiếng gọi của hồn thiêng sông núi từ nghìn xưa với một tiến trình lịch sử khá dài nên tân tôn giáo của chúng ta ảnh hưởng ít nhiều của nền văn hoá giàu bản sắc dân tộc này, đồng thời từ khi mới ra đời thì đạo Cao Đài đã hoà nhập vào tâm hồn dân tộc, góp phần giữ gìn, nâng cao và phát triển những truyền thống quý báu tạo cho nền văn hoá nước nhà càng bền vững và phong phú hơn.

· Trước hết ta thấy nhận thức văn hoá và giáo lý đạo Cao-Đài đều

theo tư duy Triết học Đông phương lấy Dịch lý làm căn bản với Thái cực, âm dương, ngũ hành lại ngẫu nhiên trùng hợp với Địa lý như : “Trãi rộng bản đồ thế giới, nhìn dãi đất Việt-Nam đoạn Ngũ- Hành-Sơn lấy làm tâm vẽ một vòng tròn có đường kính từ mũi Cà-Mau đến đỉnh đầu Nam-Quan. Dãi đất hình cong chữ S chia vòng tròn làm hai nửa : Một bên đất liền, bên còn lại là biển; trong đất liền có biển Hồ (Campuchia) và trong phần biển lại có quần đảo Hải-Nam (Trung-quốc). Còn theo Dịch lý, Thái-Cực dộng sinh nghi Dương, tịnh sinh nghi Âm gọi là Luỡng-nghi, Lưỡng-nghi tương tác sinh Tứ-Tượng tức là trong Thái-Dương có Thiếu-Aâm và trong Thái-Aâm có Thiếu-dương, Tứ-Tượng sinh Bát-Quái và từ đó tạo ra muôn loài vạn vật. Ỡ đây : Phần biển là Thái-Âm, đảo Hải-Nam là Thiếu-Dương; còn phần đất liền là Thái-Dương và biển Hồ là Thiếu-Aâm, nghĩa là trong đất liền có biển (Trung dương hữu âm) và trong biển có đất liền (Trung âm hữu dương).

· Thi văn của đạo Cao-Đài đã lồng vào thi văn Việt-Nam. Nếu như văn

· chương của chúng ta có những áng văn xuôi, các lối phú, thơ lục bá

song thất lục bát, đường luật, tứ tuyệt…., có vần có vận thì trong thi văn của đạo Cao-Đài cũng thể hiện đầy đủ các thể loại ấy, từ lời dạy của đấng Chí-Tôn, đức Từ-Mẫu, các vị Phật, Tiên, Thánh, Thần giáng cơ dạy Đạo như các Thánh ngôn, kinh kệ,….

Ví dụ : * Thơ tứ tuyệt :

“Muôn kiếp có Ta nắm chủ quyền,

Vui lòng tu niệm hưởng ân Thiên;

Đạo mầu rưới khắp nơi trần thế,

Ngàn tuổi muôn tên giữ trọn biên”.

Hay bài kinh cúng Tứ thời hằng ngày có các bài kinh Niệm hương, Khai kinh, Phật Mẫu chơn kinh,…đều viết theo thể song thất lục bát.

* Thơ song thất lục bát :

“Đạo gốc bởi lòng thành tín hiệp,

Lòng nương nhang khói tiếp truyền ra,

Mùi hương lư ngọc bay xa ;

Kỉnh thành cầu nguyện Tiên gia chứng lòng.”…….

· Một số nhà thơ thuở sanh tiền đã làm rạng danh cho nền văn học nước nhà và khi mất đi phải chờ đến lúc đạo Cao-Đài khai mở được đức Chí-Tôn cho về gíang cơ dạy Đạo như :

ĐOÀN-THỊ-ĐỈỂM (Hồng-Hà nữ sỹ) là một nhà thơ nữ khá nổi tiếng trong làng thi văn vào thế kỷ 18, đã để lại cho đời một tác phẩm văn học có giá trị lớn là : “Chinh phụ ngâm”. Sau khi qui tiên chờ mãi đến lúc khai Đạo thì được đức NGỌC-HOÀNG THƯỢNG-ĐẾ - Cha chung của nhân loại cho về giáng cơ. Nữ Tiên Đoàn-Thị-Điểm dùng huyền cơ diệu bút Tiên gia trong đạo Cao-Đài viết nên “Nữ trung tùng phận”. Đây là tác phẩm độc nhất vô nhị trong kho tàng văn chương Việt-Nam vì nó không do một con người bằng xương bằng thịt cõi phàm trần sáng tác mà là của đấng Nữ Tiên nơi thượng giới tạo ra. “Nữ trung tùng phận” như một đoạn tiếp bổ sung cho “Chinh phụ ngâm”- Tác phẩm giáo dục nữ phái về Nhơn đạo với tứ đức, tam tùng và còn sâu xa hơn là phụ nữ cần tiến lên Thiên Đạo để cần thoát khỏi sự luân hồi. Tiên nương Đoàn-Thị-Điểm còn được lịnh Ơn Trên giáng cơ ban cho đạo Cao- Đài 8 bài kinh Thế Đạo dùng trong tang lễ :

1 .Kinh tụng khi vua băng hà. 6 .Kinh tụng huynh đệ mãn phần.

2 .Kinh tụng khi thầy qui vị. 7 .Kinh tụng khi chồng qui vị.

3 .Kinh cầu tổ phụ đã qui tiên. 8 .Kinh tụng khi vợ qui liễu.

4 .Kinh tụng cha mẹ đã qui liễu.

5 .Kinh tụng bà con thân bằng quyến thuộc qui liễu.

Hay NGUYỄN-BỈNH-KHIÊM (Trạng-Trình) cũng là nhà thơ lớn

của dân tộc viết các lời tiên tri được gọi là “Sấm Trạng Trình”,

ông có Thánh danh trong đạo Cao-Đài là Thanh-Sơn Đạo-Nhơn, hay

các vị vua quan của chúng ta như : Lạc-Long-Quân, Âu-Cơ, Trưng

-Trắc Nữ Vương, Triệu-Thị-Trinh, Hưng-Đạo-Vương, Lê-Văn

Duyệt, Phan-Thanh-Giản, Hồ-Chí-Minh,V.V... Sau khi qui tiên cũng

chờ lúc khai đạo về giáng cơ.

Ví dụ như bài thơ của Hồ Chủ tịch :

“HỒ NGUYỄN-Tất-Thành chí liệt oanh,

CHÍ tâm ÁI chúng nói theo hành;

MINH truyền QUỐC-Đạo Thiên thơ định,

Giáng tỏ khúc nôi cuộc tử sinh”.

· Đạo Cao-Đài ra đời tiếp nối truyền thống dân tộc là sử dụng nhạc lễ

vào trong cúng bái như : Chiếc trống, đàn, sáo, nhịp… Vì các khí cụ, nhạc cụ này vốn được nhân dân ta dùng từ thuở có các vua Hùng là chiếc trống đồng Đông-Sơn. Sau này khi quân ra trận cũng đánh trống để thúc giục tinh thần nghĩa sĩ. Trong các buổi tế, lễ hội truyền thống, trong nghệ thuật sân khấu hát chèo, tuồng cổ, ngâm thơ,.. đều sử dụng các loại này.

· Khi Đồng nhi đọc kinh với giọng Nam-ai nghe trầm buồn qua các bài

Niệm hương, Khai kinh hay một số bài kinh khi người thân qui liễu, và đôi lúc với giọng Nam-xuân hớn hở như muốn vươn lên được nghe qua các bài Ngọc-Hoàng bửu kinh và Tam-giáo chơn kinh đượm sắc thái của nghệ thuật sân khấu cổ truyền.

Cách cúng bái, đi lễ của Đạo cũng tiếp nối truyền thống tế lễ các vị vong thân vì quốc hay tế lễ thần linh hoặc lễ cúng giỗ tổ Hùng-Vương (Những người có công gầy dựng, sáng tạo đất nước), nhưng đạo Cao-Đài ngoài việc cúng tế cho các vong hồn chiến sĩ có múa Long-Mã thay vì múa Lân (Theo người Hoa), chúng ta còn cầu nguyện cho tất cả vong linh những người đã khuất được siêu thoát.

· Chúng ta cũng xem trọng việc thờ cúng ông bà tổ tiên (Cửu huyền

thất tổ) là tập tục từ nghìn xưa của người dân việt mà sau này cụ Nguyễn-Đình-Chiểu có nói :

“Thà đui mà giữ đạo nhà,

Còn hơn có mắt ông cha không thờ”.

· Các vị Tiền bối của ĐĐTKPĐ như : Cao-Triều-Phát, Nguyễn-Văn

-Cui, Phan-Văn-Tòng, Nguyễn-Văn-Ngợi, Nguyễn-Thị-Sang, Hoàng-Minh-Viễn, Tô-Văn-Pho,… Trước đây, cũng ý thức được một phần trách nhiệm của một người công dân đối với đất nước, chứ không chỉ lo cho Đạo mà quên đi truyền thống quí báu của dân tộc là tinh thần chiến đấu để bảo vệ tổ quốc, giúp dân giúp nước làm tròn trách nhiệm với quốc gia dân tộc đúng với câu :

“Trai thời trung hiếu làm đầu”.

· Giòng giống Bích-Ngọc con Hồng cháu Lạc vốn xem trọng nhân

nghĩa, trung hiếu thì giáo lý CAO-ĐÀI cũng dạy cho con người về đạo làm người phải thành tín hiếu để liêm sỹ nghĩa là trung với quốc gia dân tộc, hiếu thảo với đấng sinh thành dưỡng dục được thể hiện qua các ngày Giỗ Quốc Tổ LẠC-LONG-QUÂN, mùng 01-01 Tết cổ truyền, Giỗ Quốc Mẫu ÂU-CƠ, ngày 05-05, Giỗ Tổ HÙNG-VƯƠNG 10-03 Âm lịch và các ngày Sóc, Vọng hay Kỵ cơm đối với các vị có công với Đạo. Sau khi lễ bái, người tín hữu CAO-ĐÀI quây quần bên mâm cơm chay như một đại gia đình mà trong dân gian thường thiết kỵ giỗ trong thân tộc hay lễ hội đình làng thôn xóm và còn cao hơn nữa là phải trọn lòng tôn kính với : “Cha Trời – Mẹ Đất” được nhìn thấy qua các lễ hội lớn hằng năm như Lễ Vía đức CHÍ-TÔN, ngày 09-01 Âm lịch đúng với câu : “Mùng 9 Vía Trời”, và ngày Rằm Trung Thu là Lễ Vía đức DIÊU-TRÌ KIM-MẪU. Đó là nét tiêu biểu hòa hợp với nếp sống cổ truyền của nền văn hóa Nông nghiệp tồn tại từ lâu đời trong lịch sử dân tộc.

· Cách ăn mặc của người Việt-Nam ngày nay có hợp thời hơn, gọn gàng

hơn xưa kia, nhưng chiếc áo dài vẫn là truyền thống quý báu chỉ có người Việt-Nam mới có được thì đạo CAO-ĐÀI cũng chọn chính chiếc áo dài làm đạo phục cho tín hữu, mà phải là chiếc áo dài trắng (Nam vận thêm chiếc khăn đóng) mỗi khi cúng bái hay dự lễ Đạo.

Con người Việt-Nam xưa nay vốn đoàn kết thương yêu nhau. Bởi đoàn kết mới đánh bại mọi kẻ thù :

“Một cây làm chẳng nên non,

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao” thì tín hữu CAO-ĐÀI cũng được dạy dỗ qua Thánh ngôn

Từ huấn :

“Một cây há chẳng nên rừng,

Dù cây cao ấy chín từng mây xanh”. Và nhân

dân ta ý thức được :

“Nhiễu điều phủ lấy giá gương,

Người trong một nước phải thương nhau cùng”

Mọi người luôn giúp đỡ nhau trong khó khăn hoạn nạn thì tín hữu CAO-ĐÀI cũng là dân tộc Việt-Nam nên bầu nhiệt huyết ấy không thể thoát khỏi định luật “tương trợ” này. Còn “Nếu không thương yêu nhau được thì chớ đặng ghét nhau” như đức NGỌC-HOÀNG THƯỢNG-ĐẾ đã dạy nên sứ mạng của tín hữu CAO-ĐÀI trong giai đoạn hiện nay là ngoài việc phổ độ hoằng hóa đạo Trời và cứu rỗi chúng sanh, liên giao hành đạo thì trước mặt còn là việc lo chẩn tế xã hội, giúp đỡ những nơi bị thiên tai bão lụt, xây dựng nhà tình thương tình nghĩa, giúp HS-SV nghèo vượt khó,…Nghĩa là chúng ta cùng góp một tay vào để xây dựng đất nước và giúp đỡ nước bạn; có như thế mới “Tốt đạo – đẹp đời” thì “Nước mới vinh * Đạo mới sáng”

· Theo chiều dài lịch sử đất nước đã lưu lại biết bao nhiêu di tích loch

sử, di tích văn hóa từ đền Hùng-Vương (Vĩnh-Phú), thành Cổ-Loa, thành Thăng-Long, cố đô Huế, văn miếu Quốc- tử-giám,…đến Bến Nhà rồng nơi Bác ra đi tìm đường cứu nước, rồi địa đạo Củ-Chi là căn cứ vững chắc của CM miền Nam,…

Để góp phần tạo thêm cho đất nước, tuy chưa phải là Di tích lịch sử hay văn hóa thì ít ra cũng là những thắng cảnh tôn thêm vẻ đẹp cho quê hương, là nơi tham quan hành lễ cho khách thập phương (Kể cả người nước ngoài). Nếu Thiên-Chúa giáo có nhà thờ Đức Bà, nhà thờ Cha Tam Chợ-Lớn,… Phật-giáo có chùa Hương, chùa Thiên Mụ, chùa Vĩnh Nghiêm, …thì đạo Cao-Đài có : Tòa-Thánh Tây-Ninh, Toà-Thánh Ngọc-Sắc (Cà-Mau), Tòa-Thánh Châu-Minh (Bến-Tre), Tòa Thánh Mông-Thọ (Kiên-Giang), Tòa-Thánh Chơn-Lý (Tiền-Giang), Tổ Đình Chiếu-Minh (Cần-thơ), Trung-Hưng Bửu Tòa (Đà-Nẵng),…thuộc 9 Hội Thánh hay Nam-Thành Thánh thất đã được Nhà nước công nhận tư cách pháp nhân, là nơi vừa được Đài Truyền hình Việt-Nam đưa tin là :”Cơ sở văn hóa đạo CAO-ĐÀI thành phố Hồ-Chí-Minh”.

Và xét cho cùng giáo lý của đạo CAO-ĐÀI cũng không nằm ngoài ý thức của dân tộc Việt Nam là :

² Xem trọng thành tín nhân nghĩa.

² Giáo dục gia đình trên thuận dưới hòa.

² Phục vụ xã hội theo định hướng văn minh khoa học kỹ thuật.

² Góp phần xây dựng bảo vệ tổ quốc và phụng sự hòa bình thế

giới nên gần mãn thời cúng, người tín hữu CAO-ĐÀI luôn luôn đọc bài “Ngũ nguyện”.

C. KẾT-LUẬN :

Như vậy kể từ khi tân tôn giáo của chúng ta mới ra đời thì không thể tách rời Hồn dân tọâc mà đã hòa quyện vào truyền thống quý báu của giòng giống Rồng-Tiên để tạo thêm bề dầy cho nền văn hóa dân tộc. Đạo CAO-ĐÀI là sự tổng hợp tinh túy nhiều tôn giáo và văn hóa của cả Kim Cổ – Đông Tây có thể nói ĐĐTKPĐ là sự quy nạp tinh hoa Phật-Tiên-Thánh theo quan điểm Công-bình – Bác-ái – Từ-bi, thể hiện tính đại đồng không biên giới :

“THẦY xuống thế kỳ ba khai Đạo,

Đem ba nền tôn giáo thuyết minh;

Dựng xây chủ nghĩa hòa bình,

“Đại-dồng” chánh lý, Đạo Huỳnh phát hưng”.

Còn văn hóa dân tộc là sự kết hợp tinh hoa của nhiều nước trên thế giới từ xưa đến nay. Và văn hóa Việt-Nam đang hòa nhập với văn hóa khắp năm châu đủ loại thể hình. Nhưng chúng ta phải biết chọn những tinh hoa (lành mạnh) để đưa vào nền văn hóa nước nhà, nghĩa là “hòa nhập” chứ không “hòa tan”. Và người tín hữu CAO-ĐÀI cũng vậy biết sùng bái Đạo là tốt, nhưng phải sáng suốt chọn lựa điều gì nên hoặc không nên làm cũng có nghĩa là theo sự “Chánh tín” chứ không “Mê tín”, không nêân tạo điều kiện thuận lợi cho những kẻ mượn Đạo tạo Đời. Chúng ta hãy cùng nhau làm tốt được những điều chánh đáng ấy thì tôn giáo dân tộc, bản sắc văn hóa quốc gia mới tươi sáng và bền vững để mọi người cùng tiến đến con đường “CHÂN-THIỆN-MỸ”./.

Hiếu nữ TÔ-CHÂU & Nghĩa phụ CHÍ-ĐẠT